Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жердегі ірі мұз дәуірлерінің хронологиясы
Chronology of the major ice ages of the Earth
Соңғы 3 миллиард жыл ішінде Жер тарихында бес немесе алты ірі мұз дәуірі болған. Кеш Кайнозой мұз дәуірі 34 миллион жыл бұрын басталды, ал оның ең соңғы фазасы – 2,58 миллион жыл бұрын басталған төртінші мұз басу. Мұз дәуірлерінің ішінде мұздық кезеңдер және оларға қарама-қарсы, жылырақ жағдайлардың кезеңдері болады, олар тиісінше мұздық және мұз аралық кезеңдер деп аталады. Қазіргі уақытта Жер төртінші мұз басудың мұз аралық кезеңінде, ал төртінші мұз басудың соңғы мұздық кезеңі шамамен 11 700 жыл бұрын аяқталды. Қазіргі мұз аралық кезең Голоцен эпохасы деп аталады. Климат прокси мәліметтеріне сүйене отырып, палеоклиматологтар мұз басудан туындаған әртүрлі климаттық жағдайларды зерттейді.
There have been five or six major ice ages in the history of Earth over the past 3 billion years. The Late Cenozoic Ice Age began 34 million years ago, its latest phase being the Quaternary glaciation, in progress since 2.58 million years ago. Within ice ages, there exist periods of more severe glacial conditions and more temperate conditions, referred to as glacial periods and interglacial periods, respectively. The Earth is currently in such an interglacial period of the Quaternary glaciation, with the Last Glacial Period of the Quaternary having ended approximately 11,700 years ago. The current interglacial is known as the Holocene epoch. Based on climate proxies, paleoclimatologists study the different climate states originating from glaciation.
Белгілі мұз дәуірі
Мұз дәуірінің атауы Жылдар BP (Ma) Геологиялық кезең Ера Понгола 2900–2780 Мезоархей Хурон 2400–2100 Сидерия Рхякий Палеопротерозой Стуртиан Мариноан Гаскиерс Байконур 715–680 650–635 580–547 Криогендік Эдиакаран Неопротерозой Анд Сахаралық (Хирнант және Ордовик мұз басуын қоса алғанда) 450–420 Ордовик, Силур Палеозой Кару 360–289 Карбон, Перм Палеозой Кейінгі кайнозой мұз дәуірі (Төртінші мұз басуын қоса алғанда) 34–қазіргі уақыт Кейінгі палеоген Неоген Төртінші кайнозой
Name of ice age Years BP (Ma) Geological period Era Pongola 2900–2780 Mesoarchean Huronian 2400–2100 SiderianRhyacian Paleoproterozoic SturtianMarinoanGaskiersBaykonur 715–680650–635580547 CryogenianEdiacaran Neoproterozoic Andean Saharan(incl. Hirnantian andLate Ordovician glaciation) 450–420 Late OrdovicianSilurian Paleozoic Karoo 360–289 CarboniferousPermian Paleozoic Late Cenozoic Ice Age (incl. Quaternary glaciation) 34–present Late PaleogeneNeogeneQuaternary Cenozoic
Сипаттамалар
Үшінші мұз дәуірі, және мүмкін ең қатал болғаны, 720-635 миллион жыл бұрын неопротерозой дәуірінде болған деп есептеледі, және ол екінші "Қарлы Жерді" тудырған болуы мүмкін, яғни Жердің толығымен мұзбен жабылған кезеңін. Зерттеушілер арасында осы екінші суық кезеңнің аяқталғанына қатысты дәлелдер көбейгендіктен, сенім артып келеді. 460-430 миллион жыл бұрын ұсақ мұздықтар тізбегі болды, ал 350-289 миллион жыл бұрын кең аумақты мұздықтар қалыптасты. Жаңа кайнозой мұз дәуірінде Антарктидада соңғы 34 миллион жылдан бері кең мұз жамылғылары сақталған. Соңғы 3 миллион жыл ішінде мұз жамылғылары солтүстік жарты шардың да аумағында пайда болды. Бұл кезең Кватерналдық мұз басу деп аталады және оның мұздықпен белгіленген кезеңдері аз немесе көп көлемді болды. Олар алғашқыда 41 мың жылдық жиілікпен пайда болды, бірақ Орта плейстоценге өтуден кейін 100 мың жылдық орташа мерзіммен жоғары амплитудалы циклдарға ауысты.
The third ice age, and possibly most severe, is estimated to have occurred from 720 to 635 Ma (million years) ago, in the Neoproterozoic Era, and it has been suggested that it produced a second "Snowball Earth", i. e. a period during which Earth was completely covered in ice. It has also been suggested that the end of that second cold period though is gaining credence among researchers, as evidence in its favour has mounted. A minor series of glaciations occurred from 460 to 430 Ma, and there were extensive glaciations from 350 to 289 Ma. The Late Cenozoic Ice Age has seen extensive ice sheets in Antarctica for the last 34 Ma. During the last 3 Ma, ice sheets have also developed on the northern hemisphere. That phase is known as the Quaternary glaciation, and was marked by more or less extensive glaciation. They first appeared with a dominant frequency of 41,000 years, but after the Mid Pleistocene Transition that changed to high amplitude cycles, with an average period of 100,000 years.