Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаденің түрлері
минерал
Variety of jade
the mineral
Нефриттің мөлдір ақтан өте ақшыл сары түріне дейін кездесетін түрі Қытайда "қошқар майы жаде" деп белгілі. Нефрит жадесі көбінесе 1800 жылға дейінгі Қытайда, сондай-ақ Жаңа Зеландияда, Солтүстік Американың Тынық мұхиты мен Атлант жағалауларында, неолиттік Еуропада және Оңтүстік-Шығыс Азияда қолданылған.
Nephrite can be found in a translucent white to very light yellow form which is known in China as mutton fat jade, Nephrite jade was used mostly in pre 1800 China as well as in New Zealand, the Pacific Coast and Atlantic Coasts of North America, Neolithic Europe, and southeast Asia.
Атауы
Нефрит атауы латын тіліндегі lapis nephriticus сөзінен шыққан, ол өз кезегінде ежелгі грек тіліндегі λίθος νεφριτικός немесе νεφρός λίθος сөзінен туындаған, яғни "бүйрек тасы" деген мағынаны білдіреді. Бұл латын және грек тілдерінде испан тіліндегі piedra de ijada сөзінің (жад пен жадеиттің бастауы) баламасы болып табылады. Осыған сәйкес, нефриттен жасалған жад бұрын бүйрек тас ауруын емдейді деп сенген.
The name nephrite is derived from the Latin lapis nephriticus, which in turn is derived from the Ancient Greek λίθος νεφριτικός or νεφρός λίθος , which means "kidney stone" and is the Latin and Greek version of the Spanish piedra de ijada (the origin of jade and jadeite). Accordingly, nephrite jade was once believed to be a cure for kidney stones.
Басқа атаулары
Жоғарыда аталған терминдерден басқа, нефрит мынадай синонимдер мен түрлеріне ие: айқас тасы, Б.К. жаде, Бейльштейн, бүйрек тасы, лапис нефритикус, нефрит, пунаму, Жаңа Зеландия жасыл тасы.
Besides the terms already mentioned, nephrite has the following synonyms and varieties: axe stone, B. C. jade, Beilstein, kidney stone, lapis nephriticus, nephrite, nephrite, pounamu, New Zealand greenstone,
Маори тілінде
Жаңа Зеландиядағы нефрит жады маори тілінде pounamu деп аталады және маори мәдениетінде маңызды рөл атқара отырып, жоғары бағаланады. Ол taonga, яғни қазына саналады, сондықтан Вайтанги шартымен қорғалады. Оны пайдалану құқығы Ngāi Tahu iwi (тайпасына) ғана берілген және қатаң бақылауда ұсталады. Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралы маори тілінде Те Вай Пунаму – «Жасыл тас суының жері» деп аталады, себебі ол осы аймақта кездеседі. Одан қару-жарақ және әшекейлер жасалады, әсіресе, mere (қысқа дубінгі) және hei tiki (мойынға тағылатын әшекей). Олардың өз mana (престиж) күші бар деп есептеледі, құнды мұра ретінде ұрпақтан-ұрпаққа беріледі және маңызды келісімдерді бекіту үшін сыйлық ретінде табыс етіледі. Бұрын металл өңдеу болмағандықтан, маори мәдениетінде ол ацз сияқты түрлі құралдар жасауға, сондай-ақ құрылыста қолданылатын шегелер жасауға пайдаланылған. Маори үлгісіндегі «жасыл тас» деп аталатын нефриттен жасалған зергерлік бұйымдар туристердің арасында кең танымал. Тас көбінесе Канада, Қытай және Сібірден импортталады, ал Ngāi Tahu Жаңа Зеландия тасының түпнұсқалығын растау үшін pounamu сертификаттау жүйесін жүргізеді.
Nephrite jade in New Zealand is known as pounamu in the Māori language and is highly valued, playing an important role in Māori culture. It is considered a taonga, or treasure, and therefore protected under the Treaty of Waitangi. The exploitation of it is restricted to the Ngāi Tahu iwi (tribe) and it is closely monitored. The South Island of New Zealand is Te Wai Pounamu in Māori — 'The [land of] Greenstone Water' — because that is where it occurs. Weapons and ornaments are made of it; in particular the [[mere (weapon) (short club) and the hei tiki (neck pendant). These are believed to have their own [[Mana (Oceanian mythology) (prestige), are handed down as valuable heirlooms, and often given as gifts to seal important agreements. It has also been used for a range of tools such as adzes and was used to make nails used in construction, as Māori culture had no metalworking before European contact. Commonly called "greenstone," jade jewellery in Māori designs is widely popular with tourists. Stone is often imported from Canada, China and Siberia, and Ngāi Tahu runs a pounamu certification scheme to verify the authenticity of New Zealand stone.