Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заңдық немесе этикалық сенімділік қатынасын ұстайтын адам – заң термині.
Person who holds a legal or ethical relationship of trust
the legal term
Сенімгер – бір немесе бірнеше тараппен (адам немесе адамдар тобымен) заңдық немесе этикалық сенімділік қатынасын ұстайтын адам. Әдетте, сенімгер басқа біреудің ақшасына немесе өзге де мүліктеріне сақтықпен қарайды. Мысалы, корпоративтік сенім компаниясы немесе банктың сенім бөлімі басқа тарапқа сенімгер ретінде әрекет етеді, олар сенімгерге мүлікті сақтау немесе инвестициялау үшін сеніп тапсырған. Сондай-ақ, қаржылық кеңесшілер, қаржылық жоспарлаушылар және активтерді басқарушылар, оның ішінде зейнетақы қорларын, эндаументтерді және басқа да салықтан босатылған активтерді басқарушылар қолданыстағы заңдар мен ережелерге сәйкес сенімгерлер саналады. Сенімділік қарым-қатынаста, осал жағдайдағы бір адам екінші біреуге оның көмегіне, кеңесіне немесе қорғауына жүгіне отырып, негізді түрде сенім, адалдық, сенімділік пен үміт артады. Мұндай қарым-қатынаста адалдық пен ар-ождан сенім білдірілген адамның мүддесі үшін ғана әрекет етуді талап етеді. Қаржылық жағынан сенімгерлік міндеттер басқа адамдардың ақшасын басқаратындардың өз мүдделерін қорғаудың орнына, олардың иелерінің мүдделеріне сай әрекет етуін қамтамасыз ету үшін қалыптасады. Сенімгерлік міндет – бұл әділеттілік және құқықтағы ең жоғары деңгейдегі қамқорлық стандарты. Сенімгер өзіне міндет жүктелген адамға ("табыс алушыға") ең жоғары адалдықты көрсетуі керек, сондықтан сенімгер мен табыс алушы арасында мүдделердің қақтығысы болмауы тиіс, және сенімгер сенімгерлік лауазымынан рұқсатсыз пайда табуға болмайды. Сенімгерлік міндеттемелердің сипаты юрисдикциялар бойынша өзгеше болуы мүмкін. Австралияда тек шектеуші немесе теріс сенімгерлік міндеттемелер мойындалады, ал Канадада сенімгерлер шектеуші (теріс) және міндеттейтін (оң) сенімгерлік міндеттемелеріне де жата алады. Ағылшын ортақ құқығында сенімгерлік қатынас – құқықтық жүйенің бір бөлігі ретіндегі маңызды ұғым. Ұлыбританияда Сот актілері әділет соттарын (тарихи тұрғыдан Англияның Канцелярия сотында) жалпы құқық соттарымен біріктірді, нәтижесінде сенімгерлік міндет ұғымы жалпы құқық соттарында да қолданыла бастады. Сенімгерлік міндет жүктелген кезде, әділеттілік жалпы құқықтағы салыстырмалы зиян келтіру міндетінен гөрі қатаң мінез-құлық стандартын талап етеді. Сенімгер жеке мүдделері мен сенімгерлік міндетінің қақтығысына түспеуге, оның сенімгерлік міндеті басқа сенімгерлік міндетімен қақтығысқа түспеуге және оның білімі мен келісімінсіз сенімгерлік лауазымынан пайда табуға тырыспауға міндетті. Сенімгерде мүдделердің қақтығысы болмауы тиіс. Сенімгерлердің "көпшіліктен жоғары деңгейде" әрекет етуі керек және "сенімгердің басты міндеті – толық адалдық" екені айтылған.
A fiduciary is a person who holds a legal or ethical relationship of trust with one or more other parties (person or group of persons). Typically, a fiduciary prudently takes care of money or other assets for another person. One party, for example, a corporate trust company or the trust department of a bank, acts in a fiduciary capacity to another party, who, for example, has entrusted funds to the fiduciary for safekeeping or investment. Likewise, financial advisers, financial planners, and asset managers, including managers of pension plans, endowments, and other tax exempt assets, are considered fiduciaries under applicable statutes and laws. In a fiduciary relationship, one person, in a position of vulnerability, justifiably vests confidence, good faith, reliance, and trust in another whose aid, advice, or protection is sought in some matter. In such a relation, good conscience requires the fiduciary to act at all times for the sole benefit and interest of the one who trusts. Fiduciary duties in a financial sense exist to ensure that those who manage other people's money act in their beneficiaries' interests, rather than serving their own interests. A fiduciary duty is the highest standard of care in equity or law. A fiduciary is expected to be extremely loyal to the person to whom he owes the duty (the "principal") such that there must be no conflict of duty between fiduciary and principal, and the fiduciary must not profit from their position as a fiduciary, unless the principal consents. The nature of fiduciary obligations differs among jurisdictions. In Australia, only proscriptive or negative fiduciary obligations are recognised, whereas in Canada, fiduciaries can come under both proscriptive (negative) and prescriptive (positive) fiduciary obligations. In English common law, the fiduciary relation is an important concept within a part of the legal system known as equity. In the United Kingdom, the Judicature Acts merged the courts of equity (historically based in England's Court of Chancery) with the courts of common law, and as a result the concept of fiduciary duty also became applicable in common law courts. When a fiduciary duty is imposed, equity requires a different, stricter standard of behavior than the comparable tortious duty of care in common law. The fiduciary has a duty not to be in a situation where personal interests and fiduciary duty conflict, not to be in a situation where their fiduciary duty conflicts with another fiduciary duty, and a duty not to profit from their fiduciary position without knowledge and consent. A fiduciary ideally would not have a conflict of interest. It has been said that fiduciaries must conduct themselves "at a level higher than that trodden by the crowd" and that "[t]he distinguishing or overriding duty of a fiduciary is the obligation of undivided loyalty".
Әр түрлі юрисдикцияларда
Әр түрлі юрисдикциялар сенімгерлік міндеттерге әртүрлі көзқараспен қарайды. Мысалы, канадалық заң американдық заңға қарағанда сенімгерлік міндеттемелерге қатысты кеңейтілген көзқарас қалыптастырды, ал Австралия және Ұлыбритания заңдары АҚШ мен Канадаға қарағанда консервативті көзқарас дамытты. Кімнің сенімгерлік міндеттері бар екені деген сұрақ "шешімі өте қиын" мәселе болып табылады және бұл көптеген сұрақтардың біріншісі еді. SEC v. Chenery Corporation ісінде Франкфуртер судья былай деді:
Different jurisdictions regard fiduciary duties in different lights. Canadian law, for example, has developed a more expansive view of fiduciary obligation than American law, while Australian law and British law have developed more conservative approaches than either the United States or Canada. The question of who is a fiduciary is a "notoriously intractable" question and this was the first of many questions. In SEC v. Chenery Corporation, Frankfurter J said,
Бұл жерде баяндалған заң көптеген ортақ құқық юрисдикцияларында кездесетін сенімгерлік құқығының негізгі принциптеріне сәйкес келеді; нақты юрисдикциялық ерекшеліктерді терең талдау үшін тиісті юрисдикциядағы бастапқы құқықтық актілерге жүгініңіз. Бұл еңбек және жұмыспен қамту құқығы саласында ерекше маңызды. Канадада сенімгерлік қарым-қатынас аяқталғаннан кейін де қызметкерге деген міндеттемелер сақталады, ал АҚШ-та еңбек және сенімгерлік қарым-қатынастар бірдей уақытта тоқтатылады.
The law expressed here follows the general body of elementary fiduciary law found in most common law jurisdictions; for in depth analysis of particular jurisdictional idiosyncrasies please consult primary authorities within the relevant jurisdiction. This is especially true in the area of Labor and Employment law. In Canada a fiduciary has obligations to the employer even after the employment relationship is terminated, whereas in the United States the employment and fiduciary relationships terminate together.
Делавэр корпоративтік заңы бойынша сенімгерлік міндеттер
Делавэр штатының корпоративтік құқығы АҚШ-та ең беделді болып табылады, себебі АҚШ-тағы акциялары биржада саудаланатын компаниялардың 50%-дан астамы, соның ішінде Fortune 500 тізіміне енген компаниялардың 64%-ы осы штатта тіркелген. Делавэр заңнамасына сәйкес, корпорациялардың және өзге де ұйымдардың басшылары, директорлары және басқа да бақылаушы тұлғалары үш негізгі сенімділік міндетін орындауға міндетті: 1) сақтық міндеті, 2) адалдық міндеті және 3) ниет тазалығы міндеті. Сақтық міндеті бақылаушы тұлғаларды барлық ақпаратты жан-жақты қарастырып, тиісті зерде салғаннан кейін ғана әрекет етуді талап етеді. Бұл міндетті орындау үшін олар өздерін басқа да нұсқалар туралы ақылға қонымды түрде хабардар етуі керек. Мұндай жағдайда олар қызметкерлерге және басқа да кеңесшілерге сенуге құқылы, бірақ оларға берілген ақпаратты және қорытындыларды сын тұрғысынан бағалап, сөзсіз қабылдамауы тиіс. Құрметті жағдайларда олардың іс-әрекеттеріне бизнес-шешімдерді бағалау қағидасының қорғауы беріледі, ол бақылаушы тұлғалардың дұрыс әрекет еткенін болжайды, егер олар толыққанды ақпарат негізінде, адал ниетпен және қабылданған шешім компанияның мүддесіне орайластырылған деген сеніммен әрекет етсе.
The corporate law of Delaware is the most influential in the United States, as more than 50% of publicly traded companies in the United States, including 64% of the Fortune 500, have chosen to incorporate in that State. Under Delaware law, officers, directors and other control persons of corporations and other entities owe three primary fiduciary duties, (1) the duty of care, (2) the duty of loyalty and (3) the duty of good faith. The duty of care requires control persons to act on an informed basis after due consideration of all information. The duty includes a requirement that such persons reasonably inform themselves of alternatives. In doing so, they may rely on employees and other advisers so long as they do so with a critical eye and do not unquestionably accept the information and conclusions provided to them. Under normal circumstances, their actions are accorded the protection of the business judgment rule, which presumes that control persons acted properly, provided that they act on an informed basis, in good faith and in the honest belief that the action taken was in the best interests of the company.
Мысал
Мысалы, X және Y тобының екі мүшесі бір-бірімен келісімшарт жасасқан (немесе заңдық міндеттер тудыратын нақты, қолданыстағы қарым-қатынас) бірге әндер жаздырады. Егер бұл табысты, белгілі бір топ болса және сот екі мүшенің де бизнес серіктесі екенін анықтаса. Бір күні Х дуэт бірлесіп жасаған демо жазбаларды жазу компаниясына апарып, компания өкілі қызығушылық танытады. Х бәрін өзі жасағандай көрсетіп, эксклюзивті келісімшарт пен 50 000 доллар алады. Y бұл оқиға туралы келесі аптадағы газеттен оқығанға дейін ештеңе білмейді. Бұл жағдай мүдделер мен міндеттердің қақтығысына жатады. X пен Y-дің екеуінің де бір-біріне сенімділік міндеттері бар, яғни олар өз мүдделерін дуэттің ортақ мүддесіне бағынуы керек. Жеке келісімшартқа қол қойып, барлық ақшаны алып, Х сенімділік міндетінен жеке мүддесін басымдыққа қойды. Сондықтан сот Х-тің сенімділік міндетін бұзғанын анықтайды. Сот шешімімен Х келісімшартты және ақшаны дуэт үшін сенімділікпен сақтауы керек болады. Атап айтқанда, Х жазаланбайды немесе пайдадан толығымен айырылмайды; X және Y екеуі де келісімшарт пен ақшаның жартысын алады.
For example, two members, X and Y, of a band currently under contract with one another (or with some other tangible, existing relationship that creates a legal duty) record songs together. Let us imagine it is a serious, successful band and that a court would declare that the two members are equal partners in a business. One day, X takes some demos made cooperatively by the duo to a recording label, where an executive expresses interest. X pretends it is all his work and receives an exclusive contract and $50,000. Y is unaware of the encounter until reading it in the paper the next week. This situation represents a conflict of interest and duty. Both X and Y hold fiduciary duties to each other, which means they must subdue their own interests in favor of the duo's collective interest. By signing an individual contract and taking all the money, X has put personal interest above the fiduciary duty. Therefore, a court will find that X has breached his fiduciary duty. The judicial remedy here will be that X holds both the contract and the money in a constructive trust for the duo. Note, X will not be punished or totally denied of the benefit; both X and Y will receive a half share in the contract and the money.
Міндеттің элементтері
Мұрагерлік сотқа немесе судьяға кепілдік беру үшін, мұрагерлік басқарушы, орындаушы немесе қорғаншы сияқты сенімгерлік облигациясын заң бойынша ұсынуы міндетті болуы мүмкін, бұл кепілдік облигациясы немесе мұрагерлік облигациясы деп аталады, ол оның міндеттерін адал орындауын қамтамасыз етеді. Осы міндеттердің бірі – мүліктің материалдық немесе материалдық емес түрлерін сипаттап, оларға баға беру арқылы мүліктің толық тізімін жасау, әдетте, ант беру арқылы. Ипотекаға заңды құқығы бар банк немесе басқа сенімгерлік мекеме инвесторларға ипотеканың үлестік акцияларын сата алады, осылайша қатысатын ипотека құрылады.
A fiduciary, such as the administrator, executor or guardian of an estate, may be legally required to file with a probate court or judge a surety bond, called a fiduciary bond or probate bond, to guarantee faithful performance of his duties. One of those duties may be to prepare, generally under oath, an inventory of the tangible or intangible property of the estate, describing the items or classes of property and usually placing a valuation on them. A bank or other fiduciary having legal title to a mortgage may sell fractional shares to investors, thereby creating a participating mortgage.
Осы жауапкершіліктен аулақ болу
ASIC v Citigroup австралиялық маңызды шешімінде, бенефициардың пайдасыздық және қақтығысқа түспеу ережелерін бұзуға берген "хабардар келісімі" сенімді тұлғаға осы ережелерді айналып өтуге мүмкіндік береді. Сенімділік міндеттемесін алаяқтық немесе адалдықсыздық арқылы бұзу үшін жауапкершіліктен шарттағы ережелер арқылы құтылуға болмайды. Армитаж бен Нерс ісі бойынша шешім Австралияда қолданылды.
The landmark Australian decision ASIC v Citigroup noted that the "informed consent" on behalf of the beneficiary to breaches of either the no profit and no conflict rule will allow the fiduciary to get around these rules. liability for breach of fiduciary duty by way of fraud or dishonesty cannot be avoided through an exclusion clause in a contract. The decision in Armitage v Nurse has been applied in Australian .
Міндетті бұзу және түзетулер
Фидуциардың (сенімді тұлғаның) мінез-құлқы, егер ол алаяқтық саналатын іс-әрекеттерге, іс-әрекетсіздікке немесе жасыруларға негізделген болса және ол біреуге екіншісіне қарағанда артықшылық берсе, онда бұл құқықтық жазаға тартылуға себеп болуы мүмкін, тіпті мұндай мінез-құлық шын мәнінде алаяқтық, адалсыздық немесе алдау болып табылмайтын жағдайда да. Мұндай жағдайларда қоғамдық мүдделерді қорғау үшін өтемақы талап етіледі. Инсайдерлік сауда кезінде сенімгерлік міндеттің бұзылуы мүмкін, егер инсайдер немесе оған байланысты тұлға корпорацияның құпия емес, бірақ маңызды ақпаратына қол жеткізіп, осы ақпарат негізінде корпорацияның бағалы қағаздарында сауда жасаса. Егер адвокаттың клиентке қатысты сенімгерлік міндетін бұзуы салдарынан туындаса, ол заңгерлік қателік болып есептелуі мүмкін; егер бұл әрекет қасақана жасалса, онда әділеттік арқылы түзету мүмкін. Егер сенімгерлік міндет пен оның бұзылу фактісі жоғарыда аталған ережелерді бұзу арқылы дәлелденсе, сот сенімгердің алған пайдасын негізгі тұлғаға қайтару керектігін шешеді, өйткені сенімгерге оның заңдық құқықтарын пайдаланып, осы пайданы сақтап қалуға рұқсат беру ақылға сыймайды. Бұл жағдай, егер сенімгер мүдделердің қақтығысы немесе пайда туралы толық ақпарат бергенін және негізгі тұлғаның осыған толық келісімін бергенін және ерікті түрде келіскенін дәлелдей алмаса ғана қолданылады.
Conduct by a fiduciary may be deemed constructive fraud when it is based on acts, omissions or concealments considered fraudulent and that gives one an advantage against the other because such conduct—though not actually fraudulent, dishonest or deceitful—demands redress for reasons of public policy. Breach of fiduciary duty may occur in insider trading, when an insider or a related party makes trades in a corporation's securities based on material non public information obtained during the performance of the insider's duties at the corporation. Breach of fiduciary duty by a lawyer with regard to a client, if negligent, may be a form of legal malpractice; if intentional, it may be remedied in equity. Where a principal can establish both a fiduciary duty and a breach of that duty, through violation of the above rules, the court will find that the benefit gained by the fiduciary should be returned to the principal because it would be unconscionable to allow the fiduciary to retain the benefit by employing his strict common law legal rights. This will be the case, unless the fiduciary can show there was full disclosure of the conflict of interest or profit and that the principal fully accepted and freely consented to the fiduciary's course of action.
Құрылыс қорлары
Егер сенімгердің адалсыздық арқылы алған пайдасы оңай анықталатын формада болса, мысалы жоғарыда талқыланған жазбаша шарт, онда қолданылатын шара – бұрын талқыланған құрылыс сенімі болады. Құрылыс сенімдері капитал құқығының көптеген салаларында кездеседі, бұл тек өтеу мағынасында ғана емес, сонымен қатар, бұл жағдайда құрылыс сенімі дегеніміз – соттың сенімгерге ақшаны сақтауға және оны негізгі тұлғаға заңды түрде берілгенге дейін ұстауға міндеттеме салуы.
Where the unconscionable gain by the fiduciary is in an easily identifiable form, such as the recording contract discussed above, the usual remedy will be the already discussed constructive trust. Constructive trusts pop up in many aspects of equity, not just in a remedial sense, but, in this sense, what is meant by a constructive trust is that the court has created and imposed a duty on the fiduciary to hold the money in safekeeping until it can be rightfully transferred to the principal.
Пайдалар есебі
Пайдаға есеп беру – тағы бір мүмкін болатын шара. Ол әдетте міндетті бұзу үзіліссіз болған жағдайларда немесе пайданы анықтау қиын болғанда қолданылады. Пайдаға есеп берудің мәні – сенімгерлік лауазымын пайдаланып, сенімгердің әділетсіз пайда табуы, сондықтан алынған кез келген пайда тапсырушыға берілуі керек. Бұл алғашқыда құрылған сенім сияқты көріне алады, бірақ олай емес. Пайдаға есеп беру, мысалы, жоғары лауазымды қызметкер өзінің сенімді лауазымын пайдаланып, жасырын түрде жеке компания ашса және осы арқылы белгілі бір кезеңде үлкен пайда тапса, қолданылатын тиімді шара. Алайда, міндетті бұзуға жол берген сенімгер, пайда табуға жұмсалған еңбек пен ептілігі үшін сыйақы алуға құқылы.
An account of profits is another potential remedy. It is usually used where the breach of duty was ongoing or when the gain is hard to identify. The idea of an account of profits is that the fiduciary profited unconscionably by virtue of the fiduciary position, so any profit made should be transferred to the principal. It may sound like a constructive trust at first, but it is not. An account of profits is the appropriate remedy when, for example, a senior employee has taken advantage of his fiduciary position by conducting his own company on the side and has run up quite a lot of profits over a period of time, profits which he wouldn't have been able to make otherwise. The fiduciary in breach may however receive an allowance for effort and ingenuity expended in making the profit.
Өтемақылық зиян
Сонымен қатар, өтемақылық залал да қолжетімді. Пайданы есептеу қиындық тудыруы мүмкін, сондықтан талапкер көбінесе өтемақы (залал) өндіріп алуға тырысады. Әділет соттары бастапқыда өтемақы тағайындауға құқығы болмаған, себебі бұл дәстүрлі түрде жалпы құқық бойынша қолданылатын залал өтеуінің бір түрі еді, бірақ заңнама мен сот шешімдері жағдайды өзгертіп, енді таза әділеттік шарасы бойынша да өтемақы тағайындауға мүмкіндік берді.
Compensatory damages are also available. Accounts of profits can be hard remedies to establish, therefore, a plaintiff will often seek compensation (damages) instead. Courts of equity initially had no power to award compensatory damages, which traditionally were a remedy at common law, but legislation and case law has changed the situation so compensatory damages may now be awarded for a purely equitable action.