Кіріспе

Жұмысшы табына бағытталған идеология – жұмысшы табының маңыздылығын күшейтіп көрсететін немесе оны қастерлейтін саяси теория. Жұмысшылық, немесе операизм, итальяндық солшыл саясатта айрықша рөл атқарды.

Революциялық практика ретінде

Жұмысшылық (немесе операизм) – жұмысшы сыныбының билігінен бастау алып, автономизмге ұласатын саяси талдау. Майкл Хардт пен Антонио Негри, опералық және автономистік жазушылар ретінде танымал, операизмнің анықтамасын Маркстің сөздерін келтіре отырып береді: Операизм Маркстің капиталдың жұмысшы сыныбының күресіне реакция жасайтыны туралы тұжырымын негізге алады; жұмысшы сыныбы белсенді, ал капитал – реактивті. Технологиялық даму: ереуілдер қайда болса, сонда машиналар да соңынан еріп келеді. "1830 жылдан бері жұмысшы табының көтерілісіне қарсы қару-жарақпен қамтамасыз ету мақсатымен жасалған өнертабыстардың бүкіл тарихын жазуға болады." (Капитал, 1-том, 15-тарау, 5-бөлім) Саяси даму: Англиядағы фабрикалық заңнама жұмыс күнінің ұзақтығын анықтау бойынша жұмысшы сыныбының күресіне жауап ретінде қабылданды. "Оларды қалыптастыру, мемлекеттік мойындау және жариялау – ұзаққа созылған таптық күрестің нәтижесі болды." (Капитал, 1-том, 10-тарау, 6-бөлім) Операизм мұны өзінің негізгі аксиомасы ретінде қабылдайды: жұмысшы сыныбының күресі капиталдың кезекті қайта құрылымдалуына бастап келеді және оны болжайды. Операистер Маркспен бірге саясатын жұмысшы табының өмірі мен күресін зерттеуге негіздеуге тырысты. Данило Монтальди және басқалардың аудармалары арқылы олар АҚШ-тағы Джонсон Форест бағыты мен Франциядағы Socialisme ou Barbarie тобының бұрынғы белсенді зерттеулеріне сүйенді. Джонсон Форест бағыты жұмысшы сыныбының өмірін және Детройт автоөнеркәсібіндегі күресін зерттеді, "Америкалық жұмысшы" (1947), "Панчинг" (1952) және "Кәсіби одақ комитеттері мен спонтанды ереуілдер" (1955) сияқты памфлеттерді жариялады. Бұл еңбек Socialisme ou Barbarie тобы тарапынан француз тіліне аударылып, олардың журналында бөлім-бөліммен жарияланды. Олар да жұмыс орындарында болып жатқан жағдайды зерттеп, жазып бастады, олардың жағдайында автозауыттар мен сақтандыру кеңселерiнiң iшiнде. "Quaderni Rossi" ("Қызыл дәптерлер", 1961–65) журналы, оның жалғасы Classe Operaia ("Жұмысшы сыныбы", 1963–66), екеуі де Негри мен Тронти құрған, пролетариаттың күресіне баса назар аудара отырып, жұмысшы теориясын дамытты. Бұл теориялық дамумен жұмыс орнын ұйымдастыруға негізделген практика байланысты болды, ең бастысы Lotta Continua тобының қызметі. Бұл 1969 жылғы итальяндық "Қайғылы күз" кезінде өзінің шыңына жетті. Алайда, 1970 жылдардың ортасына қарай, назар фабрикадан "әлеуметтік фабрикаға" – жұмыс істейтін адамдардың қауымдастықтарындағы күнделікті өміріне ауысты. Операист және операизмнен кейінгі қозғалыс көбінесе автономистік қозғалыс ретінде танылды.

Жұмысшылылық кемсітуші

Марксистік пролетариат анықтамасымен «жұмыскершілдік» талдауы. Оңтүстік Африка Ұлттық Конгресінің (ANC) 1986 жылғы ішкі хабарламасынан жұмыскершілдікке сын. Ол жұмыскершілдіктің үш түрін бөліп көрсетеді.