Кіріспе

Combretaceae тұқымдасына жататын өсімдіктер туысы, бұталық шөптер немесе комбретумдар, Combretaceae отбасының типтік туысын құрайды. Бұл туысқа шамамен 272 түрдің ағаштары мен бұталары кіреді, олардың көпшілігі тропикалық және оңтүстік Африкаға, шамамен 5-еуі Мадагаскарға тән, ал қалғандары тропикалық Азияға, Жаңа Гвинеяға және Бисмарк архипелагына, Австралияға және тропикалық Америкаға тән. Олар сыртқы түрімен сазды сиырға (Salix) ұқсағанымен, олармен туысқандық байланысы тығыз емес.

Экология

Бұталы ағаштар өсіп-өнімді мекенінде маңызды өсімдіктер болып табылады. Африка саванналарында, әсіресе гранитті топырақта өсетін жерлерде, көбінесе Комбретум және оның жақын туысы Терминалия басымдық танытады. Мысалы, C. apiculatum – Анголаның мопань орманды аймағындағы, Оңтүстік Африкадағы Кунене өзенінің алабындағы көзге түсетін ағаш. Бұл туыстың басқа түрлері Оңтүстік-Батыс Амазонияның ылғалды ормандарының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Бұл туыста жартастардан басқа сүтқоректілермен тозаңданатын бірнеше түр бар, мұндай жағдай өте сирек кездеседі. Алайда, көптеген түрлер дәстүрлі түрде жәндіктермен немесе құстармен тозаңданады. Тифлодромус комбретум, Phytoseiidae тұқымдасына жататын кене, бұталы ағаштан табылған және осы туыстың құрметіне аталған. Комбретум жапырақтарымен қоректенетін басқа өсімдікқоректілерге C. albidum, C. latifolium және C. ovalifolium түрлерінде кездесетін қоңыр аулдың (Badamia exclamationis) құрттары, сондай-ақ C. extensum және C. latifolium түрлерінде тіркелген Orange tailed Awl (Bibasis sena) құрттары жатады.

Адамдар қолданатын

Оның бірнеше түрі Африка және Үндістан халық медицинасында қолданылады. Мадагаскарда осы туыстың бірнеше түрі voantamenaka немесе voatamenaka (voa – ‘жеміс’ және menaka – ‘май’) деп аталады және дәстүрлі малагасий медицинасында құрттарды қуып шығару үшін қолданылады. Комбретастатин деп аталатын химиялық қосылыстар класы алғаш рет Оңтүстік Африканың Буш-иісінен (Combretum caffrum) бөліп алынған, және олар осы атауды одан алған. Бір синтетикалық туындысы, фосбретабулин динатрий (комбретастатин А4 фосфаты), анапластикалық қалқанша безінің қатерлі ісігін емдеу үшін алдын ала зерттелді, бірақ одан әрі сынақтарға өту үшін жеткілікті тиімді болмады. C. molle түрінде де пұнақтан (Punica granatum) табылатын пуникалагин сияқты антиоксиданттар бар. Ботаник Джордж Дон осы туысты жан-жақты зерттеді. Африканың оңтүстігіндегі Лувуву өзені, өзеннің мувуву деп аталатын бұталарынан (C. erythrophyllum) аталған.