Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көне монета түрі.
Ancient type of coin
Скеат (/ʃ//æ//t/ ШАТ; көпше түрі – скеаттар) – Англия, Фризия және Ютландияда ағылшын-саксон дәуірінде қаланған, әдетте 0,8–1,3 грамм салмақтағы кішкентай, қалың күміс монета.
A sceat (/ʃ//æ//t/ SHAT; , pl. (plural) sceattas) was a small, thick silver coin minted in England, Frisia, and Jutland during the Anglo Saxon period that normally weighed 0.8–1.3 grams.
Тарих
Оның атауы көне ағылшын тіліндегі "sceatt" сөзінен шыққан, ол "байлық", "ақша" және "монета" мағыналарын білдіреді. Бұл сөз 17 ғасырдан бері Мерсия және Кент патшасы Этельберт тұсындағы заң кодекстерінің түсіндірмелеріне сүйене отырып, осы монеталарға қолданылып келеді. Дегенмен, бұл монеталар өздерінің кейінгі күміс монеталары сияқты, сол замандастары үшін көбінесе "пенни" деп белгілі болған болуы мүмкін. Олар өте алуан түрлі, 1890 жылдардағы Британ мұражайының каталогындағы жүзден астам нөмірленген типтерге бөлінген, сондай-ақ 1970 жылдары британдық нумизмат Стюарт Ригольд жасаған кеңірек алфавиттік жіктелімдерге сәйкес келеді. Соңғы тридцать жылда металл іздеу құралдары арқылы жасалған көптеген жаңа табыстар осы монеталар туралы түсінікті түбегейлі өзгертті. Қазір бұл монеталар 8 ғасырдың басында Шығыс және Оңтүстік Англияда күнделікті қолданыста болғандығы анық болса да, ағымдағы жіктемеге маңызды түзетулер енгізу қажеттігі анықталды.
Its name derives from Old English sceatt, meaning "wealth", "money", and "coin", which has been applied to these coins since the 17th century based on interpretations of the legal codes of Mercia and of Kent under its king Æthelberht. It is likely, however, that the coins were more often known to contemporaries as "pennies" , much like their successor silver coins. They are very diverse, organized into over a hundred numbered types derived from the British Museum Catalogue of the 1890s and by broader alphabetical classifications laid out by British numismatist Stuart Rigold in the 1970s. The huge volume of finds made in the last thirty years using metal detectors has radically altered understanding of this coinage and, while it is now clear that these coins were in everyday use across eastern and southern England in the early 8th century, it is also apparent that the current organization is in considerable need of adjustment.
Аңыздар
Сцеатталардың көпшілігінде ешқандай жазулар кездеспейді, бірақ шағын бөлігінде Лондон қаласында ақша соғылғаны көрсетілген, ал кейбіреулерінде 'Aethiliraed' және 'Efe' сияқты қысқа рулық жазулар бар, бұл, басымдықпен, патшалар емес, ақша соққандардың есімдері болуы мүмкін.
Sceattas rarely carry legends of any kind, though a small number do name the mint of London and others carry short runic legends such as 'Aethiliraed' and 'Efe', which probably refer to moneyers rather than kings.
Суреттер
Схеатталар ұйымдастыру, авторлықты анықтау және мерзімдеу тұрғысынан көптеген қиындықтар тудырса да, олар кельт, классикалық және германдық ықпалдарды көрсететін әртүрлі суреттерді де қамтиды. Бұл суреттерге адамдар, жануарлар, құстар, кресттер, өсімдіктер және мифтік жандар бейнеленген, олардың барлығын Анна Ганнон зерттеп түсіндірген. Тони Абрамсон сарапшы емес адамдарға арналған суреттері бар нұсқаулық жариялаған. Бір сериясы (U) оның иконографиялық бейнесіне сүйене отырып, Мерсия королі Этельбальдқа (716-57) байланыстырылған, бірақ бұл авторлықты анықтау күмәнді және соңғы зерттеулер мұның өте ұтымды емес екенін көрсетеді. Сонымен қатар, кейбір схеатталардың иконографиясы негізінде олар шіркеу билігімен, мысалы, епископтар немесе аббаттармен шығарылған деген пікір айтылған. Монета соғу қатаң түрде қалалық немесе діни билікке ғана тиесілі болмаған, ал монеталар таза коммерциялық саудадан басқа көптеген төлемдер мен мақсаттар үшін қолданылған.
Although sceattas present many problems of organization, attribution, and dating, they also carry a variety of designs bespeaking extensive Celtic, classical, and Germanic influences. These designs include human figures, animals, birds, crosses, plants, and monsters, all of which have been elucidated by Anna Gannon. Tony Abramson has published an illustrated guide for nonexperts. One series (U), has been linked to King Aethelbald of Mercia (716 57) on the basis of its iconography, though this attribution is tenuous and recent research suggests it is very unlikely. It has also been suggested on the basis of the iconography of certain sceattas that they were issued by ecclesiastical authorities, such as bishops or abbots. Minting may not have been a strictly urban or secular prerogative, and coins were used for many payments and purposes beyond pure commercial buying and selling.
Ақша шығару
Схеатталарды нақты соғу орындарымен немесе патшалықтармен байланыстыру өте қиын және ол негізінен табылған жерлерді зерттеуге сүйенуі керек. Көбісі 1970 жылдан бері металл іздегіштер арқылы табылды. Осылайша, кейбір түрлерін айқын сенімділікпен атау мүмкін болды, мысалы, H сериясын – Вессекске (әсіресе Саутгемптонға), ал S сериясын – Эссекске. Данияда X сериясы алғашқы сауда орталығы – Рибемен байланыстырылды. Схеатталардың мерзімдемесін анықтау да өте қиын. Алғашқы сериялардың кейбіреулері ақ алтын тримсалармен бірдей суреттерді қолданады (континенттік тремиссиске ұқсас; таза алтыннан үштен бір бөлігі) және франк монеталарымен салыстыру арқылы 680 жылдарға жатқызылуы мүмкін. Схеатталар Фризияның Дорестад қаласында (Нидерландыдағы Утрехтен оңтүстікке қарай) соғылғандығы белгілі; олар 755 жылы Верде Пепин Ұсқынның ақша реформасына дейін франк мемлекетінде кеңінен қолданылған валюта болды. 680 жылдан кейінгі отыз немесе қырық жылда «бастапқы серия» схетталары өндіріліп, айналысқа шықты, олардың металл сапасы мен салмағы жақсы болды (шамамен 1–1,3 грамм). Олар негізінен Кентте және Темзаның төмен ағысында соғылды, бірақ Нортумбрияда король Алдфриттің есімімен бірнеше монета шығарылды. «Екінші серия» шамамен 710 жылдан 750 жылға дейін соғылды, осы кезеңде Оңтүстік және Шығыс Англиядағы барлық ірі англосаксон мемлекеттерінде монета соғу кеңейді. Бір немесе бірнеше түрлерін Вессекс, Мерсия, Сассекс, Эссекс, Кент, Нортумбрия және Шығыс Англияға сенімді түрде жатқызуға болады. Көп көшірулер мен салмақтың төмендеуі болды, салмақ айтарлықтай өзгерді (шамамен 0,8–1,3 грамм). Бұл кезеңде салыстырмалы хронологияны құруға көмектесетін аз ғана сақтау орындары бар, ал кез келген жаңа жаңалық қазіргі ғылыми түсінікті түбегейлі өзгерте алады. Схеатталардың аяқталуын анықтау өте қиын, және VIII ғасырдың ортасында Англияда ондаған жылдар бойы мүлдем монета соғылмаған болуы мүмкін.
Associating sceattas with particular mints or kingdoms is very difficult and must be based primarily upon study of find spots. Most have been found using metal detectors since the 1970s. In this way, it has been possible to attribute some types with considerable confidence, such as series H with Wessex (and in particular Southampton) and series S with Essex. In Denmark, series X has been plausibly associated with the early trading center at Ribe. The chronology of the sceattas is also very hard to unravel. Some of the earliest series use the same designs as the pale gold thrymsas (similar to the continental tremissis; notionally one third of a pure gold solidus) and, by analogy with coins from the better understood Frankish material, can be dated to the 680s. It is known that sceattas were minted in the Frisian town of Dorestad (just south of Utrecht in the Netherlands); they were a commonly circulating currency in the Frankish realm until the monetary reform of Pepin the Short instituted at Ver in 755. The thirty or forty years after 680 saw the production and circulation of the "primary series" of sceattas, which were generally of good metal quality and weight (c. 1–1.3 grams). They were largely minted in Kent and the Thames Estuary, though a few were produced in Northumbria bearing the name of King Aldfrith The "secondary series", struck from c. 710 to c. 750, saw a massive expansion of minting all over southern and eastern England to every major Anglo Saxon kingdom. One or more types can be attributed with more or less confidence to Wessex, Mercia, Sussex, Essex, Kent, Northumbria, and East Anglia. There was much copying and debasement, and weight could fluctuate considerably (c. 0.8–1.3 grams). There are relatively few hoards from this period with which to construct even a relative chronology, and any new discovery could radically alter current scholarly understanding. The end of the sceattas is especially difficult to pinpoint, and it is likely that there was a period of some decades in the middle of the 8th century when very few if any coins were produced in England.