Кіріспе

А минордағы қос концерті, Op. 102, Иоганнес Брамс жазған скрипка, виолончель және оркестрге арналған концерт. Оркестрге 2 флейта, 2 гобой, 2 кларнет, 2 фагот, 4 валторна, 2 труба, литавра және скрипкалар тобы кіреді.

Шығарманың шығу тегі

"Қос концерт" – Брамстың оркестр үшін жазған соңғы туындысы. Ол 1887 жылдың жазында жазылып, алғаш рет сол жылдың 18 қазанында Германияның Кёльн қаласында орындалды. Брамс өзі таныс емес аспаптар үшін шығарма жазуға қатысты алаңдаумен жобаға кірісті. Ол оны камерлік музыкада жиі серіктес болған виолончельші Роберт Хаусманн және оның ескі, бірақ қарым-қатынасы үзілген досы, скрипкашы Джозеф Йоахим үшін жазды. Концерт, ішінара, Йоахиммен келісуге жасалған қадам болды, өйткені Йоахимның әйелі Амалиядан ажырасқаннан кейін олардың ұзақ жылдық достығы ажырасып кеткен еді. (Брамс осы дау кезінде Амалияның жағын алған.) Концертте A–E–F музыкалық мотиві қолданылған, бұл Йоахимнің жеке ұраны – "Frei aber einsam" ("еркін, бірақ жалғыз") дегенді білдіретін F–A–E мотивінің өзгеше түрі. Отыз төрт жыл бұрын Брамс Йоахимге құрмет көрсету үшін F A E мотивін қолданып, бірлесіп жұмыс істеген: 1853 жылғы F A E сонатасы.

Орындау және қабылдау

Жоахим мен Хаусман концертті, Брамс дирижерлік тақтада тұрғанда, 1887–88 жылдардағы алғашқы маусымда бірнеше рет орындады, ал Брамс қолжазбаны Жоахимге "Ол үшін жазылған адамға" деген жазумен тапсырды. Клара Шуман концерттің "аспаптар үшін аса жарқын емес" екенін айтты. Ричард Спехт те концертті сынап, оны "Брамстың ең қиын түсінілетін және көңіл көтермейтін шығармаларының бірі" деп сипаттады. Брамс скрипка мен виолончельге арналған екінші концерттің эскизін жасаған, бірақ оның салқын қабылдануынан кейін ноталарын жойды. Кейінгі сыншылар оған көңіл бөліп, Дональд Тови концерттің "үлкен және кең көлемді юморы бар" екенін жазды. Оны орындау үшін екі дарынды және бірдей шеберлікке ие жеке орындаушы қажет.

Ғылыми талқылау

Ричард Кон бұл концерттің бірінші бөлімін нео-римандық перспективадан триадалық прогрессиялар туралы талқылауларында қарастырды. Кон сондай-ақ мұндай прогрессияларды математикалық тұрғыдан талдады. Кон октаваны үш тең бөлікке бөлетін бірнеше прогрессияны атап көрсетті, оларды Хьюго Риман ұсынған триадалық түрлендірулер арқылы талдауға болады.

Дискография

Жак Тибо және Пабло Касалс, Пау Касалс оркестрі, дирижері Альфред Корто (1929). Яша Хайфец және Эммануэль Фейерман, Филадельфия оркестрі, дирижері Юджин Орманди (1939). Миша Мишаков және Фрэнк Миллер, NBC симфониялық оркестрі, дирижері Артуро Тосканини (тікелей эфирде 1948). Адольф Буш және Герман Буш, Франция ұлттық радио оркестрі, дирижері Пол Клетцки (тікелей эфирде Страсбургте 1949). Георг Куленкампф және Энрико Майнарди, Швейцарияның Романдық оркестрі, дирижері Карл Шурихт (1947). Вилли Босковский және Эммануэль Брабек, Вена филармониясы, дирижері Вильгельм Фуртвенглер (1950 жылғы тікелей жазба). Натан Милштейн және Грегор Пиатигорский, Филадельфия Робин Гуд Делл оркестрі, дирижері Фриц Райнер (1951). Жан Фурнье және Антонио Янигро, Вена мемлекеттік опера оркестрі, дирижері Герман Шерхен (1952). Джоконда де Вито және Амадео Балдовино, Филармония оркестрі, дирижері Рудольф Шварц (1952). Дэвид Ойстрах және Пьер Фурнье, Филармония оркестрі, дирижері Алсео Галлиера (1956). Айзек Стерн және Леонард Роуз, Нью-Йорк филармониялық симфониялық оркестрі, дирижері Бруно Вальтер (1956). Зино Франческати және Сэмюэл Мейс, Бостон симфониялық оркестрі, дирижері Чарльз Мунк (тікелей эфирде 1956). Зино Франческати және Пьер Фурнье, Колумбия симфониялық оркестрі, дирижері Бруно Вальтер (1960). Зино Франческати және Пьер Фурнье, BBC симфониялық оркестрі, дирижері Сэр Малкольм Сарджент (жазба күні: 30/08/1955). Вольфганг Шнайдерхан және Энрико Майнарди, Вена филармониясы, дирижері Карл Бём (жазба күні: 08/25/1957). Яша Хайфец және Грегор Пиатигорский, RCA Victor симфониялық оркестрі, дирижері Альфред Валленштейн (1961). Сальваторе Аккардо және Зигфрид Палм, Италия РТV симфониялық оркестрі, дирижері Бруно Мадерна (тікелей эфирде 1961, Милан). Вольфганг Шнайдерхан және Янош Старкер, Берлин радиосының симфониялық оркестрі, дирижері Ференц Фрицсей (1962). Альфредо Камполи және Андре Наварра, "Халле" оркестрі, дирижері Джон Барбиролли (1963). Жозеф Сук және Андре Наварра, Чехия филармониясы, дирижері Карел Анчерл (шамамен 1963). Дэвид Ойстрах және Мстислав Ростропович, Мәскеу филармониясы, дирижері Кирилл Кондрашин (тікелей эфирде 1963). Дэвид Ойстрах және Мстислав Ростропович, Кливленд оркестрі, дирижері Джордж Сзелл (1970). Кристиан Феррас және Пол Тортелье, Филармония оркестрі, дирижері Пол Клетцки (1964). Ехуди Менухин және Морис Гендрон, Лондон симфониялық оркестрі, дирижері Истван Кертес (Бас фестивалі 1964). Ехуди Менухин және Лесли Парнас, Касал фестивалі оркестрі, дирижері Пабло Касалс (1969). Генрик Серинг және Янош Старкер, Корольдік Концертгебу оркестрі, дирижері Бернард Хайтинк (1971). Ян Паскаль Тортелье және Пол Тортелье, BBC симфониялық оркестрі, дирижері Джон Притчард (1974). Сальваторе Аккардо және Генрих Шифф, Лейпциг Гевандхаус оркестрі, дирижері Курт Масур (1979). Ицхак Перлман және Мстислав Ростропович, Концертгебу оркестрі, дирижері Бернард Хайтинк (1980). Анна Софи Мюттер және Антонио Менесес, Берлин филармониясы, дирижері Герберт фон Караян (1983). Эмма Верхи және Янош Старкер, Амстердам филармониясы, дирижері Арпад Жоо (1983). Гидон Кремер және Миша Майский, Вена филармониясы, дирижері Леонард Бернштейн (1984). Ехуди Менухин және Пол Тортелье, Лондон филармониясы, дирижері Пааво Берглунд (1984). Айзек Стерн және Йо Йо Ма, Чикаго симфониялық оркестрі, дирижері Клаудио Аббадо (1988). Рафаэль Уолфиш және Лидия Мордкович (скрипка), Лондон симфониялық оркестрі, Ниме Ярви. Лейбл Chandos (1989). Илья Калер және Мария Клигель, Ирландияның Ұлттық симфониялық оркестрі, дирижері Эндрю Константин (1995). Гидон Кремер және (аты жоқ), Корольдік Концертгебу оркестрі, дирижері Николаус Харнонкорт (1997). Ицхак Перлман және Йо Йо Ма, Чикаго симфониялық оркестрі, дирижері Дэниел Баренбойм (1997). Гил Шахам және Цзянь Ванг, Берлин филармониясы, дирижері Клаудио Аббадо (2002). Юлия Фишер және Даниэль Мюллер Шотт, Нидерланд филармониясы, дирижері Яков Крейцберг (2007). Рено Капусон және Готье Капусон, Густав Малер Югенд оркестрі, дирижері Мён Вун Чунг (2007). Вадим Репин және Трульс Мёрк, Лейпциг Гевандхаус оркестрі, дирижері Риккардо Чайли (2009). Антже Вайтхас және Максимилиан Хорнунг, NDR Radiophilharmonie, дирижері Эндрю Манзе (2019).