Кіріспе
Ұлыбритания Корольдік әуе күштері (RAF) Екінші дүниежүзілік соғыста қолданған ірі қарапайым бомбалар.
"Блокбастер" немесе "куки" бомбасы – RAF қолданған ең ірі қарапайым бомбалардың бірі болды. "Блокбастер" термині бастапқыда баспасөз тарапынан қолданылған атау еді және жарылыс әсерімен қатар, өртке қарсы бомбалардың көмегімен бір көшені немесе үлкен ғимаратты толығымен қиратуға жеткілікті жарылғыш қуаты бар бомбаны білдірді.
Дизайн
Блокбастер деп аталатын бомбалар RAF-тің HC (жоғары қуаты) бомбалары болды. Бұл бомбалардың ерекше жұқа қабықтары болды, олар салмағының шамамен үштен екі бөлігін жарылғыш затпен толтыруға мүмкіндік берді, ал 4000 фунт салмақты (номиналды салмағы) бомба шамамен жарылғыш заттан (Amatol, RDX немесе Torpex) тұрды. RAF-тің "орта қуаттылық" (MC) деп аталатын көптеген жалпы мақсаттағы бомбалары салмағы бойынша 50% жарылғыш заттан, ал қалғаны бөлшектерге айналатын қабықтан тұрды. Соғыстың соңында үлкен блокбастерлер жасалды, бастапқы нұсқадан бастап 4000 фунт салмақты Mark I жоғары қуаттылықтағы бомбаға дейін. Бомба денесінің диаметрі және ұзындығы болды. Бомбаның алдыңғы бөлігі конус тәрізді болды және жабық ұшы бар ұзын, жеңіл, бос цилиндрлі құйрығы орнатылды, жалпы ұзындығы үшін. Бомбаның ішкі бетіне оны нығайту үшін Т-тәрізді болат арқалық дәнекерленді. Кейінгі Mark II және Mark III HC бомбалары егжей-тегжейлі ерекшеленді: конус тәрізді алдыңғы бөлік күмбезді алдыңғы бөлікпен ауыстырылды және жарылыстың кепілдігі үшін оқшаулаулар саны бірден үшке дейін арттырылды. Mark IV бомбасында Т-тәрізді арқалық болған жоқ, ал Mark V және Mark VI бомбалары АҚШ-та жасалған нұсқалар болды. Үлкен бомба үлкен диаметрлі екі бөліктен жасалып, бұрандалармен біріктірілді. Оның басқа нұсқасы 4000 фунт салмақты үшінші бөлікті қосу арқылы жасалды, оны 12000 фунт салмақты "Таллбой" жерді тесіп өтетін "жер сілкінісі" бомбасымен шатастырмау керек. 4000 фунт салмақты конструкция жарылғыш затқа толы цилиндрден аспады: ол аэродинамикалық емес және қанаттары болған жоқ. Қарама-қарсылығы, ұқсас америкалық "4,000 фунт LC Bomb AN M56" бомбасы, басқа АҚШ бомбалары сияқты, аэродинамикалық тұрғыдан жасалған, металлдан жасалған құйрық қанаты және қалыптасқан алдыңғы және артқы бөліктері болды. Конустық "алдыңғы бөлік" және барабан тәрізді құйрық орнатылған кезде, британдық "Блокбастер" бомбасы тік түсіп кетті. Бұл бомбалар ғимараттарға, әсіресе шатырлардың плиткаларын ұшыру арқылы зақым келтіру үшін жарылыс әсерін тудыруға арналған, соның арқасында кішкентай өртке қарсы бомбалар ғимараттың ішкі бөліктеріне жете алатын болды. Американдық AN M56 қару-жарағынан айырмашылығы, цилиндрлі "HC" класты британдық жоғары қуаттылықтағы бомбаларды тек RAF және оның одақтас әуе күштері қолданды, олардың бомбалау бөлімшелері оларды сыйыруға жеткілікті үлкен болды. 1947 жылы Альфред Сесил Брукс Стоурбридж қаласынан Британ империясы орденінің мүшесі болып тағайындалды, себебі ол Блокбастерді жасаған, бірақ оның мақтауында "Корольге ашылмаған табиғаттағы ерекше қызметтер" деп жазылған. Жергілікті газет оны "Блокбастер Брукс" деп атады.
The 4000 lb High Capacity Mark I bomb – actual weight around – was a welded, cylindrical shell of thick steel. The body of the bomb was in diameter and long. The nose of the bomb was conical and a long lightweight, empty cylindrical tail with a closed end was fitted, for a total overall length of A T section steel beam was welded to the inner surface of the bomb to strengthen it. Subsequent Mark II and Mark III HC bombs differed in detail; the conical nose was replaced with a domed nose and the number of fuzes was increased from one to three to guarantee detonation. The Mark IV bomb did not have the T section beam and the Mark V and Mark VI bombs were versions manufactured in the United States. The larger bomb was constructed from two sections, of a larger diameter, that fitted together with bolts. A version was created by adding a third 4000 lb section and should not be confused with the 12,000lb Tallboy ground penetrating "earthquake" bomb. The 4000 lb high capacity design was little more than a cylinder full of explosives: it was unaerodynamic and did not have fins. By comparison the similar American "4,000 pound LC Bomb AN M56" bomb was aerodynamically designed as other US bombs were, with a sheet metal tailfin assembly and shaped nose and aft sections. When fitted with a conical "nose piece" and a drum tail, the British "Blockbuster" bomb fell straight down. These bombs were designed for their blast effect, to cause damage to buildings, specifically to blow roof tiles off, so that the small incendiary bombs could reach the building interiors. In contrast to the American AN M56 ordnance, the cylindrical "HC" class British design high capacity bombs were used only by the RAF and associated Commonwealth air forces, which were the only air forces with bombers with bomb bays large enough to hold them. In 1947 Alfred Cecil Brooks of Stourbridge was appointed a Member of the Order of the British Empire, for creating the Blockbuster, although his citation was worded "outstanding services to the King of a nature that cannot be revealed". The local newspaper referred to him as "Blockbuster Brooks".
Соғыстан кейінгі жарылмаған оқ-дәрілер
2011 жылдың желтоқсан айында Рейн өзеніндегі ерекше құрғақшылық өзен деңгейінің төмендеуіне әкелді, нәтижесінде Кобленцке жақын жердегі өзен төсегінен 4000 фунт салмақтағы HC бомбасы табылды. Бомбаны залалсыздандыру кезінде бомба орналасқан жердің шамамен радиусындағы (45 000 адам) аумақ эвакуацияланды. 2013 жылдың қараша айында Дортмунд қаласында тағы бір жарылмаған бомба табылды, бұл аймақтан 20 000-нан астам адамды эвакуациялауға себеп болды. 2001 жылдың 29 сәуірінде және 2014 жылдың 25 сәуірінде Виченцада басқа бомбалар табылып, залалсыздандырылды. 2001 жылы залалсыздандыру операциялары үшін радиустың ішінде 70 000 адамды эвакуациялау қажет болды, ал 2014 жылы – 30 000 адамды эвакуациялау қажет болды. 2016 жылдың 19 желтоқсанында Германияның Аугсбург қаласында 4000 фунт салмақтағы HC "блокбастер" ретінде анықталған британдық бомба табылды. Ол Рождество күні залалсыздандырылды, бұл 1,5 км радиуста 54 000-нан астам адамды эвакуациялауды талап етті. 2017 жылдың 29 тамызында Франкфурттағы Гёте университетіне жақын жерде жүргізілген құрылыс жұмыстары кезінде тағы бір британдық HC 4000 бомбасы табылды, бұл шамамен 65 000 адамды эвакуациялауды қажет етті. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Германиядағы ең ірі эвакуация болды. 2018 жылдың 8 сәуірінде жергілікті университетке жақын Падерборнда бау-бақша жұмыстары кезінде HC 4000 бомбасы табылды, бомба залалсыздандырылған кезде 26 400 адам эвакуацияланды. 2024 жылдың 20 наурызында Италияның Витербо қаласындағы құрылыс алаңында MK IV бомбасы табылды, бұл табылған жерден 1400 метрлік қашықтықта 30 000-нан астам адамды эвакуациялауға әкеп соқты.
On 19 December 2016, a British bomb identified as a 4,000 lb HC "blockbuster" was discovered in Augsburg, Germany. It was defused on Christmas Day, requiring evacuation of more than 54,000 people within a radius of 1.5 km. On 29 August 2017, another British HC 4000 bomb was discovered during construction work near the Goethe University in Frankfurt, requiring the evacuation of approximately 65,000 people within a radius of This was the largest evacuation in Germany since the Second World War. On 8 April 2018, an HC 4000 bomb was discovered during gardening jobs in Paderborn, near the local university, leading to the evacuation of 26,400 people while the bomb was defused. On 20 March 2024, a MK IV Bomb was found in a construction site in Viterbo, Italy causing an evacuation of more than 30,000 people in a range of 1400m from the discover site.
2000 фунт HC
2000 фунт салмақты бомбаны, 1900 фунт салмақты GP бомбасына ұқсас өлшемдерге ие болу талаптарын қанағаттандыру үшін Vickers компаниясы жобалады, ал парашют құрылғыларын RAF жасады; бұл Вулвич 4000 фунт салмақты бомбаны жобалағанмен бір уақытта болды. Корпустың өзі Great Western Railway компаниясымен жасалды. 1941 жылдың басында сынақтар басталды; 1941 жылдың соңында парашютпен түсіру және уақытты бақылау таймерімен бірнеше бомба қолданылды. Парашют талабы алынып тасталды және 1942 жылдың басынан бастап олар дәстүрлі құйрық бөлігімен қолданылды. 1943 жылы жақсартылған Mark II және Mark III (бұғау орналасуы әртүрлі) пайда болды. Mark II және III бомбаларының нақты салмағы 60/40 немесе 50/50 Amatol, RDX/TNT 60/40 немесе Torpex 2 толтыруымен, салмақтың 71% құрады.