Ронда, Испания: тарихи қала, Малага провинциясы, Андалусия аймағы. 35 мың халқы бар, Guadalevín каньонымен және Sierra de las Nieves ұлттық паркімен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ронда – Испаниядағы муниципалитет, Андалусия автономды облысының Малага провинциясына қарасты. Оның халқы шамамен 35 000 адамды құрайды. Ронда биік жартас үстінде орналасқандығымен және Гуадалевин өзені ағатын, қаланы екіге бөлетін терең шатқалмен әйгілі. Бұл қала Сиерра-де-лас-Ньевес ұлттық паркіне кіретін қалалардың бірі.
Ronda (ˈronda) is a municipality of Spain belonging to the province of Málaga, within the autonomous community of Andalusia. Its population is about 35,000. Ronda is known for its cliffside location and a deep canyon that carries the Guadalevín River and divides the town. It is one of the towns and villages that are included in the Sierra de las Nieves National Park.
Тарих
Қаланың төңірегінде неолит дәуіріне жататын ежелгі қоныстардың қалдықтары сақталған, оның ішінде Cueva de la Pileta тас суреттері бар. Плиний есімді тарихшы айтқан Арунда және Ацинипо жерлері дәстүрлі түрде қазіргі Рондамен байланыстырылады. V ғасырда Ронданы Рехила бастаған суэвтер басып алды, бірақ келесі ғасырда Шығыс Рим империясы оны қайта басып алды, сол кезде Ацинипо тастанып қалды. Кейіннен вестготтар патшасы Лювигильд қаланы жаулап алды. Ронда 713 жылға дейін вестготтар мемлекетінің құрамында болды, содан кейін Омейя әскерлері оны басып алып, Hisn al Rundah ("Рунда бекінісі") деп атады және Такурунна провинциясының астанасы етіп белгіледі. Бұл Аббас ибн Фирнас (810-887 жж.) – ғалым, өнертапқыш, инженер, ұшқыш, химик, дәрігер, мұсылман ақыны және андалусиялық музыканттың туған жері болды. Кордова халифатының ыдырауынан кейін Ронда бербер Бану Ифран тайпасының басқаруындағы шағын мемлекеттің астанасы болды. Осы кезеңде Ронда исламдық сәулет мұрасының көп бөлігін жинады. 1065 жылы Ронданы Аббад II әл-Мутадид басқарған Севилья тайфасы басып алды. Рондада әнші Әбу әл-Бақа ар Рунди (1204-1285) және суфи ғалымы Ибн Аббад әл-Рунди (1333-1390) дүниеге келді. Рондадағы ислам үстемдігі 1485 жылы Кадис герцогы Родриго Понсе де Леон қаланы қысқаша қоршаудан кейін басып алғанда аяқталды. Содан кейін қаланың ескі ғимараттарының көпшілігі жаңартылды немесе христиандыққа бейімделді, ал көптеген жаңа ғимараттар Меркадилло және Сан-Франциско сияқты жаңа аудандарда салынды. 1572 жылы қалада Plaza de Toros de Ronda аренасы салынды. Испания инквизициясы Испанияда тұратын мұсылмандарға зор әсер етті. 1492 жылдан кейін, Иберия түбегіндегі мұсылмандық бекінісі Гранада басып алынғаннан кейін, испандықтар барлық мұсылмандардың мүлкін тастап түбектен кетуі немесе дінін өзгерткені жөн деп жарлық шығарды. Көптеген адамдар мүлкін сақтап қалу үшін дінін өзгерткенін көрсетті, бірақ жасырын түрде исламын ұстанды. Дінін өзгерткен мұсылмандар морисктер деп аталды. Олар бас киімдеріне көк түсті ай белгісін тағуға міндетті болды. Рұқсатсыз саяхаттау өлім жазасына әкелді. Бұл жүйелі қысым мұсылмандарды Оңтүстік Андалусияның таулы аймақтарына қашуға мәжбүр етті, Ронда осындай қашқындық орынның бірі болды. 1566 жылдың 25 мамырында Филипп II араб тілін (жазбаша немесе ауызша) қолдануды заңсыз деп жариялады, мұсылмандардың жұма намазын өткізбеуі үшін үй есіктерін жұма күні ашық ұстауды талап етті және морисктер саудасына ауыр салықтар салды. Бұл бірнеше көтеріліске әкелді, олардың бірі Аль-Фихрей басшылығымен Рондада болды. Аль-Фихрейдің әскері оларды басып алуға жіберілген испан әскерін жеңді. Испандықтардың қырғыны Филипп II-ге Рондадағы барлық мористерді қуғынға салуға бұйрық берді. 19 ғасырдың басында Наполеонның басып алуы және одан кейінгі Пиреней соғысы Рондада көптеген қиындықтарға әкелді, нәтижесінде қала тұрғындары үш жылдың ішінде 15 600-ден 5 000-ға дейін азайды. Ронда аймағы алдымен партизандық соғыс жүргізушілердің, содан кейін көптеген қарақшылардың базасына айналды, олардың іс-әрекеттері Вашингтон Ирвинг, Проспер Мериме және Гюстав Доре сияқты суретшілерге шабыттандырды. 19 ғасырда Ронда экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына негізделген. 1918 жылы қалада Андалусияның туы, елтаңбасы және әнұраны жасалды. Ронданың Ромеро отбасы – 1698 жылы туған Франсискодан бастап, оның ұлы Хуаннан бастап, оның әйгілі немересі Педроға дейін, ол 1839 жылы қайтыс болды – қазіргі испандық бұқа күресінің дамуында маңызды рөл атқарды. Олар бикештің қолданылуы және бұқаны өлтіруге арналған арнайы қылыш сияқты жаңалықтарды енгізді, Педро бұқа күресін "өзіндік өнерге айналдырды, бұқаны союға дейінгі әжуалық көрініс емес". Ронда Испания азамат соғысынан ауыр зардап шекті, бұл эмиграцияға және халық санының азаюына әкелді. Хемингуэйдің "Кім үшін қоңырау соғылады" романының 10-тарауындағы көрініс, 1936 жылы (құрылған) ауылда фашистік көзқарастарды ұстанатын адамдардың тік жардан лақтырылуы туралы, Рондадағы нақты оқиғаларға негізделген деп саналады.
Around the city are remains of prehistoric settlements dating to the Neolithic, including the rock art of Cueva de la Pileta. The places of Arunda and Acinipo mentioned by Pliny have been traditionally identified with current Ronda. In the fifth century AD, Ronda was conquered by the Suebi, led by Rechila, being reconquered in the following century by the Eastern Roman Empire, under whose rule Acinipo was abandoned. Later, the Visigothic king Liuvigild captured the city. Ronda was part of the Visigoth realm until 713, when it fell to the Umayyad troops, who named it Hisn al Rundah ("Castle of Rundah") and made it the capital of the Takurunna province. It was the hometown of the polymath Abbas ibn Firnas (810–887), an inventor, engineer, alleged aviator, chemist, physician, Muslim poet, and Andalusian musician. After the disintegration of the caliphate of Córdoba, Ronda became the capital of a small kingdom ruled by the Berber Banu Ifran, the taifa of Ronda. During this period, Ronda gained most of its Islamic architectural heritage. In 1065, Ronda was conquered by the taifa of Seville led by Abbad II al Mu'tadid. Both the poet Abu al Baqa ar Rundi (1204–1285) and the Sufi scholar Ibn Abbad al Rundi (1333–1390) were born in Ronda. The Islamic domination of Ronda ended in 1485, when it was conquered by Rodrigo Ponce de León, Duke of Cádiz after a brief siege. Subsequently, most of the city's old edifices were renewed or adapted to Christian roles, while numerous others were built in newly created quarters such as Mercadillo and San Francisco. The Plaza de Toros de Ronda was founded in the town in 1572. The Spanish Inquisition affected the Muslims living in Spain greatly. Shortly after 1492, when the last outpost of Muslim presence in the Iberian Peninsula, Granada, was conquered, the Spanish decreed that all Muslims must either vacate the peninsula without their belongings or convert. Many people overtly converted to keep their possessions while secretly practicing their religion. Muslims who converted were called Moriscos. They were required to wear upon their caps and turbans a blue crescent. Traveling without a permit meant a death sentence. This systematic suppression forced the Muslims to seek refuge in mountainous regions of southern Andalusia; Ronda was one such refuge. On May 25, 1566, Philip II decreed the use of the Arabic language (written or spoken) illegal, required that doors to homes remain open on Fridays to verify that no Muslim Friday prayers were conducted, and levied heavy taxes on Morisco trades. This led to several rebellions, one of them in Ronda under the leadership of Al Fihrey. Al Fihrey's soldiers defeated the Spanish army sent to suppress them under the leadership of Alfonso de Aguilar. The massacre of the Spaniards prompted Phillip II to order the expulsion of all Moriscos in Ronda. In the early 19th century, the Napoleonic invasion and the subsequent Peninsular War caused much suffering in Ronda, whose inhabitants were reduced from 15,600 to 5,000 in three years. Ronda's area became the base first of guerrilla warriors, then of numerous bandits, whose deeds inspired artists such as Washington Irving, Prosper Mérimée, and Gustave Doré. In the 19th century, the economy of Ronda was mainly based on agricultural activities. In 1918, the city was the seat of the Assembly of Ronda, in which the Andalusian flag, coat of arms, and anthem were designed. Ronda's Romero family—from Francisco, born in 1698, to his son Juan, to his famous grandson Pedro, who died in 1839—played a principal role in the development of modern Spanish bullfighting. In a family responsible for such innovations as the use of the cape, or muleta, and a sword especially designed for the kill, Pedro in particular transformed bullfighting into "an art and a skill in its own right, and not simply a clownishly macho preamble to the bull's slaughter". Ronda was heavily affected by the Spanish Civil War, which led to emigration and depopulation. The scene in chapter 10 of Hemingway's For Whom the Bell Tolls, describing the 1936 execution of Fascist sympathisers in a (fictional) village who are thrown off a cliff, is considered to be modeled on actual events of the time in Ronda.
География
Ронда теңіз деңгейінен жоғары орналасқан таулы аймақта орналасқан. Ішкі рельефі жайпақ, жайылымдық жерлерге, көкөніс және астық дақылдары егілетін аймақтарға бөлінген. Гуадалевин өзені қаланың ішінде ағып өтеді, оны екіге бөліп, 100 метрден астам тереңдіктегі тік жарлы Эль-Тахо шатқалын қалыптастырады, осы шатқалдың үстінде қала орналасқан. Испандық шыршы Ронданы қоршаған тауларда өсімдік.
Ronda is situated in a mountainous area about above mean sea level. The inner relief is gentle and includes areas of pastureland and vegetable and cereal growing areas. The Guadalevín River runs through the city, dividing it in two and carving out the steep, 100 plus meter deep El Tajo canyon above which the city perches. The Spanish fir is endemic to the mountains surrounding Ronda.
Негізгі көрікті жерлер
Тахо каньонын үш көпір кесіп өтеді: Puente Romano "Рим көпірі" (сонымен қатар Puente Arabe "Араб көпірі" деп аталады, өйткені негізі римдік және ол араб кезеңінде қайта салынған); Puente Viejo "Ескі көпір" (сонымен қатар Puente San Miguel "Сан-Мигель көпірі" деп аталады); және Puente Nuevo "Жаңа көпір". "Жаңа" деген сөз шартты түрде қолданылады, өйткені осы көпірдің құрылысы 1751 жылы басталып, 1793 жылға дейін аяқталды. Пуэнте-Нуэво – ең биік көпір, ол каньонның түбінен биіктеп көтеріледі. Бұрынғы қалалық әкімдік, Пуэнте-Нуэвоның жанында орналасқан, Парадор болып табылады және Тахо каньонына көрініс ашады. Corrida Goyesca – Рондада жылына бір рет өткізілетін бұқа күресі, ол Испаниядағы ең көне бұқа күресі аренасы – Плаза де Торос де Рондада өтеді. Ол 1784 жылы неоклассикалық стильде архитектор Хосе Мартин де Альдеуэламен жобаланды, ол Пуэнте-Нуэвоның да авторы. Іші жартылай сақталған Baños Arabe ("Араб моншалары") қаланың төменгі жағында, Puente Arabe (сонымен қатар Puente Romano деп те аталады) жанында орналасқан және 13-14 ғасырларға жатады. Оларды аралап көруге болады, бірақ қазіргі таңда монша ретінде қолданылмайды. Араб моншалары Ронда қаласына келген келушілерді тазартатын қызметті атқарған. Бұл – арабтардың ең жақсы сақталған моншалары. Плаза дель Сокорро – Ронданың қазіргі заманғы саяси орталығы. Осы жерде Блас Инфанте 1918 жылы алғаш рет Андалусияның туын және гербін көрсетті. Сокорро приход шіркеуі (Parroquia de Nuestra Señora del Socorro) 1956 жылы ғана салынды. Казино және Циркуло де Артистас (Суретшілер үйі) деп аталатын ғимарат Ронданың Плаза-дель-Сокорро алаңының солтүстік жағында орналасқан. Сарай (palacio) Ренессанс өнері мен артефактілерінің кішкентай мұражайы ретінде мерзімімен ашылады. Бұл сарай 16 ғасырдағы ғимараттың 18 ғасырлық жаңартылған нұсқасы, оны католик монархтары Дон Васко Мартин де Сальватерра отбасына қайта басып алудан түскен олжаны бөліскен кезде сыйлаған. 1994 жылы Мадонна "Take a Bow" музыкалық бейнесін түсіру үшін сарайдың ішінде түсуге рұқсат алды. Атауына қарамастан, Casa del Rey Moro ешқашан морей патшасының үйі болған емес. Ол 18 ғасырда, мавр Испаниясы ұмытылған кезде салынған. Оның морейлік стильдегі бақтары одан да жақында, 1912 жылы француз ландшафт дизайнері Жан Клод Форестье жасаған. Алайда, үйде Ронданың мавр дәуірінен қалған бір нағыз және маңызды мұра бар: "Су шахтасы" деп аталатын, жартасқа қазылған және өзенге түсетін сатырлар жиынтығы. Serranía de Ronda аймағы пуэбло бланколарға толы, оларға көлікпен жетуге болады. Ронда қаласының орналасуы Serranía de Ronda тауларына көрініс ашады.
Three bridges span the Tajo canyon: Puente Romano "Roman Bridge" (also known as the Puente Arabe "Arabic Bridge", as the foundation is Roman and it was rebuilt above in the Arabic Period); Puente Viejo "Old Bridge" (also known as the Puente San Miguel "St. Michael's Bridge"); and Puente Nuevo "New Bridge". The term nuevo is something of a misnomer, as the building of this bridge commenced in 1751 and took until 1793 to complete. The Puente Nuevo is the tallest of the bridges, towering above the canyon floor. The former town hall, which stands next to the Puente Nuevo, is the site of a Parador and has a view of the Tajo canyon. The Corrida Goyesca is a bullfight that takes place once a year in Ronda in the Plaza de Toros de Ronda, the oldest bullfighting ring in Spain. It was built in 1784 in the Neoclassical style by the architect José Martin de Aldehuela, who also designed the Puente Nuevo. The partially intact Baños Arabe ("Arabic baths") are found below the city, beside the Puente Arabe (also known as the Puente Romano) and date back to the 13th and 14th centuries. They can be visited, but are no longer in use as baths. The Arab Baths used to fulfil the function of purifying the visitors who came to the city of Ronda. They are the best preserved Arabic baths. The Plaza del Socorro is the modern political centre of Ronda. It was here that Blas Infante showed the Andalusian flag and coat of arms for the first time in 1918. The parish church of Socorro (Parroquia de Nuestra Señora del Socorro) was only built in 1956. The building known as the Casino and Circulo de Artistas (Artists' Society) is located on the north side of Ronda's Plaza del Socorro. The Palace (palacio) of the italic=no opens irregularly as a small museum of Renaissance art and artefacts. The palace is an 18th century renovation of an earlier 16th century building gifted to the family of Don Vasco Martín de Salvatierra by the Catholic Monarchs when they redistributed the spoils of the Reconquest. In 1994, Madonna obtained a permit to shoot inside the palace for the music video of "Take a Bow". Despite the name, the Casa del Rey Moro was never the home of a Moorish king. It was built in the 18th century, when Moorish Spain was already a distant memory. Its apparently Moorish gardens are even more recent, having been designed by the French landscape gardener Jean Claude Forestier in 1912. The house does incorporate one genuine and important relic of Ronda's Moorish era: the so called Water Mine, a set of steps down to the river carved into the cliff wall. Serranía de Ronda is filled with pueblos blancos which are approachable by car. The position of the town of Ronda provides views over the mountains of Serranía de Ronda.
Мәдениеттің әсері
Американдық суретшілер Эрнест Хемингуэй мен Орсон Уэллс Ронданың ескі қалалық ауданы Ла Сиудадта көптеген жазды өткізді. Екеуі де Ронданың сұлулығы мен әйгілі бұқа күресі дәстүрлері туралы жазған. Олардың бірлескен жазбалары Ронданың уақыт өте келе танымалдылығына үлкен үлес қосты. 20 ғасырдың басындағы жылдары әйгілі неміс ақыны Райнер Мария Рилке Рондада ұзақ уақыт болды, оның ішінде 1912 жылдың желтоқсаны мен 1913 жылдың ақпаны аралығында үш ай бойы 1906 жылы салынған «Реина Виктория» қонақүйінде тұрды. Қонақүйдің мәліметтеріне сәйкес, Рилке (дегенмен, бәлкім испан тілінде емес) былай деп жазған: «He buscado por todas partes la ciudad soñada, y al fin la he encontrado en Ronda» және «No hay nada más inesperado en España que esta ciudad salvaje y montañera» ("Мен барлық жерде арманымдағы қаланы іздедім, және соңында оны Рондада таптым" және "Испанияда осы жабайы және таулы қаладан артық таң қалдыратын ештеңе жоқ"). Хемингуэйдің «Кім үшін қоңырау соғылады» романы испан азаматтық соғысының басында ұлтшылдарға жақын адамдардың өлімін суреттейді. Республикашылдар ұлтшылдарды Андалусиядағы бір ауылдың тік жарларынан лақтырып өлтіреді, ал Хемингуэй бұл оқиғаны Рондадағы Эль-Тахо жартасында болған оқиғаларға негіздеген деген болжам бар. Орсон Уэллс Испанияға және Рондаға жиі сапарлар жасағаннан (мысалы, Дон Кихот туралы аяқталмаған фильмінен) шабыттанғанын айтты. 1985 жылы қайтыс болғаннан кейін оның күлі досы, зейнеткер бұқа күресішісі Антонио Ордоньестің ауылдық жеріндегі құдыққа жерленді. Ағылшын жазушысы Джордж Элиоттың «Даниел Деронда» («Ронданың Даниелі») кітабында ағылшын болып өскен испандық еврейдің тарихы баяндалады. Кейбір болжамдар бойынша, Элиоттың ата-тегі 1492 жылы еврейлер Испаниядан қуылғанға дейін Рондада тұрған. Әсемдік әлемінде итальяндық дизайнер Джорджо Армани 2009 жылдың 6 қыркүйегінде Рондада өткен Corrida Goyesca бұқа күресінде әйгілі бұқа күресішісі Каетано Ривера Ордоньес үшін «Goyesco» деп аталатын бұқа күресі костюмын арнайы жасады. Каетаноның костюмі Гойеск стилінде жасалған, ол жакет, шалбар және техно атластан тігілген плащтан тұрады. Үш бөлігі де тізбектермен, ұсақ жылтыр тастармен және жіптермен кестеленген, бәрі де костюмнің түсіне сәйкес келеді. Ронда 2017 жылы түсірілген «Фердинанд» анимациялық фильмінде гүлдер базарының орны ретінде пайдаланылды.
American artists Ernest Hemingway and Orson Welles spent many summers in Ronda as part time residents of Ronda's old town quarter called La Ciudad. Both wrote about Ronda's beauty and famous bullfighting traditions. Their collective accounts have contributed to Ronda's popularity over time. In the first decades of the 20th century, the famous German poet Rainer Maria Rilke spent extended periods in Ronda, including three months at the Hotel Reina Victoria (built in 1906) between December 1912 and February 1913; his room remains to this day as he left it, a minimuseum of Rilkeana. According to the hotel's publicity, Rilke wrote (though probably not in Spanish) He buscado por todas partes la ciudad soñada, y al fin la he encontrado en Ronda and No hay nada más inesperado en España que esta ciudad salvaje y montañera ("I have sought everywhere the city of my dreams, and I have finally found it in Ronda" and "Nothing is more startling in Spain than this wild and mountainous city.") Hemingway's novel For Whom the Bell Tolls describes the execution of Nationalist sympathizers early in the Spanish Civil War. The Republicans murder the Nationalists by throwing them from cliffs in an Andalusian village, and Hemingway allegedly based the account on killings that took place in Ronda at the cliffs of El Tajo. Orson Welles said he was inspired by his frequent trips to Spain and Ronda (e. g. his unfinished film about Don Quixote). After he died in 1985, his ashes were buried in a well on the rural property of his friend, retired bullfighter Antonio Ordóñez. English writer George Eliot's book Daniel Deronda ("Daniel of Ronda") tells the story of a Spanish Jew brought up as an Englishman. Some speculation existed that Eliot's ancestors had lived in Ronda prior to the expulsion of the Jews from Spain in 1492. In the fashion world, Italian designer Giorgio Armani specially designed the bullfighting costume called ‘Goyesco’ for famed bullfighter Cayetano Rivera Ordóñez on the occasion of the Corrida Goyesca that took place on September 6, 2009, in Ronda. Cayetano's suit of lights was in the Goyaesque style, comprising a jacket, trousers, and cloak in techno satin. The three pieces were embroidered with sequins, small glitter stones, and thread, all matching the colour of the background fabric. Ronda was used as the setting for the flower market in the 2017 animated movie Ferdinand.
Көлік
Рондаға автомобиль жолдары (Autovía A 374) және темір жол арқылы Алгесирас пен Кордовадан жетуге болады. Мадридтен Рондаға тікелей пойыз күніне екі рет қатынайды. Ронда мен Алгесирас арасындағы бір жолды темір жол 1890 және 1892 жылдар аралығында Алгесирас-Гибралтар темір жол компаниясымен салынған. Ол британдық әскери шенеуніктерге Гибралтардың жазғы ыстығынан қашуға мүмкіндік берді. Темір жолды инженер Джеймс Моррисон Александр Хендерсонмен, 1-барон Фарингдонмен (қаржыгер) серіктестікте салдырған. Ронда станциясы 1892 жылы ашылды.
Ronda is accessible via highways (Autovía A 374) and by rail from Algeciras and from Córdoba. A direct train from Madrid to Ronda operates twice daily. The single track railway between Ronda and Algeciras was built between 1890 and 1892 by the Algeciras Gibraltar Railway Company. It enabled the British military officers to escape the summer heat of Gibraltar. The railway was built by James Morrison, an engineer, in partnership with Alexander Henderson, 1st Baron Faringdon, a financier. The station at Ronda was opened in 1892.