Кіріспе

Жаңа Оңтүстік, Жаңа Оңтүстік демократиясы немесе Жаңа Оңтүстік сенімі – Америка Оңтүстігі тарихындағы АҚШ Азамат соғысынан кейін алғаш рет қолданылған ұран. Реформаторлар оны қоғам мен көзқарастарды жаңғыртуға, АҚШ-тың құрамына толық интеграциялануға, Ескі Оңтүстіктің экономикасы мен дәстүрлерін, сондай-ақ соғысқа дейінгі плантациялық жүйенің құлдыққа негізделген еңбек тәртібін қабылдамауға шақыру үшін пайдаланды. Бұл терминді 1874 жылы оның бас сөйлеушісі, Атланта редакторы Генри У. Грейди енгізді.

Этимология және философия

"Жаңа Оңтүстік" терминінің бастапқы қолданылуы – өркендеген экономикаға негізделген тартымды болашақты қалыптастыруға жасалған тытырғақ болды. АҚШ-тың солтүстігіндегі өнеркәсіптік революция үлгі ретінде алынды. Соғысқа дейінгі Оңтүстік негізінен ауыл шаруашылығымен айналысты. Америка Азамат соғысынан кейін Оңтүстік кедейленіп, ауылдық сипатын сақтап қалды; ол негізінен мақта мен төмен бағалы бірнеше өнімдерге тәуелді болды. Экономикалық тұрғыдан индустрияландыру қажеттілігі зор болды. Құлдықтан азат болғаннан кейін африкалық американдықтар "Жаңа Оңтүстікте" жаңа рөлдерге ие болды. Генри У. Грейди "Атланта Конституциясы" газетінің редакторы ретінде мақалалары мен сөздері арқылы осы терминді танымал етті. Балтиморлық "Өндірушілер тізімінен" Ричард Хатауэй Эдмондс Жаңа Оңтүстіктің индустрияландыруын ынталы түрде қолдады. "Өндірушілер тізімі" 20 ғасырдың басындағы өнеркәсіпшілер арасында кең таралған және беделді басылымдардың бірі болды. Тарихшы Пол Гастон Грейди сияқты көреген ойшылдардың уәделерін сипаттау үшін "Жаңа Оңтүстік сенімі" деген терминді қолданды, олар индустрияландыру аймаққа гүлдену әкеледі деп мәлімдеді. Классикалық тарихты К. Ванн Вудворд жазды: "Жаңа Оңтүстіктің пайда болуы: 1877–1913", 1951 жылы Луизиана штатының университеті баспасында жарық көрді. Вудвордтың шәкірті Шелдон Хакни кітапты жоғары бағалап, бірақ былай деп түсіндірді:

"Жаңа Оңтүстік" кампаниясын көбінесе ескі плантаторлар тобынан тыс Оңтүстік элитасы қолдады. Олардың үміті – Оңтүстіктің экономикасын жаңғырту және дамыту үшін солтүстік капиталистерімен серіктестік құрып, жаңа "жаңа" бастама жасау еді. Генри Грейдиден бастап афроамерикандық көшбасшы Букер Т. Вашингтонға дейін, "Жаңа Оңтүстік" жақтастары Оңтүстіктің экономикалық қайта жаңғыруын, аймақтық келісімді, нәсілдік гармонияны қалап, еңбек игілігіне сенді. Алайда, "Жаңа Оңтүстіктің" өркендеуі ақтардың қаралар үстінен үстемдігін сақтап қалумен байланысты болды, олар Реконструкция аяқталғаннан кейін саяси биліктен айырылды, 1877 жылғы келісім нәтижесінде Оңтүстіктен федералды әскерлер шығарылды және қаралардың құқықтарын шектеу үшін Джим Кроу заңдары қабылданды. Мысалы, 1888 жылы "Жаңа Оңтүстік" туралы сөйлеген сөзінде Грейди: "Оңтүстіктегі ақ нәсілдің үстемдігі мәңгі сақталуы керек, ал негр нәсілінің үстемдігіне барлық жағдайда және барлық қауіп-қатерлерде қарсы тұру керек, өйткені ақ нәсіл – үстем нәсіл. [Бұл жарияланым] ағылшын-саксондық жүректерді күштендіретін қанмен мәңгі жалғасады".

Ұлы депрессия және Екінші дүниежүзілік соғыс

Ұлы депрессияның экономикалық қиындықтары Жаңа Оңтүстікке деген құлшынысты басып тастады, себебі инвестициялық капитал тартылып, елдің қалған бөлігі Оңтүстікті экономикалық сәтсіздік ретінде қарастыра бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс индустрияландыруға бағытталған күш-жігердің нәтижесінде экономикалық өркендеудің белгілі бір деңгейін әкелді. Оңтүстік тауларында Теннесси өзенінің басқару органы бөгеттер салды, олар көптеген тұрғындар мен өндірушілерге әсер еткен жұмыс орындарын және электр энергиясын қамтамасыз етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тау-кен, болат және кеме жасау сияқты Оңтүстік өнеркәсіптері гүлденді, бұл 20 ғасырдың екінші жартысында Оңтүстік порттары мен қалаларында индустрияландырудың, қала құрылысының және экономикалық өркендеудің негізін қалады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін американдық тоқыма және басқа да жеңіл өнеркәсіптер төмен жалақы, әлеуметтік консерватизм және кәсіподақтарға қарсы көзқарасқа ие болу үшін Оңтүстікке жаппай көшті. Оңтүстіктің индустриялануымен бірге экономикалық өзгерістер, көші-қон, иммиграция және халық санының өсуі жүрді. Жеңіл өнеркәсіптер шетелге көшті, бірақ олардың орнына автомобиль құрастыру, туризм және энергия өндірісі сияқты салалар пайда болды. Азамат соғысынан бері болған көптеген әлеуметтік және экономикалық өзгерістерді ескере отырып, көптеген адамдар бұл терминді қуанышпен қолданады.

Азаматтық құқықтар дәуірі

1950 және 1960 жылдардағы азаматтық құқықтар дәуірінің басталуы, Джим Кроу заңдарымен және міндетті заңдық сегрегацияның басқа да түрлерімен шектеулі болмайтын Оңтүстікті сипаттау үшін бұл терминнің қайта қолданылуына әкелді. Азаматтық құқықтар қозғалысы кезіндегі нәсілшілдік жанжалдар Америка Оңтүстігіне халық мәдениетінде артта қалған имидж жасады. Азаматтық құқықтар реформаларының, әсіресе мектептегі сегрегацияны жою және сайлау құқығы салаларындағы бастапқы баяу қарқыны, "Жаңа Оңтүстік" терминін Оңтүстіктің нақты жағдайына сипаттама беруден гөрі, көбінесе ұранға айналдырды. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң мен 1965 жылғы Сайлау құқығы туралы заң одан бетер қарқынды өзгерістер дәуірін бастады. 1960 жылдары афроамерикалықтар сайлау құқығына ие болып, саяси лауазымдарда өкілдік ете бастады.

Саяси мақсаттар

100 жылдан астам уақыт бойы, Азамат соғысына дейін 1960 жылдардың ортасына дейін Демократиялық партия Оңтүстік саясатына дерлік монополия орнатып, ол "бірдауысты Оңтүстік" деп аталды. Сөйтіп, сайлаулардың нәтижесі көбінесе тек ақ адамдардан құралған демократиялық фракциялар арасындағы ішкі сайлауларда шешілді. Демократиялық партияның үміткерінің сайлануы шартты түрде жеңіске теңестірілді. "Жаңа Оңтүстік" кезеңінің екі жақты сипаты бар. Азаматтық құқықтар заңнамасы қабылданғаннан кейін афроамерикандықтар Демократиялық партияға жаппай дауыс беріп қолдау көрсетуге бастады. Олардың көптегені Франклин Д. Рузвельттің "Жаңа саясат" бағдарламаларын, сондай-ақ Гарри С. Трумэн, Джон Ф. Кеннеди және олардың мүдделерін қолдаған Линдон Б. Джонсонды қолдаған болатын. Алайда, 1964 жылы Оңтүстіктің бірнеше ақ саясаткері мен сайлаушылары президенттікке республикалық Барри Голдуотерді, демократ Линдон Б. Джонсоннан жоғары бағалады. Кейіннен үрдіс қалыптасып, кейбіреулері партиялық бағытын өзгертті, оның ішінде Оңтүстік Каролинаның Стром Турмонд есімді саяхатшысы бар еді. Көптеген сарапшылардың пікірінше, Ричард Никсонның 1968 жылғы сайлау кампаниясындағы Оңтүстік стратегиясы осы процесті айтарлықтай үдетті. Никсоннан бері Оңтүстік президенттік сайлауда көбінесе республикашылдарға дауыс беріп келеді. "Жаңа Оңтүстік" термині сонымен қатар білім беру және экономикалық өсу саласындағы прогрессивті идеяларды қабылдап, расистік риториканы азайтуға тырысқан, тіпті интеграцияны жақтамаған американдық Оңтүстіктің саяси лидерлеріне де қатысты қолданылды. Бұл термин ең көп 1960 және 1970 жылдардағы Солтүстік Каролинадағы Терри Санфорд, Джорджиядағы Карл Сандерс және Джимми Картер, Алабамадағы Альберт Брюер сияқты Оңтүстік штаттарының губернаторларының толқынымен байланысты болды. Сонымен қатар, "Жаңа Оңтүстік" термині соңғы онжылдықтарда көбірек әртүрлі және әлемдік көзқарастас аймақтарға да қатысты қолданылды.

Қазіргі заманғы экономика

"Жаңа Оңтүстік" Америка Оңтүстігіндегі экономикалық өсімді сипаттау үшін де қолданылды. 20-ғасырдың соңынан бері мұны көптеген жолдармен көруге болады. Дүниежүзіндегі ең ірі компания, кірісі бойынша – Арканзас штатының Бентонвилл қаласында орналасқан Walmart. АҚШ-тың ең ірі банктерінің екеуі, Bank of America және Wells Fargo, Солтүстік Каролина штатының Шарлотт қаласында кең таралған. Bank of America-ның бас кеңсесі сол жерде орналасқан, ал Wells Fargo 2008 жылы Wachovia-ны сатып алғаннан кейін оның көп бөлігін сақтап қалды. Шарлотт сондай-ақ Lowe's, Duke Energy, Family Dollar, Lendingtree және Honeywell сияқты көптеген ірі корпорацияларға да үйі. АҚШ-тағы автомобиль өндірісі Детройт, Кливленд, Буффало және Сент-Луис сияқты қалаларда төмендеді, ал төмен жалақылы, кәсіподақтарға жат американдық Оңтүстіктің жұмыс күші шетелдік өндірушілерді қызықтырды. BMW, Toyota, Mercedes, Honda, Hyundai, Kia, Nissan және Volkswagen сияқты автомобиль өндірушілер Джорджия, Алабама, Оңтүстік Каролина, Кентукки, Теннеси, Техас, Миссисипи және Батыс Вирджиния штаттарында зауыттар ашты. Сонымен қатар, General Motors зауыттары Кентукки, Луизиана, Теннеси және Техаста жұмыс істеуді жалғастыруда, ал Кентукки штатының ең ірі қаласы Луисвиллде Ford-тың екі зауыты жұмыс істейді. IBM, Intel, Verizon және Microsoft сияқты белгілі компаниялар Солтүстік Каролинаның зерттеу үшбұрышында кең корпоративтік өкілдікке ие. Бұған қоса, Fortune 500 тізіміне енген бірнеше компания, соның ішінде Tesla, Inc. және бірқатар технологиялық компаниялар қазір Техас штатының Остин қаласында орналасқан, бұл қалаға "Кремнийлі төбелер" деген лақап атты берді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша әлемдегі ең ірі әуе компаниясы American Airlines Group штаб-пәтері Форт-Уорт қаласындағы Даллас-Форт-Уорт метрополиясында орналасқан. Даллас сондай-ақ әлемдегі ең ірі энергетикалық компания ExxonMobil, әлемдегі ең ірі телекоммуникациялық компания AT&T және микрочип алғаш рет ойлап табылған компания Texas Instruments сияқты көптеген жаһандық корпорацияларға да үйі. Даллас-Форт-Уорт метрополиясы Оңтүстіктегі ең ірі метрополия болып табылады. Әлемдегі ең ірі әуе компанияларының бірі Delta Air Lines штаб-пәтері Джорджия штатының Атланта қаласында орналасқан. Атланта сондай-ақ The Coca Cola Company, UPS, CNN, Norfolk Southern, NCR, Mercedes Benz және Porsche сияқты көптеген жаһандық корпорацияларға да үйі.

Жаңа оңтүстіктің қалалары

Жаңа Оңтүстік қалалары өткен ғасырда қарқынды дамыған және аймақтық орталықтарға айналған қалалар деп аталады.