Кіріспе

Дуке-де-Кашиас (ˈduki dʒi kaˈʃi.ɐʃ; "Кашиас герцогы") - Бразилияның оңтүстік-шығысындағы Гуанабара шығанағында орналасқан қала және Рио-де-Жанейро агломерациясының бір бөлігі. Оңтүстіктен Рио-де-Жанейро қаласымен шектеседі. 2020 жылғы мәліметтер бойынша халқы 924 624 адамды құрайды, ал ауданы 465 км² – бұл Рио-де-Жанейро қаласының екінші ең ірі қалалық аймағы. Қала Рио-де-Жанейро агломерациясы бойынша халық саны бойынша үшінші орында және Рио-де-Жанейро штаты бойынша үшінші орында. Қазіргі әкімі – Вашингтон Рейс. Қала 1803 жылы мұнда туған Луис Альвес де Лима э Сильва, Кашиас герцогының құрметіне аталған. Қала Рим-католик шіркеуінің Дуке-де-Кашиас диоцезінің орталығы болып табылады. Химия және мұнай өңдеу өнеркәсібінің маңызды салалары дамыған. Дуке-де-Кашиас Футбол клубы – қаланың жергілікті футбол командасы. Клуб өз алаңындағы ойындарын 10 000 адамдық сыйымдылығы бар "Эстадио Ромарио де Соуза Фария" стадионында өткізеді. "Эстадио Де Лос Лариос" стадионы, Xerém ауданында орналасқан, 11 000 адамдық сыйымдылығы бар және "Эспорте Клубе Тигрес ду Бразил" клубының үй стадионы болып табылады.

Монархия

Аймақтың қоныстануы 16 ғасырда Сан-Висенте капитандығының құрылуымен байланысты. 1568 жылы Сан-Висенте және Санто-Амаро капитандықтарының қамтамасыз етушісі Брас Кубас, сесмария сыйлығы ретінде, теңізге дейін 3000 сағақты сынақтан өткен жер және Мерити өзеніне дейін 9000 сағақты алды, соның нәтижесінде Жакутинга ауылының тас жолы салынды. Тағы бір иеленуші – Кристовао Монтейро, ол Игуасу өзенінің жағасында жер алды. Бұл жерді игеруге себеп болған экономикалық қызмет – қант құмыршасын өсіру еді. Осы кезеңде жүгері, бұршақ және күріш те маңызды қосымша өнімдерге айналды. 17 және 18 ғасырларда Игуасудың әкімшілік бөлінісі шіркеулік принциптерге негізделді, яғни шіркеулердің діни және құқықтық басқаруына бағынды. Осылайша, қазіргі Дуке де Каксиас аумағының бір бөлігін құрайтын Пилар, Мерити, Эстрела және Жакутинга аймақтары Игуасуға қарасты. Аймақ ішкі аймақтан келетін байлықтардың маңызды транзиттік нүктесіне айналды: қант плантациясының дағдарысы кезінде табылған Минас-Жерайс алтыны және Параиба алқабының кофесі, ол сол кездегі Бразилия экономикасының шамамен 70% құрады. Құрлықтағы жолдар аз, нашар және қауіпті болғандықтан, тасымал көбінесе өзен арқылы жүзеге асырылды. Аймақта өзендер жетіспеді деуге болмайды, және Гуанабара шығанағындағы орналасуына байланысты, тауларға қарай ішкі аймаққа бағытталған көптеген жолдар бүгінгі Дуке де Каксиас арқылы өтті. Эстрела порты осы кезеңнің ең маңызды нысаны болды. Оның маңында лагерь өсіп, 19 ғасырда Вила-да-Эстрела муниципалитетіне айналды. Кен өндірісінің төмендеуінен кейін, аймақ демалыс орны болып қала берді, саяхатшыларға, жүктерді ауыстыруға және тауарлар транзитіне қызмет көрсетті. 19 ғасырға дейін жергілікті даму айқын болды. Алайда, ормандарды шамадан тыс кесу өзендердің бітелуіне және тасқындауына әкеп соқты, бұл батпақты жерлердің пайда болуына жағдай жасады. Тұнық емес және ластанған сулар денге жұқтыратын масалардың таралуына себеп болды. Бұл жерде тұру іс жүзінде мүмкін емес болды, және халықтың аз бөлігі ғана қалды. Бұрынғы құнарлы жерлер мангр өсімдіктерімен жабылған. 1850 жылы эпидемиялар пайда болды, нәтижесінде қант зауыттарының иелері қауіпсіз жерлерге қашуға мәжбүр болды. Көптеген мүліктер тасталып, Дуке де Каксиас бірнеше онжылдықтар бойы қираған күйде қалды. Теміржол көлігінің енгізілуімен жағдай нашарлады. Педро II теміржолы Бразилия империясының астанасын қазіргі Квимадос муниципалитетімен байланыстырды. Параиба алқабының өнімдері осы маршрут арқылы тасыла бастады, өзен және құрлық көлігі біртіндеп тоқтатылды, ал өзен порттары маңыздылығын жоғалтты. Экваториальдық Гвинея аймағы күрт құлдырады. 1888 жылы құлдықты жоюмен Baixada Fluminense аймағының экономикалық және әлеуметтік өмірінде бірқатар өзгерістер болды. Санитарлық жұмыстар тоқтатылды, денсаулыққа қолайлы жағдайлар туындамады және көптеген аурулар пайда болды. Олардың арасында безгек және Шагастың ауруы бар.

Республика

Нило Песаньяның үкіметтігі кезінде Меритиде қарапайым санитарлық жағдай жақсарды, тіпті 1916 жылы қазіргі Пасификадор аумағына су құбыры тартылды. Бірақ тек Гетулио Варгас үкіметі кезінде, ол Baixada Fluminense санитарлық комиссиясын құрғанда, аймақ дамыды. 1945 жылға қарай 6000 шақырымнан астам өзендер тазартылып, олардың арналарынан 45 миллион текше метр жер алынды. Бұл жұмыс нәтижесінде өзендерде масалар көбеймей, аймақтағы аурулардың саны күрт азайды. Темір жол Мерити аңғарына келген кезде, Рио-де-Жанейро қаласындағы қалалық кеңістіктің өсуінің әсері сезілді. 1886 жылдың 23 сәуірінде Рио-де-Жанейроның Солтүстік темір жолы ашылғанда, аймақ бұрынғы Федералды округке толыққанды қосылды. 1911 жылы Леопольдина темір жолы жаңа стансалар ашты, бұл Грамашу, Сан-Бенту, Актура (Кампус Элисиос), Примавера және Саракуруна аудандарындағы жолаушылар санының артуына себеп болды. Темір жолдың осы жақсартуларына қарамастан, жазықтар санитарлық жағдайдың нашарлығынан зардап шегіп, дамуы тежелді. ХХ ғасырдың басында жазықтар Рио-де-Жанейро қаласының демографиялық қысымын азайтуға көмектесті. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, 1910 жылы Меритиде 800 адам тұрса, 1920 жылы бұл көрсеткіш 2920-ға жеткен. Халықтың жылдам өсуі сол кезде өнімсіз болған бұрынғы ауылдық жерлердің бөлінуіне және ұсақтап сатуына әкелді. Тек 1924 жылы ғана муниципалитетке алғашқы электр желісі орнатылды. 1928 жылы Рио-Петрополис тас жолы ашылғаннан кейін Мерити қайтадан гүлденді. Рио-де-Жанейроға жақындығына байланысты көптеген компаниялар жер сатып алып, аймақта орналасты. Қаланың тәуелсіздік алу процесі Халықтық Каксиас одағын (UPC) құрған топпен байланысты болды: журналистер, дәрігерлер және жергілікті саясаткерлер. 1940 жылы тәуелсіздік комиссиясы құрылды: Сильвио Гуларт, Руфино Гомес, Амадеу Ланзелоти, Хоаким Линхарес, Жозе Базилио, Карлос Фрага және Антонио Морейра. Үкімет дереу шара қолданып, наразылық білдіргендерді тұтқындады. 1940 жылдары федералды үкімет 6000 шақырымнан астам өзендерді тазартып, Baixada Fluminense-де екі жүзден астам көпір салдырды. Меритидің қарқынды өсуі федералды өкіл Мануэль Рейсті Каксиас округін құруға итермеледі. 1931 жылдың 14 наурызында интервентор Плиньо де Кастро Касадоның жарлығымен Каксиас округі мемлекеттік No. 2559 жарлық арқылы құрылды, оның орталығы бұрынғы Мерити станциясы болды, ол сол кездегі Нова Игуасу муниципалитетіне қарасты. 1943 жылдың 31 желтоқсанында 1055 заң қаулысымен ол Duque de Caxias атауын алып, муниципалитет болып қайта аталды. Duque de Caxias аймағы сол күні, айда және жылы No 0556 заң қаулысымен құрылды. Тәуелсіздік алғаннан кейін муниципалитет экономикасында үлкен серпіліс болды. Бразилияның Солтүстік-Шығыс аймағынан көптеген адамдар жұмыс іздеп Рио-де-Жанейроға келді және Дуке-де-Каксиас қаласында қоныстанды. Атқарушы билік 1944 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде орнатылды. Әскери диктатурадан кейін, саяси, бизнес, кәсіподақ және қоғамдық лидерлердің көптеген еңбегінің нәтижесінде муниципалитет 1985 жылы толық тәуелсіздік алды.

География

Муниципалитет солтүстігінде Петрополис және Мигель Перейрамен, шығысында Гуанабара шығанағы және Магемен, оңтүстігінде Рио-де-Жанейро қаласымен, ал батысында Сан-Жуао-ду-Мерити, Белфорд-Роксо және Нова-Игуасумен шектеледі. Каксиастың климаты ыстық, алайда 3-ші және 4-ші аудандар (Имбарие және Ксерем) жасыл аймаққа және Серра-дос-Оргао тауларына жақын болғандықтан қоңырқай жылы болып келеді. Муниципалитет құрамына 1989 жылы құрылған, қатаң қорғалатын Атлантика орманды сақтау аймағы – Тингуа биологиялық қорығының бір бөлігі кіреді. Онда жаз айларында айына 4000-ге дейін адам келіп демалатын Такуара қалалық табиғи паркі орналасқан. Сонымен қатар, онда 2006 жылы құрылған Орталық Рио-де-Жанейро Атлантикалық орман мозаикасының да бөлігі бар. Мерити өзені Дуке де Каксиас пен Рио-де-Жанейро қаласын, ал Игуасу өзені Дуке-де-Каксиас пен Нова-Игуасу қаласын бөліп тұрады. Сарапуи өзені 1-ші және 2-ші аудандардың арасында, ал Саракуруна өзені 2-ші және 3-ші аудандардың арасында шекара салып тұрады.

Экономика

Экономикалық жағынан соңғы жылдары үлкен өсім көрсетілуде, негізгі өнеркәсіп және сауда белсенділіктері дамыған. Қалада шамамен 809 өнеркәсіп орны және 10 мың дүкен бар. IBGE мәліметтері бойынша, 2005 жылы Дуке-де-Каксиас муниципалитеті ұлттық рейтингте 15-ші орынды, ал Рио-де-Жанейро штатында екінші орынды иеленді, жалпы сомасы 18,3 миллиард реалды құрады. [4] Қала ICMS кірісі бойынша штат бойынша екінші орында тұр, тек астанадан ғана қалып қояды. Муниципалитет аумағында Petrobras компаниясының ірі мұнай өңдеу зауыттарының бірі орналасқан, сондай-ақ газ-химиялық кластері мен бір жылуэлектр стансасы бар. Басты өнеркәсіп салалары: химия, мұнай-химия, металлургия, газ, пластик, жиһаз, тоқыма және киім-кешек. Дуке-де-Каксиаста O Globo журналы және Carrefour сияқты әртүрлі салалардағы компаниялар орналасқан, олар қаланың тиімді орналасуын пайдаланады – Бразилияның ірі тас жолдарына жақын: Қызыл желі, Сары желі, Президент Дутра тас жолы, Родовия Вашингтон Луиз даңғылы және Бразилия, сонымен қатар Том Жобим халықаралық әуежайына жақындығы және Рио орталығынан 17 км қашықтықта орналасуы өнімдерін ірі тұтыну орталықтарына – Сан-Паулу, Минас-Жерайс және Бразилияның оңтүстігіне оңай жеткізуге мүмкіндік береді. Рио-де-Жанейродағы ең ірі өнеркәсіптік парк осы қалада орналасқан, Texaco, Shell, Esso, Ipiranga, White Martins, IBF, Transport Carvalhaes, Sadia, Ciferal сияқты компаниялар тіркелген. Химия және мұнай-химия салаларында шоғырланған, бұл елдегі екінші ірі REDUC компаниясының болуымен ынталандырылған. FIRJAN өнеркәсіптік тізілімінде Дуке-де-Каксиас Рио-де-Жанейродағы жұмыспен қамтылғандар саны бойынша екінші орында, ал мекемелер саны бойынша үшінші орында тұрады, тек астана мен Петрополистен кейін ғана. Қала орталығында қарқынды халық саудасы жүреді, оның көп бөлігі Хосе Альваренга және Нило Печанха көшелерінде шоғырланған.

Көлік

Муниципалитетті 16 қоғамдық көлік компаниясы, 11 муниципалдық автобус компаниясы, бір филиал және үш қалааралық теміржол қызмет көрсетеді. Қалада 2 федералды тас жол бар және тағы 4 мемлекеттік жолмен қамтамасыз етілген. Дуке де Каксиас сонымен қатар теміржол тармағымен қызмет көрсетеді. Бразилияның Орталық станциясынан шығатын Саракуруна тармағы муниципалитетті кесіп өтеді және Вила Инхомирим тармағымен бірігіп, Магеге жетеді. Барлығы Дуке-де-Каксияста он бір теміржол станциясы бар: Дуке-де-Каксияс, Корте 8, Грамачо, Кампос Элисеос, Жардим Примавера, Саракуруна, Парада Мораби, Имбариэ, Маноэль Бело және Парада Анжелика.

Білім

Ғылым және жоғары білім беру орталығының мәліметінше, Рио-де-Жанейро штатынан, Fundação CECIERJ / CEDERJ консорциумынан, Дуке де Каксиас қаласында 100 мектеп, 2 федералдық мектеп, 102 мемлекеттік мектеп және 128 жеке мектеп бар. Қаладағы 10 жастан асқан адамдардың сауаттылық деңгейі халықтың шамамен 92,40% құрайды. Қаладағы жоғары білім беретін кейбір мекемелер:

Рио-де-Жанейро Федералдық университеті, Ксеремдегі кампусымен, 2008 жылдың екінші жартысынан бастап нанотехнология, метрология, биоинформатика, сот-медицина және биотехнология салаларында магистратура бағдарламаларын ұсынады. Baixada Fluminense Білім беру факультеті – Сент-Луис қалашығында орналасқан мемлекеттік мекеме және Рио-де-Жанейро мемлекеттік университетінің кампусы болып табылады, демек университетке бағынады. Білім беру, математика және география салаларында магистратура бағдарламаларын, сондай-ақ магистратурадан кейінгі білім беру: негізгі білім берудегі оқу жоспарын ұйымдастыру және оқыту бойынша мамандық, және қалалық шеткері аймақтардағы білім беру, мәдениет және коммуникация саласында магистрлік дәрежесін ұсынады. Бұл 1969 жылы құрылған Дуке де Каксиас Білім беру қорының (FEUDUC) тамырына дейін жетеді. Биология, тарих, география, математика, әдебиет және ақпарат салаларындағы магистратура бағдарламаларын жекеменшік мекемелер ұсынады. UNIGRANRIO – Дуке-де-Каксиас қаласындағы ең ірі және ең танымал жоғары білім орны, ол 70-ші жылдары Fluminense Education Association (AFE) деген атпен құрылған, 1994 жылы университет ретінде мойындалды және қазіргі атауын қабылдады. Оның бас кеңсесі немесе негізгі кампусы 25 тамыздағы Бақ ауданында орналасқан, ал Орталықта және Санта-Крус-да-Серрада бөлімшелері бар, сондай-ақ штаттың және Рио-де-Жанейро қаласының басқа аудандарында, Сильва-Жардимде, Ниагара шарлауында, Гойтаказес Кампосында, Макаэде және Сент-Джон-де-Меритиде де кампустары мен бөлімшелері бар. Сондай-ақ, Са-Эстасио университетінің кампусы кеңесте орналасқан, ол 25 тамыздағы Бақта орналасқан, онда политехникалық мамандықтар бойынша оқу және әкімшілік, құқық, компьютерлік ғылымдар және филология бойынша магистратура бағдарламалары ұсынылады. Сондай-ақ, 25 тамыздағы ауданда орналасқан жекеменшік Санта-Лузия Әлеуметтік қызмет мектебі де бар. Дуке де Каксиас – Бразилиядағы ең үздік мектептердің бірі, Cefet химиялық-технологиялық колледжі, Cefeteq – Caxias деп белгілі. Сонымен қатар, Бразилияның ең дәстүрлі мектептерінің бірі – Педро II колледжі де бар.

Мәдениет

Қала Оскар Нимейер мәдени орталығына, аудандағы Тыныштандырушы алаңына, Леонель де Мура Бризола атындағы қоғамдық кітапханаға және Рауль Кортес қалалық театрына ие. Кітапханада шамамен 10 мыңнан астам туынды бар, ал театр 440 орыннан тұрады. Дуке-де-Каксиас муниципалитеті Тарихи институт пен Прокопио Феррейра театрын қамтиды. 1980 жылдың 11 желтоқсанында 494 қаулымен Кеңсеге алдермен Том Сикейра Барретоның есімі берілді және оның қорында шамамен 6 мың фотосурет, мың құжат, 680 кітап және мерзімді басылым, 1700 газет және 85 кесте сақталған. Қордың құрамында шам және әулие Антонийдің суреті, бұрынғы Иоанн Баптист Траяпонга шіркеуінің қалдықтары (қазіргі Санта-Терезинья Лайфаите паркі), Дуке-де-Каксиасқа су құбырының келуі, Ұлттық қозғалтқыштар зауытының (FNM) құрылысы, Юселино Кубичек сапары және 1846 жылғы Постура жұлдызының ауылдық кодексінің қысқартылуы бар.

Мұралық

Пилардағы Біздің Анамыз шіркеуі – Пилардың Ескі Жолында орналасқан бұл шіркеу 1720 жылы салынған. Минас-Жерайс штатындағы ғимараттарға ұқсас, барокко стилінің күшті ерекшеліктеріне ие. Құрылыс материалдары 1863 жылы Бразилия Империясының тізімі мен сипаттамасында көрсетілгендей, Санкт-Бенедикт монастырынан алынған. Император Гуанабара шығанағы арқылы Рио-де-Жанейроның орталығы болған кезде, Педро I бұл бұрынғы Пилар портын Игуасу өзенінің саласына, Рио-Пиларға дейін кемемен жүру үшін маңызды орын ретінде пайдаланған. «Жаңа Жол», 1704 жылы Гарсия Паис ашқан, Біздің Анамыздың Ескі Жолы қаласына жақын орналасқан. Шіркеу 1938 жылдың 25 мамырында тіркелді. Сан-Бенту шаруашылығы – Бұл муниципалитеттегі ең көне шаруашылық 1591 жылы Кристофер Монтейроның жерінің бір бөлігін Санкт-Бенедикт монастырына сатып алып, Рио-Игуасу аңғарының отарлану процесін бастады. Бүгінде 1645 жылы салынған шағын шіркеудің және 1754-1757 жылдар аралығында салынған, 1957 жылдың 10 маусымында тарихи мұра ретінде танылған үлкен үйдің қираған қалдықтары ғана сақталған.

Ыңғайлылықтар

Қалалық әкімдіктегі театр 1975 жылғы 28 ақпанда ашылды. Он үш күннен кейін, Луна Луис Браз басқарма төрағасы қол қойған 1975 жылғы № 1957 қаулысымен, ұлы актер және театр өндірушісіне құрмет көрсету мақсатында Прокопио Феррейра аты берілді. Феррейра Прокопионың өзі және оның қызы Биби Феррейра шараға қатысып, Нельсон Карнейромен бірге фестивальдің ең жарқын тұлғалары болды. 1978 жылы «Канудос» қойылымы ұлттық «Rede Globo» телеарнасында жарияланған Мolière театр сыйлығының арнайы номинациясында жеңіске ие болды. Дуке де Кашиас қаласының ең көне қоғамдық театры – 1967 жылы Питер Блохтың «Дұшпандар гүлсіз» спектаклімен құрылған Армандо Мело театры, режиссерлігі мен декорациясы Барбоза Лейтеге тиесілі.

Спорт

Қалада екі футбол клубы бар: 2009 жылы Campeonato Brasileiro Série B турнирінде өнер көрсетіп жатқан Duque de Caxias Futebol Clube және 2009 жылы штат чемпионаттарының жоғары лигасында бақ сынасқан Esporte Clube Tigres do Brasil. Дуке де Каксиас қаласында екі футбол стадионы бар: Ромарио де Соуза Фария стадионы Duque de Caxias Futebol Clube клубына тиесілі және 10 000 көрерменді қабылдай алады, ал Эстадио Де Лос Лариос стадионы Tigres do Brasil Esporte Clube клубының меншігінде және 11 000 көрерменге арналған. Дуке де Каксиас қаласында сондай-ақ Олимпиадалық ауыл да бар.