Он екі елі жұқақ ішек бездері және олардың қызметі
Brunner's glands
Брунер бездері – ұйыққан он екі елінің кілегей қабатындағы, қышқылды бейтараптандыратын бикарбонатты шырыш өндіретін бездер. Қарын сөлінен қорғайды, ферменттерді жақсартады.
Бруннер бездері (немесе он екі елі бездері) – гепатопанкреатикалық сфинктерге (яғни Одди сфинктеріне) жақын орналасқан он екі елі ішектің тубулоальвеолярлы астыңғы қабатша бездері. Олардың басты қызметі – он екі елі ішегін асқазаннан келетін қышқылды құрамындағы (химус) заттардан қорғау үшін сілтілі (бикарбонатты) шырыш секрециялау, ішек ферменттерінің активтілігін күшейтетін сілтілі ортаны жасау және ішек қабырғаларын майлау. Бұл бездер он екі елі ішегінің ерекше белгісі болып табылады және оларды алғаш рет сипаттаған швейцариялық дәрігер Иоганн Конрад Бруннердің есімімен аталады.
Brunner's glands (or duodenal glands) are compound tubuloalveolar submucosal glands found in that portion of the duodenum proximal to the hepatopancreatic sphincter (i. e sphincter of Oddi). Their main function is to secrete alkaline (bicarbonate containing) mucous in order to:
protect the duodenum from the acidic content of chyme (which enters the duodenum from the stomach),
provide an alkaline environment which promotes the activity of intestinal enzymes,
lubricate the intestinal walls. They are the distinguishing feature of the duodenum, and are named for the Swiss physician who first described them, Johann Conrad Brunner.
Құрылымы
Он екі елі бездері он екі елі ішегінің шырышты қабығы мен шырышты қабық астында орналасқан. Олар пилорусқа жақын жерде көптеп табылады, ал он екі елі ішегінің соңғы бөлігіне қарай ұзара бере қысқарып, сиректеу болады. Он екі елі ішегін жіңішке ішек пен ілеумнан субмукозадағы Брунер бездерінің болуымен ажыратуға болады.
Duodenal glands are situated within the mucosa and submucosa of the duodenum. They most abundant near the pylorus, growing shorter and more sparse distally towards the terminal portion of the duodenum. The duodenum can be distinguished from the jejunum and ileum by the presence of Brunner's glands in the submucosa.
Гистология
Олардың шығару арналары қисық, және олар қабыршақтардың табанында ашылады. Бұл он екі елі ішекті қорғаудың тағы бір жолы.
Their excretory cannals are tortuous, opening at the bases of the villi. This is another form of protection for the duodenum.
Функция
Бруннер бездері ішек бездеріне ашылады және сілекейлі муциннен тұратын сілтілі сұйықтық секрециялайды. Муцин физиологиялық антикислоталық қызмет атқарады, он екі елі ішегінің эпителийін қаптап, осылайша асқазанның қышқыл химусынан қорғайды. Бұдан әрі, он екі елі ішегінде қышқылдың болуына жауап ретінде, бұл бездер пепсиноген мен урогастрон секрециялайды, олар асқазан қышқылының бөлінуін тежейді.
The Brunner glands, which empty into the intestinal glands, secrete an alkaline fluid composed of mucin, which exerts a physiologic anti acid function by coating the duodenal epithelium, therefore protecting it from the acid chyme of the stomach. Furthermore, in response to the presence of acid in the duodenum, these glands secrete pepsinogen and urogastrone, which inhibit gastric acid secretion.
Клиникалық маңызы
Бруннер бездерінің гиперплазиясы, 1 см-ден үлкен зақыммен, бастапқыда Бруннер безінің аденомасы ретінде сипатталған. Осы зақымдардың бірнеше ерекшеліктері оларды гамартома деп атауға негіз береді, оның ішінде капсуланың болмауы; ацинус, тегіс бұлшық ет, майлы тіндер, Панет жасушалары және шырыш бездерінің араласуы; және ешқандай жасушалық атипияның жоқтығы. Бұл гамартомалар сирек кездеседі, әдебиетте шамамен 150 жағдай сипатталған. Олардың жалпы саны он екі елі ішектің қатерсіз ісіктерінің шамамен 5–10% құрайды деп есептеледі. Олардың мөлшері әртүрлі, әдетте 1–3 см, ал 5 см-ден үлкен зақымдар туралы тек бірнеше жағдай тіркелген. Бруннер безінің гамартомасы бар пациенттердің көпшілігі симптомсыз болады немесе құлайғандық, іш қабынуы немесе анық емес іш ауруы сияқты белгісіз шағымдарға шағымданады. Әдебиеттегі көптеген жазбаларда Бруннер безінің гамартомасын он екі елі ішегін кесу арқылы жергілікті хирургиялық жолмен жою туралы айтылған. Соңғы кезде эндоскопиялық жолмен жоюдың сәттілігі туралы хабарлар көбейді және ол негізінен Бруннер безінің сабақты гамартомалары үшін қолданылады. Таңдаулы жағдайларда эндоскопиялық тәсіл қауіпсіз, аз инвазивті және экономикалық тұрғыдан тиімді болып көрінеді.
Hyperplasia of Brunner glands with a lesion greater than 1 cm was initially described as a Brunner gland adenoma. Several features of these lesions favor their designation as hamartomas, including the lack of encapsulation; the mixture of acini, smooth muscles, adipose tissue, Paneth cells, and mucosal glands; and the lack of any cell atypia. These hamartomas are rare, with approximately 150 cases described in the literature. It is estimated that they represent approximately 5–10% of benign duodenal tumors. They are variable in size, typically 1–3 cm, with only a few reported cases of lesions larger than 5 cm. Most patients with Brunner gland hamartomas are asymptomatic or have nonspecific complaints such as nausea, bloating, or vague abdominal pain. Most reports in the literature describe local surgical resection of Brunner gland hamartoma via duodenotomy. Increasingly, successful endoscopic resection has been reported and is primarily used for pedunculated Brunner gland hamartomas. The endoscopic approach in selective cases appears to be safe, less invasive, and less costly.