Кіріспе

Британдық аңшы

Джордж Пересс Сандерсон (1848 – 5 мамыр 1892, Мадрас) – британдық натуралист, князьдық Майсур мемлекетінің қоғамдық жұмыс департаментінде жұмыс істеген. Ол егістікке зиян келтіретін жабайы пілдерді қолға түсіріп, оларды тұтқындыққа алу жүйесін құрды. Ол бұқаралық ақпарат құралдарында "Піл патшасы" деп танылды және Үндістанның ормандарындағы өмірі туралы кітап жазды. Рудьярд Киплингтің "Пілдердің Тұмайы" туындысындағы "Петерсен сахиб" кейіпкері оның үлгісінде жасалған деп саналады.

Өмірбаян

Сандерсон 1848 жылы Үндістанда дүниеге келді, ол 1842-1867 жылдар аралығында Үндістанда методист миссионері болған Дэниел Сандерсонның ұлы. Джордж Сандерсон оқу үшін Кумбриядағы Кокермут қаласындағы әкесінің отбасына жіберілді. Ол 1859-1863 жылдары Бат қаласындағы Уэсли (методист) Кингсвуд мектебінде білім алды. 1864 жылы 16 жасында Үндістанға оралды. Бір досы оған кофе шаруашылығында жұмыс ұсынды, бірақ кофеге зиян келтіретін қоңыздар мен қызыл шөп ауруы осы мүмкіндікті жойды. Содан кейін ол үкіметтік зерттеулерге қатысып, каннада тілін үйреніп, мемлекеттік қызметке түсуге өтініш берді. Үндістандағы британ үкіметінің Майсур суару бөлімінде жұмыс істеген кезінде ол жолбарыстар, пілдер және үнді бизондары сияқты үлкен аңдарды аулауға уақыт тапты. Оның жұмысы Хунсур маңындағы 150 мильдік каналдарды күтіп-ұстауды қамтыды. Жылдар өте келе ол суару бөлімінің басшысы болып көтеріліп, орман арқылы өтетін 716 мильдік каналдарды басқарды. Осы кезеңде ол пілдер мен жолбарыстарды кездестірді және кейбір көшпелі топтардың зиян келтіретінін көріп, оларды ұстауды ұсынды. 1875 жылдың қыркүйегінде ол Бенгалиядағы піл аулау тобына уақытша жетекші болып тағайындалды және Гаро мен Читтагонг тауларында жұмыс істеді. Олар Майсурға қайтып келгенге дейін 85 пілді ұстады. Ол жабайы пілдерді ұстаудың жаңа әдісін енгізді. Пілдерді шұңқырларға түсірудің орнына, ол оларды қоршаумен және бекітілген ормен қоршалған кхеддаға айдау әдісін қолданды. Кейде пілдерді тарту үшін тәтті сорго екті. Оның әдістері керемет сәттілікке жетті және 1889 жылы ол Үндістанға келген Кларенс және Авондейл герцогы, принц Альберттің көңілін көтеру үшін демонстрация ұйымдастырды. Баспасөз Сандерсонды «піл (немесе хати) патшасы» деп атады. Сандерсон «Үндістанның жабайы аңдары арасында өткен он үш жыл» атты кітап жазды, ол Билигириранг тауларындағы Морлейде өткен өміріне көп көлемінде негізделген. Ол 1892 жылы үйленгеннен кейін көп ұзамай, Англияға ұзақ демалысқа қайтып бара жатқанда, өкпе ауруынан қайтыс болды. Бір дерек көзі Майсурға келген Альберт Виктордың шақыруын қабылдаудан бас тартқанын айтады. 1899 жылғы газет тілшісі және сэр Теодор Джеймс Таскер 1971 жылы Киплинг қоғамында жарияланған мақаласында «Питерсен Сахиб, Үндістан үкіметі үшін барлық пілдерді ұстаған адам» есімді кейіпкердің Рудярд Киплингтің «Пілдердің Томаи» әңгімесіндегі Сандерсонға сілтеме екенін айтты.