Кіріспе

Реншоу жасушалары – омыртқа миының сұр затында табылған ингибиторлық интернейрондар, және олар альфа-моторлық нейронмен екі тәсілмен байланысты. Олар қозғалтқыш тамырынан шығатын альфа-нейрон аксонынан қоздырғыш тармақша алады, соның арқасында бұл нейронның қаншалықты белсенді жұмыс істеп жатқаны туралы "хабардар" болады. Олар бастапқы альфа-нейронның жасуша денесіне және/немесе сол моторлық жиынтықтың альфа-моторлық нейронына ингибиторлық аксон жібереді. Осылайша, Реншоу жасушасының әрекеті – теріс кері байланыс механизмін көрсетеді. Реншоу жасушасы бірнеше альфа-моторлық нейронның тармақшаларымен қамтамасыз етілуі мүмкін, және ол бірнеше моторлық нейрондармен синапс құруы мүмкін.

Клиникалық маңызы

Реншоу жасушалары сонымен қатар топырақта тіршілік ететін және тетанус тудыратын, грам-оң, спора түзетін анаэробты бактерия – Clostridium tetani токсинінің әсер ететін нысанасы болып табылады. Жаралар C. tetani бактериясымен ластанғанда, токсин жұлынға жетеді, онда ол Реншоу жасушаларынан бөлінетін тежегіш нейротрансмиттер – глициннің шығарылуын тоқтатады. Соның салдарынан альфа-моторлық нейрондардың белсенділігі күшейеді және бұлшық еттер үздіксіз жиырылады. Стрихнин уы да осы жасушалардың альфа-моторлық нейрондардың қызметін бақылау қабілетіне әсер етеді, альфа-моторлық нейронның глицин рецепторларына байланысып, бұлшық еттердің үнемі жиырылуына және егер көкекше бұл процеске қатысса, өлімге әкелуі мүмкін.

Тарих

Реншоу жасушаларының тұжырымын Бёрдси Реншоу (1911–1948 жж.) ұсынды. Ол моторлық нейроннан антидромикалық сигналдар омыртқа тамырлары арқылы омыртқа миына кері қарай жүретінін анықтағанда, интернейрондардың жоғары жиілікпен қозғалып, тежеуге алып келетіні байқалды. Кейін Эклз және әріптестері бұл интернейрондардың, оларды «Реншоу жасушалары» деп атаған, моторлық нейрондардан шығатын ацетилхолинмен (никотин рецепторлары) қозғалатынын дәлелдеді. Реншоу мен Ллойдтың бұрынғы жұмыстары осы антидромикалық тежеудің тікелей омыртқа жүйкелерінен болатын тежеуге ұқсас екенін, бірақ 40–50 мс-қа созылатынын (15 мс-қа қарағанда) көрсетті. Нерв талшығының антидромикалық қозғалысы моторлық нейрондардың жасуша денелерінде әрекет потенциалын тудырды, сонымен қатар басқа моторлық нейрондар тобының гиперполяризациясына әкелді. Егер моторлық нейронға алғашқы қозғалыс омыртқа жолынан келсе, Реншоу жасушасының импульсі бастапқы моторлық нейронның сомалық импульсінің төмендеу фазасында пайда болып, Реншоу жасушасын қозғаудың көзін және реттілігін көрсетеді.