Кіріспе

Кен Квапистің 1997 жылғы фильмі "Сұлушы мен Адам" 1997 жылы Кен Квапис режиссерлік жасаған, Тодд Графф жазған, Фран Дрешер, Тимоти Далтон, Лиза Якуб, Ян МакНейс және Патрик Малахайд ойнаған американдық романтикалық комедиялық фильм. Фильмде Нью-Йорк қаласының косметолог әйелінің тарихы баяндалады. Ол ғылым пәнінің мұғалімі деп жаңылысқандықтан, Тимоти Далтон сомдаған, бір құрылықтағы Еуропалық елдің диктаторының төрт баласына сабақ беру үшін жұмысқа алынады. Фильм мәдени ерекшеліктер тақырыбын қамтиды және "Сұлу және Ырысқұл", "Патша мен мен", "Эвита" және "Музыканың үні" сияқты басқа да туындылардан шабыт алған. Фран Дрешердің "High School Sweethearts" компаниясы Paramount Pictures серіктестігімен "Сұлушы мен Адам" фильмін жасады. Бұл фильмдегі оның тұңғыш бас рөлі болды. Дрешер оның юмор стилін жақсы білетіндіктен, сценарийді жазу үшін Граффты таңдады. Ол телеарнадан киноға өту үшін жобаны ұсынып, сатты. Фильм түсірілімі 1996 жылдың күзінде Калифорния штатындағы Беверли-Хиллздегі Грейстон сарайында және Чехиядағы Сыхров қамалында өтті. Квапис фильмде қолданылатын ойдан шығарылған "Словец" тілін жасау үшін тіл шебері Франси Браунмен кеңесті. Клифф Эйдельман Лондондық Метрополитен оркестрінің қатысуымен саундтрек жазды. "Сұлушы мен Адам" фильмі 1997 жылдың 7 ақпанында көрсетілімге шығып, көбінесе теріс пікірлерге ие болды. Сыншылар бұл оқиғаны толық метражды фильмге қарағанда ситкомға көбірек сай деп бағалады және оны романтикалық комедия жанрының нашар үлгісі деп атады. Дрешер мен Далтонның актерлік шеберлігіне қатысты пікірлер қарама-қайшы болды; Дрешер "Алтын Раушан" сыйлығының "Ең нашар актриса" номинациясына ие болды. "Сұлушы мен Адам" фильмі кассада сәтсіздікке ұшырады, өндіріс бюджеті 16 миллион доллар болса, 11,5 миллион доллар табыс тапты.

Сюжет

Фильм анимациялық эпизодпен басталады, онда ханзада ханшайымды сүйіп оятады, бірақ ол оның махаббат ұсыныстарын қабылдамай, қашып кетеді. Сахна тікелей эфирдегі сұлулық маманы Джой Миллерге ауысады, ол Нью-Йорк қаласындағы сұлулық мектебінде сабақ береді. Оның бір студенті шаш спрейін тұтандырып, сыныпты өртеп жібереді. Ол сыныптастарын және клеткадағы жануарларды қауіпсіз жерге шығарып алып, «Нью-Йорк Пост» газеті Джойды батыр деп мадақтап, мақала жариялайды. Шығыс Еуропа елдерінің бірі – Словакияның дипломаты Ира Грушинский газеттегі суретінен кейін Джойды ғылым оқытушысы деп ойлайды. Ол оны Словакия диктаторы Борис Поченконың төрт баласына жеке сабақ беруге жалдайды. Бірақ ол оның ұсынысын шаш жасауды үйрету деп қате түсінеді. Ол бұл ел туралы естімегенімен, қызметке келіседі. Словакияға келген соң Ира Джойдың кім екенін білгенде таңғалады, бірақ ол одан құпия сақтауын сұрайды. Бориспен алғашқы кездесуі жақсы өтпесе де, Джой оның балалары – Катрина, Карл, Маша және Юриймен жақсы тіл табысады. Оларға Словакиядан тыс өмір туралы айтады және өзіне сенімді болуға көмектеседі. Ол Катринаның жастар көтерілісінің басшысы Алекпен қарым-қатынасын біліп, Карлды суретші болу арманына жетуге шабыстайды. Джой жиі Поченкомен келіспейді, ол оның тәуелсіздігінен және оны қорқыта алмауынан алаңдайды. Джой мен Катрина көтеріліс жоспарлап отырғандардың бас штабы ретінде жұмыс істейтін түнгі клубқа барады; Премьер-министр Леонид Клейс оларды қуып жетеді және Алекті тұтқындайды. Джойға жақындаған Борис оған Батыс елдеріндегі «жануар» репутациясын өзгертуге ниетті екенін айтады; ол оны азаматтарымен жақын қарым-қатынас орнатуға шақырып, мұртынан айырылады. Зауытқа барған кезде Джой Словакияда кәсіподақтардың жоқтығын байқайды және жұмысшыларды ереуілге шақырады. Сондай-ақ ол Алек пен Катринаның түрмеде жасырын кездесуін ұйымдастырады. Леонид Джойды жұмыстан босатуға кеңес берсе де, ол Бористі саммит кезінде елшілерге жаңа бейнесін көрсету үшін кеш өткізуге көндіреді; ол дайындыққа оны жауапты етеді. Саммит аясында Борис Леонидтің қарсылығына қарамастан Алекті босатуды қарастырады. Іс-шара күні Джой Бориске өзінің кім екенін айтады, бірақ ол оның біліміне мән бермейді. Ол оған және оның отбасына бақыт сыйлағаны үшін алғыс айтады. Кеш барысында Леонид Джойды Катринаның Алекпен құпия кездесулеріне қатысқандығы үшін кінәлайды және мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін тұтқындаумен қорқытады. Борис Алекті түрмеде қалдыруға шешім қабылдағаннан кейін, Джой оған Алек пен Катринаның кездесулерін өзі ұйымдастырғанын айтады; ол Словакияның саяси істеріне араласуы үшін Джоймен дауласады. Ол жұмыстан кетеді және Нью-Йоркке оралады. Бірнеше аптадан кейін Леонид біртіндеп әкімшілік міндеттерді өз мойнына алып, Борис атынан өлім жазасына қол қояды. Ира Бориске Леонидтің билікті басып алуы туралы хабарлағанда, ол Леонидті қызметінен шеттетеді және мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен тұтқындайды. Борис Джоймен Нью-Йоркте кездеседі және оған Алекті босатып, Словакияда еркін сайлау өткізуге келіскенін айтады. Борис Джойға деген сезімдерін білдіргеннен кейін оны сүйеді.

Өндіріс

Фрэн Дрешер "Красавица и чудовище" концепциясын жасап, ұсынды, ол, оның айтуынша, 1951 жылғы "Король и я" мюзиклына құрмет көрсету болды. Дрешер фильмнің атқарушы продюсері болды, ол өзінің High School Sweethearts өндіріс компаниясы арқылы жүзеге асырылды. Жазушы Тодд Графф питчинг кезінде "Красавица и чудовище" жобасына тартылды; Дрешер оны таңдады, өйткені олардың юмористик сезімі ұқсас болды және ол оның "дауысымен таныс және оған ең жақсы сәйкес келетін диалогтарды білді". Роджер Бирнбаум мен Питер Марк Джейкобсон да фильмнің атқарушы продюсерлері болды, ал Говард У. Кох, Жр. Граффпен бірге продюсер болды. Фильмге көшуіне көрермендердің реакциясынан алаңдаған Дрешер Джойды бұрынғы рөлдерінен үлгі алды; ол былай түсіндірді: "Көрермендер мені басқа кейіпкер ретінде қабылдау үшін тым көп еңбек жұмсамас үшін бұл нақты және стратегиялық таңдау болды. Мен олардың өздеріне шамадан артық нәрсені жеңдірмеу үшін оңай өтуін қаладым". Ол фильмді "комедиялық емес, романтикалық" деп сипаттады және Дрешердің осалдығы мен "романтикалық жағын" оның "көңілді және шулы" комедиясымен бірге көрсетуді көздеді. Тимоти Далтон 1996 жылдың шілдесінде актерлік құрамға қосылғаны жарияланды. Дрешер бастапқыда Борис рөліне Кевин Клайнды ойлаған, бірақ ол қолжетімді болмады. The A.V. Club-тың Уилл Харрис "Красавица и чудовище" фильмін Далтонның жеңіл және комедиялық жобаларының бірі деп санайды. 2014 жылғы сұхбатта Далтон түсірілім кезінде жағымды тәжірибе алғанын айтты және Дрешердің комедиялық уақытын жоғары бағалады. Өзін түсірілім кезінде Далтонды "қатты қорғаған" деп сипаттаған Дрешер оған комедияда көмектесті және оның жеткілікті күлкілі сөздері бар екеніне көз жеткізді. Чехиядағы түсірілімдер 1996 жылдың күзінде өтті; түсіру кезінде Дрешер тамақ дайындау үшін Тосканадан шеф-аспазды шақырды. Фильмде чех, орыс және венгр мәдениеттерінің ықпалы бар. Фильмнің соңғы нұсқасы 107 минуттық. Сыншылар Бористі Иосиф Сталинмен салыстырды. Хантер бұл салыстыруды "тұнтық, қысқа шаш, түсініксіз мінез және сопақ сақал" арқылы мақұлдады, бірақ бұл белгілер оның демократиялық көшбасшыға және "құмарлы, асық адамға" айналуын көрсету үшін тез арада жойылды деп қосты. Ал басқалары бұл фильмті "Няня" сериалынан шабыттанды деп санайды. Фильм гендерлік және мәдени айырмашылықтарға назар аударғандықтан, "Король и я" және "Музыканың дыбысы" (1959) мюзиклдерімен салыстырылды. Paley Center for Media зерттеушісі Барри Монуш Джойдың Ральф Лорен төсек жабдықтарынан киім тігуінің көрінісін "Музыканың дыбысы" фильмінің ең айқын сілтемесі деп атады. "Variety" журналының музыкалық сыншысы Дэвид Хирш фильмнің саундтрегі 1940 жылдардағы фильмдерге ұқсас екенін жазды. Катринаның Алекпен қарым-қатынасы "Ромео мен Джульетта" пьесасындағы Ромео мен Джульеттаның махаббатымен теңестірілді, ал ашылу анимациясы Диснейдің "Аққарға мен жеті ер" (1937) және "Ұйықтаған сұлу" (1959) фильмдерінің пародиязы ретінде қарастырылды.

Музыка

"Көсемпаз және аң" фильмінің саундтрегін Клифф Эйдельман жазды, жазу жұмысы Ұлыбританияның Уэмбли қаласындағы CTS студиясында өтті. Онда 19 ән бар, оларды Лондон Метрополитен оркестрі орындайды. Саундтрек құрамында орыс классикалық музыкасы мен вальс элементтері кездеседі. Milan Records саундтректі 1997 жылдың 11 ақпанында аудио CD түрінде шығарды, кейіннен ол Spotify музыкалық сервисі арқылы қолжетімді болды. Саундтрек сыншылар тарапынан әртүрлі бағаланды. Хирш оны "шынайы романтикалық, көңілді музыка" деп атады. Фильм Лос-Анджелестегі Paramount кинотеатрында көрсетілгеннен кейін Америка киноассоциациясы (MPAA) оған PG рейтингісін берді. Эммануэль Леви бұл фильм "Валентин күніне арналған кездесулерге" есептелгенін айтты. Театрларда көрсетілу кезеңінде фильм 11,486,880 доллар табалдырыс жасады, ал 2015 жылы Box Office Mojo билет бағасының инфляциясын ескере отырып, 22,548,300 долларға жететінін болжады. VHS нұсқасы 1998 жылдың 21 наурызында Billboard Top Video Sales тізімінде 38-орынға ие болды. Дрешер 2003 жылдың 24 маусымында шыққан DVD нұсқасына аудио түсіндірме берді. "Көсемпаз және аң" фильмін Amazon Prime Video және 2020 жылы іске қосылған HBO Max платформаларында сатып алуға болады. 2020 жылғы сұхбатында Дрешер бұл фильм Paramount Pictures компаниясына табыс әкелуін тоқтатпайтынын және оның жанкүйерлерінің қатары артып келе жатқанын мәлімдеді.

Сыни қабылдау

"Сұлушы мен Адам" 23 рецензияға негізделген Rotten Tomatoes сайтында 22% рейтинг алып, көбінесе жағымсыз пікірлерге ие болды. Роджер Эберт фильмге екі жұлдыз берді, Дрешердің актерлік шеберлігін жоғары бағалап, бірақ көрермендер оның кейіпкеріне бір жақтылық таныта алмайды деді, себебі "біз оны ешқашан шынайы күмәнді, әлсіз немесе осал сезінбейміз". Ал TV Guide-тың Мейтленд Макдона және IGN-нің Арнольд Т. Блумберг "Сұлушы мен Адам" фильмін зиянсыз және көңіл көтеруге жеткілікті еңкейген деп санайды. Сыншылар фильмді комедиялық сериалға тым ұқсас деп сынады, соның ішінде The New York Times-тың Стивен Холден Квапис пен Граффтың материалды театрлық көрсетуге лайықты деңгейге көтере алмағанын айтты. Entertainment Weekly журналындағы Лиза Шварцбаум "Сұлушы мен Адам" және 1997 жылғы "Асыққан ақымақтар" фильмдерінің "көп жағдайда, созылған сюжеттерінің жасалма концепцияларымен шектелгенін" жазды және фильмді романтикалық комедия жанрының нашар мысалы деп санады. San Diego Reader-дің Дункан Шепард "Сұлушы мен Адам" фильмін "өзгертілген және арзан Ниночка" деп есептеді. Дегенмен, сол жылы осы басылым үшін Лорен Ле Вайн фильмді классикалық туынды деп атап, Дрешер мен Дальтон арасындағы химияны "қиын жағдайға түсірілген үйлесім" деп мақтады. Дрешердің актерлік шеберлігіне қатысты пікірлер әртүрлі болды. Эммануэль Леви Дрешерді "жылу, күлкілі және сүйкімді актриса" деп бағалап, бірақ оның надан қыз рөліне ойнау үшін тым ересек екенін айтты. Леви оның даусын және еврейлік мінез-құлқын Фанни Брайс пен Барбра Стрейзандқа теңеді. Дальтонның рөліне сыншылардың пікірі де әртүрлі болды. The Washington Post-тың Рита Кемпли Дальтонның эксцентриктік стиліне жоғары баға берді, ал Deseret News-тың Джефф Вайс оның "жақсы таңдалған мимикасы мен кейбір нәзік нюанстары" бар екенін жазды. Алайда, Мейтленд Макдона Дальтонды тым мәжбүрлі деп санайды, ол "оқиғаның жеңілдігіне кедергі келтірді" деп есептейді. Lincoln Journal Star газетінің бір авторы Дальтонның "қатыраулы жүзі" бар екенін айтты, бұл олардың пікірінше "Сұлушы мен Адам" фильмін көруге лайық көңіл-күй.