Кіріспе

RTL – RTL Group компаниясына тиесілі француздық коммерциялық радио желісі. 1933 жылы «Люксембург радиосы» ретінде құрылған, ол 1981 жылға дейін Франциядан тыс жерлерде хабар таратты, себебі оған дейін тек мемлекеттік станциялар ғана рұқсат етілген еді. Бұл – жалпы мағлұмат, жаңалықтар, сөздік және музыкалық бағыттағы станция, Франция, франкофондық Бельгия және Люксембургте ұлттық деңгейде хабар таратады («Е» санаты, CSA жіктемесі бойынша). 2022 жылға дейін RTL Бейдвейлерден 234 кГц ұзақ толқын жиілігінде хабар таратты, оны континенттің көп бөлігінде қабылдауға болады. Оның Бельгияның француз тілді қауымдастығы үшін арналған «Bel RTL» деген серік станциясы бар. 2018 жылғы мәліметтерге сәйкес, RTL Франциядағы ең танымал радиостанция болып табылады, күніне орташа есеппен 6,4 миллион тыңдаушысы бар.

Люксембург радиосы

1929 жылғы 19 желтоқсанда Люксембург Ұлы Герцогтығы радио хабарларын таратуда мемлекеттік монополияны орнатты, бірақ заң радио жиілігін пайдаланғысы келетін жеке компанияларға мүмкіндік беруді көздеді, мемлекет радионы жеке қолдану үшін белгілі бір мөлшерде төлем қабылдады. Société Luxembourgeoise d'Études Radiophoniques (SLER) 1929 жылғы 11 мамырда Люксембург үкіметінен болашақта радио хабарларын таратуға келісім алу мақсатында құрылды. Бұл компанияны люксембургтік Франсуа Анен, француз баспагері Генри Этьен және француз инженері Жан ле Дюк, Montrouge компаниясы атынан басқарды, ол жоба капиталының 84% иеленді және Radio Paris-тің негізгі акционері CSF тобымен жұмыс істеу туралы құпия келісімге келді. Radio Paris Францияның қатаң ережелерін бұзып, Люксембургте қуатты шеткі радиостанция құруды қалады, онда тек мемлекеттік станциялар ғана жұмыс істеуге рұқсат етілген. 1930 жылғы 29 қыркүйекте SLER мен Люксембург үкіметі арасында жасалған 25 жылдық келісімге сәйкес, Люксембург үкіметі станцияның болашақ табысынан 30% үлеске ие болды. Келісімде бағдарламалық және техникалық комитеттер құрылды, бұл үкіметке жеке станцияны реттеуге мүмкіндік берді. Compagnie Luxembourgeoise de Radiodiffusion (CLR) 1931 жылғы 30 мамырда құрылды және SLER-ді ресми түрде алмастырды. 1933 жылғы 14 қаңтарда Люксембург радиосы Junglinster-дегі ұзын толқынды таратушыдан 1191 метр (200 кВт) жиілігінде, рұқсатсыз толқын ұзындығында тәжірибелік хабар таратуды бастады. Станцияның ресми ашылуы 1933 жылғы 15 наурызда сағат 19:00-де жеңіл музыкадан концертпен өтті. Люксембург радиосы әр күн кешкі сағат 19:00-ден 23:00-ге дейін неміс, француз және голланд тілдерінде хабар таратты, сондықтан ол Франция мен Бельгиядағы француз тіліндегі жалғыз жеке радиостанция болды. Ағылшын тіліндегі бағдарламалар 1933 жылғы 3 желтоқсанда Стивен Уильямстың редакторлық басшылығымен басталды. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда станция жабылды, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін қайта жұмыс істеді. 1946 жылдан бастап Францияда оны оңай естіуге болады. 1980 жылға дейін Франциядан тек француз мемлекеттік радиожелілері ғана хабар тарата алды. Люксембург радиосы – шетелден хабар тарататын жекеменшік "шеткі" желілердің бірі болды. Люксембург радиосы Францияда тез арада үлкен аудиторияға ие болды. 1960 жылдары ол Германиядан келген Europe 1 тағы бір шеткі желісінің сәттілігімен бетпе-бет келді, ол заманауи стильді қабылдап, жас көрермендерді қызықтырды.

RTL

Люксембург радиосының өзгеретін ортасы 1966 жылдың 11 қазанында станцияның "RTL" деп аталуына әкелді, бұл атау Люксембургпен байланысын айқын көрсетпеді (акроним – Radio Télévision Luxembourg радиосының қысқартылған атауы). 1968 жылғы мамыр дағдарысы кезінде француз мемлекеттік радиожелілері ереуілге шықты, ал теледидар үкіметтен тәуелсіз болған жоқ. RTL және Europe 1 француз халқы үшін тәуелсіз ақпарат алудың басты арналары болды. Олар "баррикада радиосы" деп аталды. Британ үкіметі Люксембургтің ағылшын тіліндегі эфиріне Лондоннан тікелей телефон желісін қоюға рұқсат бермегенімен, француз эфирі ұзақ жылдар бойы Париждегі негізгі студиясына ие болды және сол жерден хабар таратушыға тікелей желісі бар еді. Осының салдарынан, ол тыңдаушыларға қарапайым француз ұлттық радиостанциясы ретінде көрінеді, себебі Люксембургпен байланысы азайтылды. 1981 жылы президент Франсуа Миттеранның кезінде Францияда жеке радиостанцияларға хабар таратуға рұқсат берілді. Қазір Францияда 104,3 МГц жиілігінде хабар тарататын RTL, 1981 жылдан 2002 жылға дейін ең көп тыңдаушы жинаған радиожелі болды. Люксембургтің ағылшын тіліндегі эфирі көңіл көтеру және танымал музыкаға бағытталған болса, RTL France – аралас станция. Оның эфирінің шамамен 50 пайызы ақпараттық және әңгімелік бағдарламалардан тұрады, ол жаңалықтар мен өзекті мәселелерге назар аударатын беделді журналистердің үлкен тобымен қамтамасыз етілген. Люксембург радиосының екі негізгі ұлттық бәсекелесі – Europe 1 (тағы бір елден хабар тарататын коммерциялық станция, Саардан хабар таратады, сондай-ақ Парижде студиясы бар) және мемлекеттік France Inter. Бұл үш станцияның барлығында ондаған жылдар бойы қолданылып келген ұзақ толқынды жиіліктерді пайдаланатын жоғары қуатты хабар таратушылар бар. Француз эфирі көп жылдар бойы өзін RTL деп атап келеді. Ол Франция бойынша FM таратушылар желісі арқылы, сондай-ақ интернет, кабель және спутник арқылы хабар таратады. 1991 жылы француз тіліндегі жеке RTL, Bel RTL эфирі құрылды. Бельгияның француз тілінде сөйлейтін бөлігіне арналған, Брюссельде студиясы бар бұл станция Бельгия үкіметінен лицензия алды (көптеген бәсекелес коммерциялық станциялармен бірге), Брюссель мен Валлонияны қамтитын FM таратушылар желісіне ие. Оның Люксембург Ұлы Герцогтығымен ешқандай тікелей байланысы жоқ, тек RTL компаниясының меншігінде. "Médiamétrie Étude Audience Radio" зерттеуіне сәйкес, RTL Францияда France Inter-дан кейін екінші орында тұр. 2021 жылдың қараша-желтоқсан айларындағы зерттеу кезеңінде RTL-дің күндізгі тыңдаушылар саны шамамен 6 миллионға жетті. 2022 жылдың қазан айында RTL компанияның энергия тұтынуын азайту мақсатында 2023 жылдың 1 қаңтарында ұзақ толқынды хабар таратуды тоқтату туралы хабарлады. RTL-дің 234 кГц жиілігіндегі ұзақ толқынды хабарлары 2023 жылдың 2 қаңтарында түн ортасында UTC уақыты бойынша тоқтатылды.