Кіріспе
Ханс Кристиан Андерсен – 1952 жылы Чарльз Видор режиссерлік еткен және Самуэль Голдвин продюсерлік жасаған голливудтық музыкалық фильм. Мосс Харт жазған, ал Бен Хехт авторлық құқығы көрсетілмеген сценарийі Майлс Конноллидің әңгімесіне негізделген. Фильмде әлемге әйгілі көптеген ертегілердің авторы, 19 ғасырлық даниялық жазушы Ханс Кристиан Андерсен туралы баяндалса да, бұл романтикалық көркем туынды, ол Андерсеннің өмірбаянымен байланысты емес: кіріспеде ол «оның өмірінің тарихы емес, керісінше, ертегілердің осы ұлы шебері туралы ертегі» деп сипатталады. Дэнни Кей ойнаған Андерсен шағын қаланың аяқ шебері болып бейнеленеді, оның бала тілегі мен жарқын қиялы бар. Оқиғаның көп бөлігі ән (музыкасы мен сөзі Фрэнк Лоссерге тиесілі) және балет арқылы айтылады, сондай-ақ Андерсеннің «Ұсақ құйрық», «Басбармақ», «Императордың жаңа киімі» және «Кішкентай русалка» сияқты ең танымал әңгімелерін қамтиды. Фильм шыққан кезде халықаралық деңгейде сәтті болды.
Hans Christian Andersen is a 1952 Hollywood musical film directed by Charles Vidor and produced by Samuel Goldwyn. The screenplay by Moss Hart and an uncredited Ben Hecht is based on a story by Myles Connolly. Although it is nominally about Hans Christian Andersen, the 19th century Danish author of many world famous fairy tales, the film is romantic fiction, and does not relate to Andersen's biography: the introduction describes it as "not the story of his life, but a fairy tale about this great spinner of fairy tales." Andersen, as played by Danny Kaye, is portrayed as a small town cobbler with a childlike heart and a vivid imagination. A large part of the narrative is told through song (music and lyrics by Frank Loesser) and ballet and includes many of the real Andersen's most famous stories, such as The Ugly Duckling, Thumbelina, The Emperor's New Clothes and The Little Mermaid. The film was internationally successful at the time of release.
Сюжет
1830 жылдары Данияның Оденсе деген шағын қалашығында Hans Christian Andersen атты аяқ киім жасаушы ауыл балаларына ертегілер айтып, күндерін өткізеді. Бір күні қатал мектеп мұғалімі қала әкімі мен кеңес мүшелеріне аяқ киім жасаушының оқушыларды әңгімелеп алаңдату әдетін тоқтатуды сұрайды. Ханс ақыры дүкеніне оралады, онда оның жасөспірім көмекшісі жетім Питер қиындық тудырмауды сұрайды. Ал балалардың сабаққа келмегенін байқаған мұғалім Ханстың тағы да оқушыларының назарын аударып жатқанын түсінеді. Мектеп директоры бургомистр мен кеңес мүшелерінің өзі мен аяқ киім жасаушы арасында таңдау жасауын талап еткенде, олар Ханстың Оденседен кетуі керек деп шешеді. Питер досын құтқару үшін оларға Копенгагенге баруды ұсынады. Теңізде жүргеннен кейін Ханс пен Питер қаладағы портқа жетіп, Копенгагеннің Үлкен алаңына барады. Ханс патша мүсініне тұрып, өзін халыққа таныстырған кезде, полиция оны басшының беделін қорлағаны үшін тұтқындады. Корольдік театрдың артқы кіреберісінде жасырынып, полициядан бас сауғалаған Питер хореограф Нильстің компанияның продюсерінен аяқ киім жасаушыны шақыруды талап етіп, досын түрмеден босатуды сұрайтынын естіді. Ханс түрме терезеден жалғыздыққа ұшыраған жас қызды көріп, оны өзінің серігімен таныстыруды ұсынады. Ханс бас бармағын суретке түсіріп, "Бас бармақ" деп аталатын қуыршақ жасайды да, қыздың бет-әлпетін күлкіге бөлейді. Көп ұзамай Хансты театр труппасы кепілдікпен түрмеден алып шығып, театрға алып барады, онда ол Дания Корольдік балетінің костюмдік репетициясының сұлулығы мен талантына таңғалады. Нильс балерина Дороның өнерін мазақтағанда, ол өз кезегінде аяқ киімін түзетуге тура келетіндігіне шағымданады. Доро тапочкаларды Хансқа береді, ол бірден балеринаға ғашық болады. Питер Нильс пен Дороның театрдағы дауларына қарамастан, бақытты некеде екенін біледі. Ханс бұл идеяға қарсы тұрады және Дороға "Кішкентай теңіз қызы" атты аңыз түрінде махаббат хаты жазады, онда ол оған дұрыс емес адамды таңдағанын айтады. Сол түні Питер хатты жасырын оқып жатқанда, жел оны қолыннан жұлып алып, театрға алып кіреді. Келесі күні балет тобының барлығы жыл сайынғы гастрольдік саяхатқа шығады, Ханс мұңайып қалды, бірақ ол көп ұзамай жаңа топ балаларды өзінің әңгімелерімен қызықтырады. Бір күні басқа балалар оны мазақтағаннан кейін, Ларс, шашы қырқылған, қайғылы бала қалады. Ханс оған сұмдықты балапан туралы әңгіме айтады, оны құрбылары жек көреді, ол әдемі қарға айналады. Балаларымен бірге болмаған кезде Ханс күндерді санап, өзінің жоқ балеринасына жарқын түсті атлас тапочкалар тігеді. Бір күні Ханс Газет газетінің кеңсесінен шақыру алады, онда Ларстың әкесі, баспагер, Хансқа ұлына қиындықтарды жеңуге көмектескені үшін алғыс білдіреді және газетте "Жыртқыш қанатша" кітабын жариялауға ұсыныс жасайды. Ханс жаңалықтан қатты қуанғандықтан, оның есімін "Көшке жасаушы Ханс" деп емес, "Ханс Кристиан Андерсен" деп өзгертсін деп сұрайды және көшеде оның толық атын мақтанышпен әндетіп жүреді. Сол күні кешке балет тобы оралғанда Доро Хансқа "Кішкентай теңіз қызы" атты әңгімесінің негізінде балет жасағанын айтады. Ханс бұл оның өзіне деген махаббатының белгісі деп санайды. Келесі күні кешке Питер Хансқа Доро оны қорлайтынын ескертеді. Досының мінез-құлқынан көңілі қалған Ханс екеуіне жолды бөліп, жаңа балет театрының ашылуына баруды ұсынады. Ханс Дороның аяқкиімдерін сахна артына апаруға тырысқанда, Нильс жазушыны орындаушыларды тосқауылдамау үшін шкафқа кіргізеді. Ханс музыка тыңдап, өз әңгімесін армандаған кезде, сахнада спектакль басталады. Балеттен кейінгі таңертең Доро Хансты шақырады және оның өзіне ғашық екенін және Нильспен қарым-қатынасын дұрыс түсінбейтінін біледі. Нильс олардың әңгімелерін тоқтатып, Хансқа "Кішкентай теңіз қызына" ақша төлейтінін айтып қорлайды. Ханс Нильстің ұсынысынан бас тартып, оның жазуы сәттілік деп мәлімдейді. Доро Ханстың өзіне жасаған тапочкаларын алып, оған кетуге рұқсат береді. Оденске бара жатқанда Ханс Питермен кездесіп, достығын қайтадан жалғастырады. Қалаға жеткенде Хансты атақты адам ретінде қарсы алады және ол өзінің қазір танымал болған моральдық әңгімелермен қала тұрғындарын, соның ішінде мектеп мұғалімін де қуантады.
Өндіріс
Продюсер Сэмюэл Голдуин 1936 жылы фильм идеясын ойлап тапты және көптеген жылдар бойы сценарийдің алғашқы нұсқаларымен жұмыс істеу үшін көптеген жазушыларды шақырды. 1941 жылы ол фильмді өндіру үшін Уолт Дисней студиясымен келіссөздер жүргізгені хабарланды, бірақ келісімге қол жеткізілмеді. Сонымен қатар, 45 айналымдық альбом және 10 дюймдік LP шығарылды. «Кішкентай теңіз қызы» балетіне жазылған музыкаға Франц Листтің «Гноменрайген» және «Мефисто вальстері» сияқты әртүрлі шығармаларынан алынған бөлімдер енгізілген.
Шығару
Фильмнің премьерасы 1952 жылғы 25 қарашада Нью-Йорк қаласында «Париж» және «Критерион» театрларында өтті, ал 1952 жылғы 19 желтоқсанда АҚШ және Ұлыбританияда кеңінен көрсетілімге шықты.
Қабылдау
Фильм 1953 жылдың 6 қыркүйегінде Копенгагенде көрсетілді. Екі кинотеатрдағы алғашқы 6 күнде ол 80 000 доллар табыс әкелді; Солтүстік Америкада ол 6 миллион доллар жинап, 1952 жылғы ең табысты он фильмнің қатарына енді. Дегенмен, Андерсеннің туған қаласы Оденседе бұл фильм жақсы қабылданбады.
Бірінші теледидар
Фильмді алғаш рет 1966 жылы ABC телеарнасы көрсетті. "Оз сиқыршысы" фильмінің CBS телеарнасындағы алғашқы көрсетілімдеріндегі жағдайдың кері қайтылуы ретінде, бұл жолы фильм екі сағаттық эфирге сыймағандықтан жүргізуші қажет болды, ол тым қысқа болған жоқ. Фильм жарнамасыз нақты екі сағатқа созылады, және ABC оны қысқартуды қаламады, сондықтан оны Виктор Боржбен бірге отбасылық арнайы бағдарлама ретінде ұсынды, эфирді екі жарым сағатқа дейін ұзартты. Борж, нағыз Ханс Кристиан Андерсен сияқты, даниялық болғандықтан таңдалды.
Танымал мәдениетте
"Inchworm" The Muppet Show сериалының 3-ші маусымының 16-шы эпизодында, Кей қонақ ретінде түскен.