Кіріспе

АҚШ-тағы президенттік мемориал Джон Ф. Кеннедидің мәңгілік жалыны – Вирджиния штатындағы Арлингтон ұлттық зиратындағы қаза тапқан АҚШ президенті Джон Ф. Кеннедидің қабірінде орналасқан президенттік мемориал. Бұл тұрақты орын 1963 жылғы 25 қарашада, Кеннедидің қайтысынан үш күн өткен соң өткізілген мемлекеттік жерлеу рәсімінде пайдаланылған уақытша қабір мен мәңгілік жалынды алмастырды. Мемориалды Кеннедидің көп жылдық досы, сәулетші Джон Карл Варнек жобалаған. Джон Ф. Кеннедидің мәңгілік жалыны орнатылған қабір 1967 жылғы 15 наурызда көпшілікке ашылды. Алғашқы баспасөз хабарлары Кеннедидің Массачусетс штатының Бруклин қаласындағы Холихуд зиратына жерленетінін көрсеткен, онда оның ұлы Патрик Бувье Кеннеди (1963 жылғы 9 тамызда, ерте туылғаннан кейін екі күн өткен соң қайтыс болған) жерленген болатын. Бірақ Кеннедидің қабірінің орны тез арада Арлингтон ұлттық зиратындағы Арлингтон үйінің төбесіне жақын жерге өзгертілді; Кеннеди бұл жердің тыныш атмосферасына бірнеше ай бұрын досы, сәулетші Джон Карл Варнекпен бірге келген кезде таң қалған еді. Кеннедиді Арлингтонға жерлеу туралы алғашқы ұсынысты қорғаныс министрі Роберт Макнамара жасаған болуы мүмкін. Бірінші ханым Жаклин Кеннеди бұл өзгеріспен келісті. Басылымдарда жарияланған мәліметтерге сәйкес, ол бірнеше көзден шабыттанды. Бірі – 1961 жылы Кеннедимен бірге Францияға сапар барысында көрген Париждегі Триумф аркасындағы Белгісіз сарбаздың қабіріндегі мәңгілік жалын. Ол сондай-ақ Т.Х. Уайттың «Бір кездегі және болашақ король» жинағына кіретін «Желдегі шам» романынан (1960 жылғы «Камелот» мюзикліне шабыттандырған) да шабыт алған. Оның күйеуінің інісі, сержант Шрайвер, мәңгілік жалынға қарсы кеңес берді, оның көзге түсетін немесе Арлингтон ұлттық зиратындағы басқа да ескерткіштермен бәсекелесетін сияқты көрінуі мүмкін деп уайымдады. Корпус сонымен қатар жалынды қамтамасыз ету үшін пропан резервуарына газ құбырын орнатты. 1955 жылы Арлингтон ұлттық зираты қабір қазушыларды пайдалануды тоқтатты және Trench Master жеңіл экскаваторын сатып алып, қабір қазу процесін механикаландырды. Қабірге жұмыс істейтін Клифтон Поллард 24 қараша күні Кеннедидің қабірін қазу үшін экскаваторды пайдаланды. Вашингтон Уилберт күмбездік жұмыстары (Мэриленд штатының Роквилл қаласы) «Copper Triune» – қос арматуралы, мыс қапталған бетон күмбездік күмбезді жасады. Қабір Линкольн мемориалы мен Вашингтон монументіне қарап тұрды және олармен бір қатарға келді. Кеннедидің ағалары Роберт пен Тед оның құрметіне жалынды жақты. Арабелланың қабірінің басына кішкентай ақ айқыш, ал Патриктің қабірінің басына кішкентай ақ тас орнатылды. Варнекке мәңгілік қабірдің қарапайым болуы және мәңгілік жалынды қамтуы керек деген қорытындыға келді. Бірақ Армия жалынды алып тастауды да қарастырды, өйткені Арлингтон ұлттық зиратында мұндай ескерткіштерге рұқсат берілмеген. 1963 жылғы 3 желтоқсанда Армия Кеннедидің жерлеу орны Арлингтон ұлттық зиратының ресми жерлеу бөлігіне кірмейтінін және мәңгілік жалынға рұқсат беруге келіскенін мәлімдеді. Осы мәселе бойынша кең ауқымды зерттеу жүргізілді, онда жүздеген танымал қабірлер (мысалы, Халикарнасс мавзолеі және Грант қабірі), сондай-ақ барлық президенттік жерлеу орындары құжатталды және олардың суреттері жиналды. Варнекке 40-тан астам сәулетші, мүсінші, суретші, ландшафт сәулетшілері, тас қалаушылар, каллиграфтар және литургиялық сарапшылармен дизайн тұжырымдамаларын талқылады. Эллипстік алаңның солтүстік-шығыс жағында Кеннедидің сөздерінен үзінділер жазылған төмен қабырға орналасады. Жаяу жүргіншілер жолы, эллипстік алаң және терраса күніне 50 000-нан астам келушіні қабылдауға арналған. Жобаның ашылуына дейін төмен қабырғаға жазылатын цитаталарды миссис Кеннеди әлі таңдамаған еді.

Жаңа қабірдің құрылысы

Жұмыс 1965 жылдың күзінде басталып, 1966 жылдың күзінде аяқталуы жоспарланған еді. Джон Кеннедидің жерленген жерінде келесі екі жарым жыл бойы жұмыс жалғасты. Вашингтон газ және жарық компаниясы мәңгілік отты газбен қамтамасыз етуді, оны күтуді және газбен жабдықтауды тегін ұсынды. Соңғы отты жағу құрылғысы Газ технологиясы институты жасаған, электрлік тұтандыруы бар арнайы оттық болды, ол жалынды жаңбыр мен желде де жандырып тұрды және оттың дұрыс түсін жасау үшін газды оттегімен қосатын. Мәңгілік отты қай отынмен – газ баллондарындағы пропанда немесе құбыр арқылы берілетін табиғи газбен жабдықтау керек екені туралы пікірталас туды. Бұл пікірталас 1964 жылдың наурыз айында көпшілікқа жарияланды және қызу пікірталасқа ұласты. Нақты қабірдің құрылысына 309 000 АҚШ доллары жұмсалды. 1965 жылдың шілде айының ортасында Абертау Констракшн компаниясына 1,4 миллион долларлық құрылыс келісімшарты тапсырылды. Құрылыс басталғанға дейін Кеннеди қабірінің жобасында бірнеше өзгерістер енгізілді. Қабірдің артындағы тіреу қабырғасы алынып тасталды, ал төбе Арлингтон үйінің кедергісіз көрінісін қамтамасыз ету үшін ландшафтталды. 1965 жылдың қарашасында мердігерлер жұмысты 1966 жылдың шілдесіне дейін аяқтай алатындарын мәлімдеді. 1966 жылдың күзінде әскер түндегі рәсімдерге мүмкіндік беру үшін алаңды жарықтандыруды қарастырды, бірақ бұл жоспардан бас тартылды. 1966 жылдың қазан айының ортасында жобалаудағы өзгерістер мен құрылыстың кешігуі жаңа жерлеу орнын 1967 жылдың басына дейін ашуға мәжбүр етті.

Жаңа қабірдің құлшылыққа бағышталуы

1967 жылы 15 наурызда Джон Ф. Кеннедидің мәңгілік бейіті ешқандай жариялаусыз және салтанатсыз ашылды. Оған бірнеше күн бұрын мәңгілік от уақытша орналасқан жерінен жаңа бейітке көшірілді. Мәйіттерді 14 наурыз күні кешке, Арлингтон ұлттық зираты жабылудан кейін қайта жерледі. Бар болған қабірдің үстіндегі топырақ алынып, кішкентай кран көмегімен ескі қабірден қабірдің ішкі қабырғасы (ашылмаған күйінде) көтеріліп, жаңа қабірге орналастырылды. Бұл оқиға жарияланбады. Қайта жерлеу жұмысы сағат 18:19-да басталды және 21:00-де аяқталды. Сонымен қатар, жасыл шөпке АҚШ әскери полициясының белгісі және 3-ші АҚШ жаяу әскер полкінің солдатының иық лентасы қойылды.

Қабірдің жаңа жерлеуімен байланысты өзгерістер

1968 жылы 6 маусымда Роберт Кеннеди Лос-Анджелесте қаныпешене өлтірілді. 1971 жылы Джон Ф. Кеннедидің қабірі Роберт Кеннединің демалатын орнына орын беру үшін кеңейтілді. Роберт Ф. Кеннедидің жерленген жері Джон Ф. Кеннедидің жеріндегі террасадан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 15 метрдей қашықтықта орналасқан. Роберт Кеннеди жолдың көтеріңкі беткейіне жерленген, оның жерлеу орнында ақ крест және жермен тегіс орналасқан тақтатас тақтасы бар. Джон Ф. Кеннедидің террасасындағыдай төмен гранитті қабырғада Роберт Ф. Кеннедидің танымал сөздерінен цитаталар мен кішкентай шағылыстыратын көл орналасқан. 1994 жылдың мамыр айында қайтыс болғаннан кейін Жаклин Кеннеди Онассис Кеннедидің қабіріне жақын жерленді. Сенатор Эдвард М. Кеннеди 2009 жылдың 25 тамызында ми қатерінен қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Роберт Кеннедидің ескерткішінен оңтүстікке қарай 30 метрдей қашықтықта, екі клен ағашының арасында жерленді.

Арлингтондық дуал

Кеннедидің мемориалдық қабірінің аумағында ортасынан сәл ауытқып тұрған 220 жылдық "Арлингтон емені" 2011 жылғы 27 тамызда "Ирэн" дауылы кезінде түбінен жұлынып, құлап, жойылды. Ағаш пен оның тамырын алып тастау үшін қабір екі күнге жабылды, бірақ 30 тамызда қайта ашылды.

Сақтау

Арлингтон ұлттық зираты мамандарының мәліметінше, 2001 жылы жалынды күйдіріп тұруға айына шамамен 200 доллар жұмсалды. Оның бастапқы, арнайы жасалған тұтандыру жүйесі қабірден бірнеше фут қашықтықтағы қорапта орналасқан, ол жалынға газ бен оттегі ағынын бақылап, жалын сөнген кезде газ жағушы жақтағы 20 000 вольттық ұшқыш электродты іске қосты. 2012 жылы автоматты тұтандыру жүйесі естіліп дыбыстай бастады. 2013 жылдың басында жүйені жаңартуға 350 000 долларлық келісімшарт жасалды. Жұмыс кезінде тұрақты жалын уақытша жалынға ауыстырылып, содан кейін сөндірілді. Жөндеу жұмысы барысында бастапқы отты жағу құрылғысы жеке оттегімен қамтамасыз етілмейтін құрылғымен ауыстырылды, жаңа газ құбырлары тартылды, газ қысымын реттегіштер қайта орналастырылды, энергия тиімділігін арттыруға арналған бақылау элементтері қосылды және электр желілері жаңаланды. Жалын 2013 жылдың 17 мамырында жаңартылған тұрақты мәңгілік жалынға қайтарылды, ал уақытша жалын сөндірілді. 2010 жылы нысан алдындағы төменгі тас қабырғадағы мөр басылған жазулар жаңартылды, себебі оларды электрмен тазалау және ауа райының әсерінен оқу қиын болған. Колумб ордені Кеннединің тағылымдау рәсімінің 50 жылдығына орай әріптерді қараңғылатып, тереңдету үшін 6000 доллар сыйлады. Бұл жұмысты Арлингтон ұлттық зиратында бірнеше ескерткіштерді қалпына келтірген мүсінші Гордон Понсфорд орындады. 1967 жылдың тамызында аса қатты жаңбыр тұрақты жалынды сөндірді, ал электр жабдықтарының суға батуы ұшқыштың жұмысын тоқтатты. Екі жағдайда да жалын қолмен жылдам қайта жақылды.

Эмигранттық жалын

2013 жылы мәңгілік жалын тарихында алғаш рет бөлісілді. 18 маусымда АҚШ армиясының салтанатты қарауылы Ирландияның мемлекеттік министрі Пол Кихоумен бірге Кеннедидің қабіріне гүл шоғын қою рәсіміне қатысты. Ирландия армиясының офицері, онымен бірге Ирландия армиясының салтанатты қарауылы металл жағылғышта шамды жақты (Шам мен жағылғышты Bullfinch компаниясы жасаған, ол сондай-ақ 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының эстафеталық ұшқыны үшін шырақтарды да жасады.) Бұл шам Ирландия теңізі арқылы өтіп, Бароу өзенімен Нью-Росске дейін жеткізілді.

Мәдениеттің әсері

Кеннеди жерленгеннен кейін, қабір мен Мәңгілік отты күніне 50 мың адам зиярат етті. Қабірдің болуы Арлингтон ұлттық зиратына келушілер санын арттырды. Кеннедидің жерлеу рәсімі тікелей эфирде көрсетілді, оны американдық үйлердің 93 пайызы тамашалады. Спутниктік байланыс арқылы бұл көрсетілім тағы 23 елге таратылды, онда 600 миллионнан астам көрермен бақылады. Маркада сондай-ақ "Осы оттың нұры шын мәнінде әлемді жарықтандыра алады" деген сөздер қолданылды – бұл Кеннедидің қызметке кірісу сөзінен алынған үзінді. 1971 жылдың тамызында психикалық ауруы бар бір адам қабірге қызыл бояу лақтыруға тырысты. 1972 жылы 23 жастағы армия ветераны қабірдің жанында кеудесіне пышақпен қадап, өзін-өзі өлтірді. 1982 жылдың желтоқсанында мас күйдегі Сальвадор иммигранты түнде зиратқа кіріп, Мәңгілік оттың алдына тізе бүкті. Ол өлімге әкелетін жүрек талмасына ұшырады және отқа құлап кетті. 1997 жылы ұрылар Мәңгілік оттың алдындағы террасадан бір төсеу тасын жұлып алып, онымен қашып кетуге әрекеттенді. Бірақ тас өте ауыр екенін түсініп, әрекеттен бас тартты.