Кіріспе
Қытайлық лауазымды (187–222) Ма Лян (187–222), әдеп аты – Чичаң, Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы кезеңінде Лю Бэйге қызмет еткен лауазымды тұлға. Ма Лян жас кезінен-ақ өте қабілеттілігімен танымал болды, Чен Шоу оны Шу мемлекетінің ең мыкты шенеуніктерінің бірі деп сипаттады. Бірақ, ол 35 жасында Сяотин шайқасындағы шайқаста қаза тапты. Үш патшалық дәуірінің басында Шу Хан мемлекетінде негізін қалаушы император Лю Бэйдің сарайдағы қызметкерлерінің бірі ретінде қызмет етті және Ма Судың үлкен ағасы болды.
Ma Liang (187–222), courtesy name Jichang, was an official serving under the warlord Liu Bei during the late Eastern Han dynasty of China. Since he was young, Ma Liang was famous for his exceptional talent, with Chen Shou describing him as one of Shu's best officials. However, he was killed in battle at the age of 35 years during the Battle of Xiaoting. He served in the state of Shu Han as one of the founding emperor Liu Bei's Palace Attendants during the early Three Kingdoms period and was the elder brother of Ma Su.
Өмір
Ма Лян Шианянның Ичен округінде (宜城縣) дүниеге келді, қазіргі Хубэй провинциясының Ичен қаласы. Оның төрт ағасы болған, олардың барлығы да қабілетті адамдар ретінде танымал еді. Ма Су да солардың бірі еді. Дегенмен, Ма Лян ең таланттысы саналды. Оның қас-қабағында ақ түсті шаштары болған. Ма Лянның туған жерінде оны және оның бауырларын сипаттау үшін: «Ма әулетінің Бес Чандарының (五常) ішінде Ақ қабақты (白眉) ең лиан» деген мақал болған. 209 жылы, әскери қолбасшы Лю Бэй, Инспектор (刺史) Лю Ци қайтыс болғаннан кейін Цзин провинциясын (қазіргі Хубэй және Хунаньды қамтиды) басқаруға кіріскенде, Ма Лянгты өзіне көмекші офицер (從事) ретінде қызмет етуге шақырды. 211 жылы Лю Бэй Цзин провинциясынан И провинциясына (қазіргі Сычуань және Чунцинді қамтиды) жорыққа шыққанда, Ма Лян Цзин провинциясында қалды. Ма Лян Лю Бэйдің стратегиясы Чжугэ Лянның жақын досы болды және олар анттасқан ағайындылар еді. Бірде ол Чжугэ Лянға хат жазып, оны мақтап, жігерлендірді. Хатта былай делінген: Чжугэ Лян Ма Лянның осы сөздерін қуанышпен қабылдады және оларды бағалады, өйткені олар тығыз байланыста болған. Лю Бэй И провинциясын басып алғаннан кейін Ма Лян Сол жақ генералдың (左將軍) кеңсесіндегі аға клерк лауазымына көтерілді. Кейіннен Ма Лян Лю Бэйдің одақтасы Сунь Куанмен кездесу үшін елшілікке жіберілді. У мемлекетіне жіберілгенге дейін Ма Лян Чжугэ Лянға былай деді: «Енді мен мемлекет тарапынан екі ел арасында келісім мен достық орнату міндетімен жіберілдім. Сіз мені генерал Сунь Куанмен таныстыра аласыз ба?» Чжугэ Лян: «Өзіңіз бір нәрсе жазып көріңіз» деді. Сондықтан Ма Лян мынандай жоба дайындады: «Біздің дана билеушіміз өзінің кеңесшісі Ма Лянгты құрмет көрсету үшін, сыйлықтар әкелу және достығымызды дамыту үшін жіберді. Осылайша Кунву (昆吾) және Шивэйдің (豕韋) мақтауға лайық мұрасын жалғастырамыз. Мен Цзин және Чу аймақтарынан шыққан, сәл ғана талантты, бақытты адаммын. Мен әрекеттерімде асығыс болуға бейіммін, бірақ мәселені аяғына дейін жеткізу қабілетім бар. Сіздің маған көмектесуіңізге үміттенемін, сіздің көмегіңізбен мен өз міндетімді орындай аламын». Сунь Куан Ма Лянгты өте құрметпен қабылдады. 221 жылы Шығыс Хань әулетінің құлауынан кейін Лю Бэй өзін император деп жариялап, Шу Хань мемлекетін құрды. Ма Лян Шу мемлекетіндегі Сарай кеңесшісі (侍中) болып тағайындалды. Сол жылы Лю Бэй Сунь Куанға қарсы жорық бастады, бұл Сяотин шайқасына әкелді. Ма Лянға Вулиндегі (武陵; қазіргі Хунань провинциясының Чандэ қаласындағы Вулин ауданы) тайпалық халықтарды Лю Бэйге қосылуға көндіру міндеті жүктелді және ол өз міндетін орындады. Әскер Сяотинге, Идаоға жеткенше алға жылжуын жалғастырды, содан кейін Лю Бэй лагерьлерін бір-бірімен тығыз байланыстырды. Ма Лян Вулинге баратын жолмен, Лю Бэйге қосылған И және Ман тайпаларының істерін қадағалауға және басқаруға жіберілді. 222 жылы Лю Бэй Сунь Куанның генералы Лу Сюньнан Сяотин шайқасында жеңілді, ал Ма Лян шайқаста қаза тапты. Кейіннен, ол Байдичжэнге (қазіргі Чунцин қаласының Фэнцзие округі) аман-есен шегінуге қол жеткізгеннен кейін, Лю Бэй Ма Лянның ұлы Ма Бинды (馬秉) атты әскердің командирі (騎都尉) етіп тағайындады.
Zhuge Liang was happy to receive those words from Ma Liang and cherished them as they shared a close bond. Following Liu Bei's takeover of Yi Province, Ma Liang was promoted to the position of a Senior Clerk (掾) in the office of the General of the Left (左將軍). Ma Liang was later appointed as an emissary to meet the warlord Sun Quan, Liu Bei's ally. Before his mission to Wu, Ma Liang spoke to Zhuge Liang: "Now that I'm sent by the state with the mission to bring harmony and friendship between our two nations. May I have the chance to be introduced by you to General Sun Quan?" Zhuge Liang answered: "You ought to try writing something yourself." And so Ma Liang wrote a draft that said: "Our wise lord send his advisor Ma Liang to convey respects, bring gifts and extend prosperity to our friendship thereby continue on the praiseworthy legacy of Kunwu (昆吾) and Shiwei (豕韋). I'm a fortunate man of some talent from Jing and Chu region. Rarely, I'm rash in action and yet I have the virtue of seeing matters through to the end. With a calm heart, I turn my head toward you hoping you deign to accept me and give me assistance so I can accomplish my mission." Sun Quan received and treated Ma Liang very respectfully. In 221, after the collapse of the Eastern Han dynasty, Liu Bei declared himself emperor and established the state of Shu Han. Ma Liang was appointed as a Palace Attendant (侍中) in Shu. Later that year, Liu Bei launched a campaign against Sun Quan, leading to the Battle of Xiaoting. Ma Liang was tasked with persuading the tribal peoples in Wuling (武陵; around present day Wuling District, Changde, Hunan) to join Liu Bei and he succeeded in his mission. The army's advance until they arrived at Xiaoting in Yidao, from there Liu Bei extended his camps closely linked to each other. While Ma Liang following the road to Wuling was further sent to oversee and manage the affairs of the Yi and Man tribes that previously joined Liu Bei. Liu Bei was eventually defeated by Sun Quan's general Lu Xun at the Battle of Xiaoting in 222 and Ma Liang was killed in action. Later, after he managed to retreat to Baidicheng (in present day Fengjie County, Chongqing) safely, Liu Bei appointed Ma Liang's son, Ma Bing (馬秉), as a Cavalry Commandant (騎都尉).
Бағалау
Чэнь Шоу, Ма Лянның өмірбаянын «Үш патшалықтың жазбалары» (Сангуоцзи) кітабында жазған, Ма Лянды былай бағалады: «Ма Лян жемқорлыққа бой алдырмаған, адал болған және көрнекті элита ретінде мақтан тұтқан. Ол лингши (令士; ізгі, білімді адам) аталымын лайықты түрде алған. Донг Хэ, Лю Ба, Чэнь Чжэнь және Донг Юнмен бірге ол Шудағы ең мыкты шенеуніктердің бірі болды».
Үш патшалықтың романсында
Ма Лян – 14 ғасырдағы «Үш патшалықтың романсы» тарихи романының маловаты кейіпкері. Ол И Цзидің ұсынысымен кіші інісі Ма Сумен бірге Лю Бэйге қосылды. Содан кейін ол Лю Бэйге Лю Циді Цзин провинциясының губернаторы етіп тағайындауға кеңес берді, осылайша халықты риза етуді және оңтүстік округтерін жаулауды ұсынды. Иді жаулау кезінде ол Гуан Юдің басты азаматтық кеңесшісі ретінде қалды, көбінесе Вумен келіссөздер жүргізу кезінде ақылға келтіретін дауыс болды және Хуа Тооның танымал операциясы кезінде Гуан Юмен вейци ойнады.