Кіріспе

Ағаш, кипарис. Chamaecyparis obtusa (жапон кипарисі, хиноки кипарисі немесе хиноки; 檜 немесе 桧) – Шығыс Азиядағы Орталық Жапонияға тән кипарис түрі. Ол жоғары сапалы ағашы мен әсемдік қасиеттері үшін Солтүстік жарты шарда кеңінен өсіріледі және көптеген сорттары коммерциялық мақсатта қолжетімді.

Сипаттама

Бұл баяу өсетін ағаш, биіктігі шамамен жете алады, ал діңінің диаметрі дейін жетеді. Қабығы қара қызыл қоңыр түсті. Жапырақтары қабықша тәрізді, ұзын, ұшы дөңгелек (тұйық), жоғары жағы жасыл, төмен жағы да жасыл, әрбір қабықша жапырағының түбінде ақ стоматал жолақтары бар. Шишалар шар тәрізді, диаметрі , 8–12 қабықшадан тұрады және қарама-қарсы жұптарға орналасқан.

Химия

Lignans chamaecypanones A және B, obtulignolide және isootobanone Chamaecyparis obtusa var. formosana ағашының өзегінде кездеседі. Бифлавондар шиадопитизин, гинкгетин, изогинкгетин, подкарпусфлавон B, 7,7'' O диметиламентофлавон, билибетин, подкарпусфлавон A, 7 O метиламентофлавон, аментофлавон, хинокинин және хинокифлавон өсімдіктің жапырақтарында анықталған. Хамецидин алғаш рет C. obtusa тұқымдарында табылды. Chamaecyparis obtusa эфир майында кең ауқымды химиялық қосылыстар бар, оның ішінде: сабинен, элемоль, мирцен, лимонен, терпинен-4-ол, эудсмоль, α-терпинил ацетаты, α-терпинолен, α-терпиноль, 3-карен, α-пинен, γ-терпинен, камфен, борнил ацетаты, 1-метиладамтан, куминол, эукарвон, 2-циклопентен-1-он, 3,4-диметил-1-циклогексен, каламенен, τ-мууролол, борнеол, α-кадинол, β-тужаплицин. Осы қосылыстардың кейбіреулері хош иістендіргіштер немесе хош иіс өндірісінде қолданылатын аралық заттар болып табылады. Сондықтан, C. obtusa эфир майы парфюмерия және жеке күтім өнімдерінде, мысалы, сабындарда, шампуньдарда, косметикада қолданылады. Оның ағашынан алынған эфир майы ерекше хош иіске ие және жоғары бағаланады.

Ағза өрісі

Хиноки тозаңы полинозды, аллергиялық риниттің нақты бір түрін қоздырады. Chamaecyparis obtusa, сондай-ақ Cryptomeria japonica (суги, жапондық шыршысы) Жапонияда аллергиялық тозаңның басты көзі болып табылады және Жапониядағы шоқыртудың (сенімсіздік) негізгі себебіне жатады.