Кіріспе
Голландиялық ерлік ордені – Оранж-Нассау ордені (Orde van Oranje Nassau) – Нидерландының регенті, королева Эмманың 1892 жылғы 4 сәуірде құрған азаматтық және әскери ерлік ордені. Бұл орден «қоғамға ерекше еңбек сіңірген кез келген адамға» ашық, рыцарлық орден. Бұл – өз қызметін ерекше атқарғандары үшін қоғамның алғысын және құрметін лайық адамдар. Нидерландыда лауазымдар, префикстер немесе пост-номиналдар қолданылмайды, жалғыз ерекшелік – Әскери Уильям ордені.
The Order of Orange Nassau (Orde van Oranje Nassau) is a civil and military Dutch order of chivalry founded on 4 April 1892 by the queen regent, Emma of the Netherlands. The order is a chivalric order open to "everyone who has performed acts of special merits for society.” These are people who deserve appreciation and recognition from society for the special way in which they have carried out their activities. Titles, prefixes, or post nominals are not used in the Netherlands – the only exception being the Military William Order.
Тарих
1841 жылы Нидерландтың Вильгельм II Люксембургтің Ұлы герцогы ретінде Дубль тажы орденін құрды. Бұл ресми түрде голланд ордені болмаса да, голланд азаматтарына үнемі беріліп тұрды. Вильгельм III қайтыс болғаннан кейін, Нассау отбасылық шарты бойынша Люксембург Нассау үйінің екінші тармағының иелігіне өтті. Нидерландта әскери Вильгельм ордені мен Нидерланд Арысы орденінен бөлек үшінші орденнің қажеттігі туды, осылайша шетелдік дипломаттар мен төменгі рухты және әлеуметтік топтағы адамдарға патшалық наградалар табыстауға болады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оранж-Нассау ордені Нидерландты нацистік Германияның басқыншылығынан босатуға көмектескен Нидерланд әскерінің және одақтас елдердің қызметкерлеріне, сондай-ақ Тынық мұхитындағы бұрынғы голланд колонияларын азат етуге көмектескендерге берілді. Қазіргі заманда Оранж-Нассау Нидерландтың ең белсенді азаматтық және әскери наградасы болып табылады және Нидерланд Арысы орденінен кейін тұрады. Орден әдетте монархтың ресми туған күнінде (қазіргі уақытта 27 сәуір) табысталады, бұл күні шамамен 3500 адам орденмен марапатталады. Орден шетелдік ханзадаларды, министрлерді, жоғары лауазымды тұлғаларды және дипломаттарды құрметтеу үшін де қолданылады. 1994 жылы Нидерландтың наградалар жүйесі шамамен отыз жылдық талқылаулардан кейін кеңінен қайта қарастырылды. Бұл заңмен бекітілген қайта қараудың мақсаты – наградалар жүйесін демократияландыру, награда деңгейін лауазым мен әлеуметтік статустан ажырату болды. Принцип бойынша, сол кезден бастап Нидерланд қоғамының кез келген азаматын марапаттауға болады. Награда тек қоғамға сіңірген ерекше жеке еңбегі үшін ғана беріледі. Осы қайта қарауға дейін орден бес дәрежеден тұрды, сонымен қатар құрметті медальдар (алтын, күміс және қола) болды. Құрметті медальдар орденмен байланысты болды, бірақ иелері орденге ресми түрде енгізілмеді. 1996 жылы құрметті медальдар жойылды және олардың орнына Оранж-Нассау орденінің мүшелік класы енгізілді, ол тек Нидерланд азаматтарына арналған. Наградалардың басым көпшілігі Мүше деңгейінде беріледі және ерікті еңбек үшін табысталады; Knight дәрежесі ерекше жеке жетістіктері үшін беріледі, ал Офицер дәрежесі ұлттық немесе халықаралық маңызы бар үлестері үшін беріледі (мысалы, танымал профессорлар, бұрынғы министрлер, сондай-ақ өте танымал диджейлер немесе өте беделді татуировщиктер). Офицер дәрежесі – «арнайы наградалар» деп аталатын дәрежелердің біріншісі. Командир дәрежесі өте сирек беріледі, ал ең жоғары екі дәреже өте сирек табысталады (мысалы, көп жылдар бойы жоғары лауазымдарды атқарған және қоғамдық өмірде ерекше көзге түскен адамдарға).
Степендері
Оранж-Нассау орденінің азаматтық және әскери екі бөлімі бар. Азаматтық бөлімінің белгілерінде лавр гүлшоғыры, ал әскери бөлімінің белгілерінде және жұлдыздарында қиылысқан қылыштар бейнеленген. Нидерланд Королі немесе патшайымы Оранж-Нассау орденінің Ұлы шебері болып табылады.
Таңба
Орденнің белгісі – көк эмальдалған, ақ эмальдалған шекарасы бар Мальта кресі, офицерлер және жоғары шенділер үшін алтын түсте, рыцарьлар мен мүшелер үшін күміс түсте. Аверс орталық дискіде патшаның алтын және көк эмальді гербі бейнеленген, оның айналасында «Je Maintiendrai» (Мен сақтаймын) ұлттық ұраны жазылған ақ эмальды сақина орналасқан. Кері орталық дискіде «W» (Каралева Вильгельмина үшін) тәжді монограммасы бар, оны «God Zij Met Ons» (Құдай бізбен бірге болсын) деген ұран қоршап тұр. Белгі патшалық тәжге ілінеді. Азаматтық бөлімде крестің қолдары арасында лавр гүлшоғыры бар, әскери бөлімде оның орнына қиылысқан қылыштар бейнеленген. Белгі ақ және көк түсті жиектері бар қызғылт сары лентаға бекітіледі. Белгіні және лентаны кию тәсілі ерлер мен әйелдерде әртүрлі. Орденнің жұлдызы – түзу сәулелі күміс жұлдыз, Ұлы крест үшін 8 бұрыш, Ұлы офицер үшін 4 бұрыш; орталық дискіде алтын және көк эмальді король гербі бейнеленген, оның айналасында «Je Maintiendrai» голланд ұлттық ұраны жазылған ақ эмальды сақина бар. Әскери бөлімде қиылысқан қылыштар бар.
Алушылар
Жыл сайын шамамен 4500 адам Оранж-Нассау орденіне мүше болып қабылдалады, ал 3000-ға жуық мүшесі көз жұмады.