Кіріспе

Заңдық сенімгерліктің түрі

Нәтижелік сенімгерлік – заң күшімен туындайтын, мүлік еш төлемсіз бір адамға берілгенде және осы мүліктің екінші адамның пайдасына ұсталуы көзделген сенімгерлік түрі. Сенімгерлік мүлігі берушіге (көзделмеген негіздеуші ретінде) "нәтижесінде" қайта оралады немесе кері қайтарылады. "Нәтиже" сөзінің қолданылуы кері секіруді білдіреді: сырттай қарағанда мүлік алушыға берілген (әрине, ол алушының заңды меншігіне өтеді), бірақ заңды иесіне одан пайда көруге рұқсат етілмейді, сондықтан мүлік иелігінің пайдасы негіздеушіге қайта оралады. Негіздеушінің өзі-де бенефициары болатын барлық сенімгерліктер нәтижелік сенімгерліктер болып табылмайды. Ортақ құқық жүйелерінде, негіздеушінің бенефициары екенін нақты көрсететін айқын сенімгерліктер әдетте нәтижелік сенімгерліктер деп есептелмейді.

Пайдалы қызығушылық пен нәтиже

Пайдалы иелік құқығы қоныс берушіге тиесілі, ал егер қоныс беруші қайтыс болса, қоныс берушінің мүлігіне тиесілі болады. Бұл ұғым Vandervell v Inland Revenue Commissioners [1967] ісінде көрсетілген, онда пайдалы иелік құқығы жоғалады, ал бенефициарлық иелік құқығы сақталады.

Жақын байланысты тараптар

Кейбір юрисдикциялар туыстар арасындағы мүлік беруде сыйлыққа берілгендік туралы айғақтық жорамалды орната алады. Бұл жорамал заң бойынша туындаған нәтижелік сенімді орнату туралы өтініштерде оң қорғаныс ретінде қолданылуы мүмкін. Заң бойынша, мүлікті отбасы мүшесіне беру, әсіресе туысты қолдау мақсатында, заңды болып есептеледі. Дегенмен, мүліктік құндылықты өтемақысыз алған жақын емес тұлғаға қатысты, ол сыйлық екені дәлелденбесе, мүлікті тапсырушы үшін сенімгерлікпен ұстап отыр деп есептеледі. Бұл сыйлық жорамасы бауырлар, інілер, сіңлілер, балалар және немерелер арасындағы мүлік беруге қолданылады. Бірақ, ерлі-зайыптылар арасындағы мүлік беру бұл жорамалдан тыс қалады. Бұл ерекшелік ерлі-зайыптылардың бір-біріне деген сенімгерлік міндеттерінен туындайды, бұл ерекше сенімді қарым-қатынасқа негізделген, ең жоғары адалдық пен әділдікпен әрекет етуді білдіреді. Ерлі-зайыптылар мүлкін өзгертуге құқығы жоқ, егер олар өзгерту туралы айқын мәлімдеме жасаса және оны құрметті құжатта нақты көрсетсе ғана мүмкін.

Заңсыз мақсат

Жалпы құқық жүйесінде пайда болған сенім – ортақ құқық ұғымы емес, теңдік негізінде құрылған институт. Осыған байланысты, кейбір юрисдикцияларда лачалар, «кір қолдар» принципі және теңдікті сақтау міндеті сияқты теңдік қорғаныстары мойындалуы мүмкін. Мысалы, егер мүлікті заңсыз мақсатпен беруші одан пайда тапса, сот оның пайда болған сенімге талап ету құқығынан бас тарғанын айтуы мүмкін. Мұндай жағдайларда соттар иеленушінің заңсыз байыуы мен берушінің алаяқтық әрекеттеріне жол беруді салыстыра қарастырады. Алаяққа мұндай мәмілелерден пайда табуға мүмкіндік беру соттың беделіне нұқсан келтіреді. Басқа юрисдикциялар заңсыз мақсатты елемеуі мүмкін. Заңбұзушылыққа қатысты жағдайларда, пайда болған сенім теориясын (заңмен реттелетін) ауызша сенімнен (фактілермен расталатын) ажырату қиын болуы мүмкін. Бір теория бойынша сәтсіздікке ұшыраған беруші, екінші теория бойынша сәттілікке жете алады.

Жіктеу

Мегарри судьясы «Ре Вандервеллдің трасты» (No. 2) [1974] Ch 269 ісінде нәтижесінде туындаған трасттарды жіктеуге талпынған. Мегарри судьясының пікірінше, ағылшын құқығында нәтижесінде туындаған трасттардың екі түрі бар.

Жерді ерікті түрде беру

Нәтижелік сенімге қатысты жалпы презумпция болғанымен, бұл 1925 жылғы Мүлік туралы заңның 60(3) тармағына сәйкес, жерді ерікті түрде беру жағдайларына қолданылмайды. Дегенмен, сот сенімнің құрылуын анықтау үшін сыртқы дәлелдерді қарастыра алады.

Автоматты түрде пайда болатын трестер

Бұл трастар заң бойынша күшіне енеді және автоматты түрде орындалады. Олар жер беруші үшінші тарапқа сенімгерлік құрған кезде туындауы мүмкін, бірақ анықталмаған иеленушілердің болуына немесе мақсаттардың өзгеруіне байланысты бастапқы сәтсіздік орын алады. Мысалы, жер беруші анықталмаған бенефициарларды атағанда, «Морис Дурхэм епископіне қарсы» ісіндегідей, немесе сенімгерлік мақсаттары мүлік ауысу кезінде орындалмайтын немесе маңызсыз болып кеткенде, «Ре Гиллингхэм автобус апаты қоры» ісіндегідей. Кейбір ғалымдар автоматты түрде туындайтын сенімгерлік тек қана мүлік тікелей сенімгерлікпен сенімгерге берілген кезде пайда болады деп санайды, онда сенімгер мүлікке заңдық құқыққа ие болып, оны жер беруші үшін сенімгерлікпен сақтайды.

Оңтүстік Африкадағы пайда болған трестер

Оңтүстік Африкада нәтижелік сенімдер туралы доктрина жоқ. Егер сенім мақсаттары орындалмаса, басты емдеу шарасы – Westdeutsche Landesbank v Council of London Borough of Islington ісінде көрініп тұрғандай, әділетсіз байыту болып табылады.