Листер және Листер: Тегінің шығу тарихы мен мағынасы
Lister (surname)
Листер/Листер – ағылшын тегі, мамандық бойынша бояушыдан шыққан. 13-14 ғасырлардағы тарихы, этимологиясы, скандинав және орта ғасырлық түбірлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Листер немесе Листер – ағылшын тіліндегі кәсіби тегі, және орта ағылшын тіліндегі "litster" сөзінен шыққан, «бояу» дегенді білдіретін, тоқыма бояушыға сілтеме жасай алады. Ол Шотландияда 13 ғасырда Эдинбургширдегі Алейн ле Литтестердің тіркелмесімен, ол 1296 жылы Интеррегнум үкіметіне құрмет көрсеткен, ал Англияда 14 ғасырда (Ричард ле Листер 1327 жылы Дербиширдің салық тізімінде кездеседі) жазылған. Атау, бәлкім, көне скандинав тіліндегі 'lita' етістігінен шыққан, бұл «бояу» дегенді білдіреді және ағылшын тілінде 'lystare' деп аударылған. «Бояушы» сөзінің есімдік түрі "litster" (шотландша), "lit(t)e" (орта ағылшынша) немесе "lister" (ағылшынша) болды. Бұл сөз «шабдалыны ұстауға арналған сүңгі» деген мағынаны да білдірген, «lyster» (даниялық) немесе «lister» (ағылшынша) деп аударылған. 1533 жылғы Парламент актісінде: «Ешкім де жас шабдалының шабақтарын, шикі матаны немесе тізімді алмайды» делінген. Атау 16 ғасырда Англияның жүн өндірісімен танымал аймақтарында, негізінен Йоркширде, сондай-ақ Ланкаширде, Линкольнширде және Норфолкте тарады. Бұл тегі 1649 жылғы Кромвельдік науқаннан кейін Ирландияға келді және ағылшындар Королева графтығы деп атаған Лаоис графтығында бекінді.
Lister or Lyster is an English occupational surname, and may refer to a textile dyer, from the Middle English word "litster", meaning to dye. It dates back to the 13th century in Scotland with the recording of Aleyn le Littester of Edinburghshire who rendered homage to the Interregnum government in 1296, and to the 14th century in England (Richard le Lyster appears in the Subsidy Tax Rolls of Derbyshire in 1327). The name probably comes from the Old Norse verb 'lita', meaning 'to dye' and rendered as 'lystare' in English. The noun for 'dyer' was 'litster' (Scottish), 'lit(t)e' (middle English), or 'lister' (English). The word was also associated with a 'salmon spear', rendered 'lyster' (Danish) or 'lister' (English). A 1533 Act of Parliament stated, "No person shall take in any crele, raw web, lister the young fry of salmon." The name took hold in areas of England in the 16th century known for the woollen industry, mainly Yorkshire, but also Lancashire, Lincolnshire and Norfolk. The name came to Ireland following the Cromwellian campaign of 1649, and took root in County Laois, rendered by the English as Queen's County.
Есімнің жазылу нұсқалары
Атаудың жазылу түрлері: Листер (ағылшын және шотланд), Листер (ирланд), Лестер, Лестор (ағылшын), Макинлестер, МакЛейстер, Лейстер, Литстер (шотланд), Лидстер (шотланд), сондай-ақ сирек кездесетін Ледгистер және Ледстер (шотланд). Эсуин Листер былай деп жазады: "Көпте "Листер" ағылшын аты, ал "Листер" ирланд аты деп айтылады, бірақ екі жазу түрі де Ирландияда кездеседі, көбінесе бір отбасының ішінде. Англияда "Листер" жазуы сирек кездеседі (тек ата-бабалары Ирландияға көшіп, кейін қайтып келгендерде ғана). Шотландияда (Файф округі) "Литстер" және "Лидстер" деп жазылады, бірақ қазіргі уақытта көбінесе "Листер" түріне айналады". "Листер" және "Листер" екеуі де "мистер" сөзімен рифмаланса, Канаданың батыс аймақтарында "Листер" кейде "Лестер" деп жазылады.
The name's spellings include Lister (English and Scottish), Lyster (Irish), Lester, Lestor (English), McInlester, McLeister, Laister, Litster (Scottish), Lidster (Scottish), and the rare Ledgister and Ledster (Scottish). Eswyn Lyster notes that, "It is often said that 'Lister' is the English name, while 'Lyster' is Irish, but both spellings are found in Ireland, often in the same family. In England 'Lyster' is seldom seen (save) to someone whose ancestors moved to Ireland and then returned. In Scotland the spelling (Fife County) is 'Litster' and 'Lidster', and tends to become 'Lister' in modern times'." Whereas both 'Lister' and 'Lyster' rhyme with 'mister', in some areas of western Canada 'Lyster' is rendered as if spelt 'Lester'.
Герб пен герб
Листер / Листер әулетінің гербін мойындайтын ресми тіркелме жоқ, бірақ Йоркширден шыққан Листерлер Джон Листер де Дербиге берілген гербті пайдаланады. Бұл герб үш горизонтальді бөлікке бөлінген, ортаңғы бөлігі қара түсті, үш ірі ақ бес қабырғалы жұлдыз бейнеленген. Жоғарғы ақ жолақта қоңырау тәрізді түбі бар алты кішкентай қиғаш крест, ал төменгі жағында жеті крест орналасқан. Гербтің үстіндегі төбе белгісі – Карлоу (Квинс графтығы), Ирландиядан алынған лавр шоғын тесіп тұрған қанжар. Бұл Фейрберннің гербтерінде "ЛИСТЕР, Ирл." деп көрсетілген. Әулеттік ұран әртүрлі нұсқаларда кездеседі: 'Retinens vestigia famae' (Даңқ жолында) немесе 'Facta, non verba' (Іс, сөз емес).
There is no official registry that recognizes a Lister/Lyster coat of arms, but Listers of Yorkshire descent use the one granted to John Lyster de Derby. It is a shield divided horizontally in three, the middle being black with three large white five pointed stars. Six small staggered crosses with bell bottomed bases are on the white strip at the top, and seven are on the bottom. The crest which appears atop the coat of arms is a dagger impaling a laurel wreath, from Carlow Ireland (Queen's County). This is listed in Fairburn's Crests, designated "LYSTER, Ire." The family motto is variously 'Retinens vestigia famae' (Following in the footsteps of fame), or 'Facta, non verba' (Deeds, not words).