Сабин Пасс шайқасы: АҚШ Азамат соғысы және Техасқа басып кіру әрекеті

Кіріспе

Америка Азамат соғысының шайқасы, 1862 жылғы шайқас сол жерде.

Сабин асуының екінші шайқасы (8 қыркүйек 1863) – Америка Азамат соғысы кезінде Техас штатына басып кіруге Одақ әскерінің жасаған сәтсіз әрекеті.

Өмірбаян

Франция Азамат соғысының басында Америка Конфедерациялық Штаттарына ашық түрде көңіл көрсетті, бірақ бұл көңілді дипломатиялық немесе әскери амалдармен қолдаған жоқ. 1863 жылғы жазда мексикалық әскерлер француз әскерлерінен жеңілгеннен кейін Мексика президенті Бенито Хуарес астанадан қашып кетті, ал француздар австриялық Максимилианды «Император» деп жариялады. Техаспен шектесетін оңтүстікке қарай Рио-Гранде өзенінің арғы жағында француз үкіметінің құрылуына байланысты, Конфедерация Техас пен Мексика арасындағы ресми жолды құруға үміттенді, арқылы олар қажетті жабдықтамаларды алуға мүмкіндік алатын еді. АҚШ президенті Авраам Линкольн Конфедерацияның ниеттерін жақсы білді және Техаста әскери күш орнату үшін, сондай-ақ Максимилианды Конфедерациямен сауда жасаудан тоқтату үшін экспедиция жіберді. Федералды әскери күштерге генерал-майор Натаниел П. Банкс басшылық етті, ол шешім қабылдау қабілеті шектеулі саяси генерал еді. Банкстің бастапқы мақсаты Луизиананың солтүстік-батысында армия мен теңіз күштерінің бірлескен операциясын жүргізу болды. Одақтың жоспары Миссисипи өзенінен Қызыл өзенге кемелер жіберу еді, ол Луизиана, Арканзас және Техас штаттарының шекаралары қосылған жерге дейін ағысқа қарсы жүзуге болатын. Одақ 1862 жылдың 1 мамырында Нью-Орлеанды басып алды, ал 1863 жылдың 3 шілдесінде Конфедерацияның Виксбург қаласының тапсырылуынан кейін Одақ әскері Миссисипи өзенінің екі жағалауын және сағасын жақсырақ бақылай алды. Алайда, сол кезде Қызыл өзендегі су деңгейінің төмендеуі тіпті аз су айдынындағы одақтың канонерлік кемелерінің тиімді жұмыс істеуіне кедергі келтірді, ал Техасқа күтілетін құрлықтағы одақтың шабуылы одан әрі кешіктірілді. Осыған байланысты генерал Банкс өзінің бағыныштысы генерал-майор Уильям Б. Франклинге АҚШ теңіз күштерімен келісіп, Мексика шығанағынан Сабин өзеніне кіріп, өзеннің батыс жағалауындағы (Техас жағында) «Форт Сабин» деп аталатын Конфедерацияның шағын жасағын жеңуді тапсырды. өзен сағасынан шамамен 3 шақырым жоғары. Сабин асуының бірінші шайқасында АҚШ теңіз күштерінің басты мақсаты Сабин қаласынан оңтүстікке қарай 3 шақырым (4,8 км) жерде, оның басты көшесінің шығыс жағында бірнеше кемежайлары бар шағын Сабин қаласының жанында, Сабин өзенінің Техас жағалауында салынған алғашқы нығайтылған бекіністер еді. АҚШ армиясының ұрыс жоспары бойынша, АҚШ теңіз күштерінің канонерлік кемелері Форт Сабиннің қаруларын басып алғаннан кейін, 200-ге жуық АҚШ армиясының жаяу әскерлері, негізгі флоттың резервтік канонерлік кемесінің палубасында отырып, форттың оңтүстігінде (шығысында) түсіп, форттың тапсырылуын қамтамасыз етуі керек еді. Негізгі флот, жағалаудан бес шақырымдай қашықтықта және Конфедерацияның атысынан тыс, 20 кемеден тұрды, олар АҚШ армиясының тұрақты әскерлерін тасыды - ресми деректерге сәйкес 5000-ға жуық адам. Сондай-ақ шағын артиллерия да болды. Компанияның алғашқы қону күштері Сабин қаласын басып алып, негізгі күш үшін аймақты қамтамасыз етуі керек еді. Негізгі күш қоныс аударып, бастапқы шабуыл жасаған ротамен біріккеннен кейін, бірнеше шақырым солтүстікке темір жолға қарай жүріп, Хьюстон мен Бомонт арасындағы темір жолды кесіп тастау жоспарланған. Бұл орындалғаннан кейін, армия күштері шығысқа қарай жүріп, темір жолды жойып, Бомонтқа шабуыл жасауы керек еді. Бұл әрекет жүгірушілерді блокадалау үшін Сабин асуы мен Сабина көлінің табиғи көлсіз теңіз портын шығанақтан жоғары қарай шамамен 6 миль (9,6 км) қашықтықта ұстап қалады. Одақтың экспедициялық күштерінің үлкендігін ескере отырып, Сабин асуын және оның айналасын бақылауға алу АҚШ күштері үшін үлкен қиындық тудырмауы тиіс еді. Луизианадағы бригадалық генерал Томас Гриннің бірінші кавалериялық бригадасы мен бригадалық генерал Альфред Маутонның жаяу әскер дивизиясынан тұратын Конфедерация күштерінің араласуын болдырмау үшін генерал-майор Фрэнсис Дж. Херронның одақтық дивизиясы диверсия ретінде Морганзаға көшіп барды, бұл Стирлинг плантациясы шайқасын жеделдетті. Форт Сабин бұрынғы командирі, Конфедерация лейтенантының құрметіне «Форт Гриффин» деп аталды. Полковник В. Г. Гриффин, бірақ бұл 1862 жылдың қыркүйек айының соңында Сабин асуының бірінші шайқасынан кейін Одақтың карталарында көрсетілмеген. Сабина асуындағы фортта тұратын Конфедерация жасағы Джефф Дэвис гвардиясы (конфедерация президенті Джефферсон Дэвистің атымен аталған) болды, бұл компанияның көп бөлігі Хьюстон мен Галвестон аймағынан шыққан ирландиялық-американдықтардан құралған және жақында Техас ауыр артиллериясының бірінші полкіне біріктірілген. Олар форттың батыс жағалауындағы (Техас жағында) өзеннен шамамен 1,6 км (1 миль) жоғары орналасқан асығыс салынған нығайтылған бекіністерде орналасқан еді. 1863 жылдың 8 қыркүйегінде шайқас одақтың канонерлік кемелерінің бомбалауымен басталғанда, фортта қырық алты адам болды; олардың барлығы екі-үш адамды қоспағанда Дэвис гвардиясының мүшелері еді. Лейтенант Ричард У. Даулингтің тікелей басқаруымен Дэвис гвардиясы өз бөлімшесінің алты ескі тегіс ұңғылы зеңбірегін кішкентай топырақ фортының биік платформасына орнатты. Одақтың бақылаушылары мен барлаушылары үшін әсерлі болмаса да, форттың зеңбірек позициялары көрініс аймағын көп шақырымға ашып берді: тегіс батпақты жерлер солтүстік-шығысқа қарай Луизианаға, батысқа қарай Хьюстонға, оңтүстік-батысқа қарай Галвестонға, солтүстікке қарай Порт-Артур мен Бомонтқа және оңтүстік-шығысқа қарай Мексика шығанағына созылды. Форт Гриффинге теңіз кемесінің мачтасынан басқа көрініс ашылатын ең жақын бақылау орны Сабин өзенінің аузындағы Сабин асуының Луизиана (қарсы) жағындағы Сабин асуының маяғы еді.

France was openly sympathetic to the Confederate States of America early in the Civil War, but never matched its sympathy with diplomatic or military action. After Mexican forces were defeated by French forces in summer 1863, Mexican president Benito Juárez escaped the capital, and the French installed Austrian Maximilian as "Emperor". With a de facto French government bordering Texas on the south across the Rio Grande, the Confederates hoped to establish a formal route between Texas and Mexico by way of which the Confederacy could obtain much needed supplies. United States President Abraham Lincoln was well aware of Confederate intentions and sent an expedition to establish a military presence in Texas and to discourage Maximilian from opening trade with the Confederacy. The military Federal force was commanded by Major General Nathaniel P. Banks, a political general with little discernible command ability. Banks's original intent was to launch a combined Army Navy campaign in northwest Louisiana. The Union plan was to send Union Navy warships from the Mississippi up the tributary Red River, which was navigable upstream as far as where the boundaries of the Confederate states of Louisiana, Arkansas, and Texas came together. The Union had effected its Capture of New Orleans on May 1, 1862, and after the July 3, 1863 surrender of Confederate Vicksburg, the Union military had better control of both the east and west banks and of the mouth of the Mississippi. Unusually low water in the Red River at this time, however, prevented even relatively low draft Union gunboats from operating effectively, and the anticipated overland Union invasion of Texas was further delayed. Consequently, General Banks ordered his subordinate Major General William B. Franklin to coordinate with the U. S. Navy, to enter the Sabine River from the Gulf of Mexico and defeat the small Confederate detachment at "Fort Sabine" on the river's west bank (Texas side) at Sabine Pass. about 2 miles (3.2 km) upstream of the river mouth. The key U. S. Navy target in the First Battle of Sabine Pass was the original earthworks thrown up on the Texas bank of the Sabine River about three miles (4.8 km) south of Sabine City, a tiny town with some wharfs on the east side of its main street. The U. S. Army battle plan was that after the U. S. Navy gunboats silenced the guns of Fort Sabine, the wave of about 200 U. S. Army infantrymen, riding the deck of one of the main fleet's reserve gunboats, would debark immediately below (east) of the fort and effected the fort's surrender. The main fleet, less than five miles offshore and well beyond Confederate gunfire, contained as many as 20 vessels, which carried U. S. Army regulars—as many as 5,000 men, according to Official records. A small artillery was included. The company size initial landing force was to then take Sabine City and secure the area for the main force. After the main force was landed and united with the initial assault company the intention was to march the few miles north to the railroad and cut the railroad between Houston and Beaumont. Once done, the Army force would march east, presumably destroying the rail line as it went, and attack Beaumont. This action would deny Sabine Pass and the natural shallow water harbor Sabine Lake upstream from the Gulf about 6 miles (9.6 km) to blockade runners. Considering the dominant size of the Union expeditionary force, taking control of Sabine Pass and environs was not expected to be a great challenge to the U. S. forces. To prevent intervention from Confederate forces in Louisiana that consisted of Brigadier General Thomas Green's First Cavalry Brigade and Brigadier General Alfred Mouton’s infantry division, the Union division of Major General Francis J. Herron moved to Morganza as a diversion, which precipitated the Battle of Stirling's Plantation. Fort Sabine had been renamed "Fort Griffin" in honor of an earlier commander, Confederate Lt. Colonel W. H. Griffin, although this was not shown on Union maps since the First Battle of Sabine Pass in late September 1862. The Confederate detachment residing at the Sabine Pass fort was the Jeff Davis Guards (named for Confederate president Jefferson Davis), a company of mostly Irish American men from the Houston and Galveston area, recently had merged into the First Texas Heavy Artillery. They were stationed at the hastily built earthworks a mile (1.6 km) upstream (north) on the southwest bank of the Pass. When the battle began with the Union gunboats' bombardment on September 8, 1863, at the fort were forty six men; all but two or three were members of the Davis Guards. Under the immediate command of Lieutenant Richard W. Dowling, the Davis Guards had mounted their unit's six old smoothbore cannon on the elevated platform of the small earthen fort. Although unimpressive to Union observers and scouts, the fort's gun positions were high enough to afford a clear view to the horizon for many miles: the flat marshlands stretched northeastward into Louisiana, westward toward Houston, southwestward toward Galveston, northward toward Port Arthur and Beaumont, and southeastward into the Gulf of Mexico. The nearest observation point affording a view of Fort Griffin, other than from the mast "top" of a naval vessel seaward of the Pass, was the Sabine Pass lighthouse on the Louisiana (opposite) side of Sabine Pass at the mouth of the Sabine River.

Шайқас

1863 жылғы 8 қыркүйек күні түстен кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің лейтенанты Фредерик Кроккер («Капитан міндетін атқарушы») төрт канонерлік қайықтан құралған алдыңғы эскадрильяны басқарды. Кроккер – Союздың өзендегі канонерлік қайықтарында және блокадада мол тәжірибесі бар, тәжірибелі офицер болды. Оның кемесі – «Клифтон», бумен жүретін екі дөңгелекті кеме. «Клифтоннан» басқа, Кроккердің алдыңғы эскадрильясына «Гранит-Сити», «Сачем» және «Аризона» кірді – бұлардың бәрі бұрынғы сауда кемелері еді. Өзеннің оңтүстік-шығысына қарай үш шақырымдай жерде, Конфедерация бекінісінің артиллериясының қаупінен тыс жерде, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жеті көліктік кемесі орналасқан. Құрлыққа түскен әскердегі Союздың жаяу әскерінің шабуыл тобының саны 5000 адамды құрады, оның ішінде 500-і «Гранит-Ситиде» болды, ал қалғандары Суффолк басқарған жеті кемелік эскадрильядағы алты көліктік кемеде, сондай-ақ олардың арасында артиллериялық рота да болды. Доулингтің жақсы дайындалған ирланд-техас артиллеристері, олардың таңдалған және ресми бекітілген бөлімше атауы «Джефферсон Дэвис гвардиясы» болды, екі тар және саяз (5-тен 7 футқа дейін, немесе 1,5-тен 2,1 метрге дейін) өзен арналарына аралық қадаларды орналастырды. Бұл – оңтүстік-батыс жағалауға жақын «Техас арнасы» және Луизиана жағалауына қарсы «Луизиана арнасы» еді. Ақ түспен боялған қадалар бекіністің алты ескі тегіс ұңғылы зеңбірегінің қашықтығын анықтау үшін қойылған. Әр «Дэвис гвардиясы» зеңбірегінің экипажы оқ ату жаттығулары кезінде әр түрлі оқ-дәрілерге (доп, шашыранды, немесе граната) қажетті ұнтақ мөлшерін анықтауға тырысты, сондай-ақ қандай зеңбірек, ұнтақ мөлшері және оқ-дәрілер қадаларға тигізу үшін ең қолайлы екенін анықтады. Кроккердің эскадрильясында жергілікті өзен пилоттары болмады, тек өзен арналары туралы жалпы білімге ие болды және өзеннің екі арнасы арасындағы тереңдіктің үнемі өзгеруіне, әсіресе үлкен остракондардың («рифтер» немесе «жағалаулар») орналасқан жеріне кепілдік жоқ еді. Бұл шайқасқа қатысты АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ресми есептерінде Союз теңізшілерінің бақылау жасап, конфедераттардың оқтары кемелерді шайқаған кезде, қауіпті жоғарғы палубалардан тереңдікті өлшегені туралы ештеңе айтылмаған. Олардың қолжетімділігіндегі карталар ескі және ескірген немесе өзен төселінің жағдайындағы соңғы өзгерістерді ескере алмады. Капитан Кроккердің сигналы бойынша «Сачем», одан кейін «Аризона» оң арнадан (Луизиана жағынан) мүмкіндігінше жылдам алға жылжыды, бекініске қарай оң жақ қанатын атып тұрды. «Клифтон» Техас арнасымен толық жылдамдықпен көтеріліп, алға шықты. «Гранит-Сити» «Клифтонның» артында қашықтықта қалды, бекініс тапсырылғанша немесе оның қарулары үнсіз қалғанша 500 шабуылшыны түсіруге қауіптенбеуге бұйрық берілді. «Сачем» қадалардың арасына кіргенде, конфедераттар оқ ашты. Содан кейін «Клифтон», одан кейін «Аризона» оққа түсті. Олардың бірі жұмыс істемейтін болса да, бірнеше оқтан кейін конфедерат артиллеристерінің айлар бойы жаттығулары мен нысанаға оқ ату жаттығуларының керемет табысқа жеткені анық болды, өйткені олардың нысанасы өте дәл болды. Конфедераттар «Клифтон» мен «Сачемді» 13 ауыр зеңбірекпен, соның ішінде кем дегенде екі жаңа, қуатты Parrott зеңбірегімен басып алды, олар Леон Смит басқаратын Техас теңіз департаментіне тапсырылды. Союздың шығындары екі ондаған қаза тапқан және ауыр жарақат алған, шамамен 37 жоғалып кеткен және 315 теңізшінің тұтқынға алынуынан құралды. Союз әскері мен теңіз күштерінің біріккен күштері Нью-Орлеанға қайтып келді. Конфедераттар ешқандай шығынға ұшырамады.

On the afternoon of September 8, 1863, U. S. Navy Lieutenant Frederick Crocker ("Acting Captain") was in command of the advance squadron composed of four gunboats. Crocker was a veteran officer of considerable recent experience in Union river gunboat actions and blockade duty. His ship was the Clifton, a steam powered side wheeler. Besides Clifton, Crocker's advance squadron included Granite City, Sachem, and Arizona, all former merchant ships. Less than three miles southeast downriver, well out of range of the Confederate fort's cannons, were anchored seven U. S. Navy transports carrying most of the U. S. Army soldiers of the landing force. The total number of Union infantry assault troops in the landing force is given as 5,000 infantrymen, which included 500 listed as aboard the Granite City, those aboard the six troop transports in the seven ship squadron headed by Suffolk, plus an artillery company somewhere among them. Dowling's well practiced Irish Texan artillerymen, whose chosen and officially approved unit name was "Jefferson Davis Guards", had placed range stakes in the two narrow and shallow (5 to 7 feet or 1.5 to 2.1 m) river channels. These were the "Texas channel" near the southwest shore and the "Louisiana channel" against the Louisiana shore. The white painted stakes were for determining accurate range of the fort's guns: six old smooth bore cannon. Each "Davis Guards" gun crew during gunnery practice thereby worked to predetermine the approximate charge (amount of gunpowder) needed for each type projectile available for their specific gun (ball, canister, or grapeshot); and which specific guns, charges, and loads had the best potential to hit each range stake. Crocker's squadron had no local river pilots, but only general knowledge of the river's channels, and no assurance of locations of the constantly varying depths especially of large oyster shell "reefs" or "banks" between the river's two channels. Regarding this battle no mention is found in official U. S. Navy reports of whether Union sailors were making observations and taking depth soundings from the gunboats' now dangerous top decks, while the Confederate cannon shots pounded and shook their ships. The few maps to which they had access were old and outdated or could not account for recent changes in river bottom conditions. On Captain Crocker's signal the Sachem, followed by Arizona, advanced up the right channel (Louisiana side) as fast as they dared, firing their port side guns at the fort. Clifton approached in the lead, ascending the Texas channel at full speed. Granite City hovered out of range behind Clifton, having orders not to risk debarking the 500 assault troops until the fort surrendered or its guns were silenced. As Sachem entered among the range stakes, the Confederates opened fire. Then Clifton came into range, followed by Arizona. Despite their old smoothbore cannon, one of which had just become inoperable, after only a few rounds it was obvious the Confederate artillerymen's months of training and target practice was an astounding success as their aim was deadly accurate. The Confederates captured Clifton and Sachem with a total of 13 heavy cannon, including at least two new potent Parrott rifles, which were handed over to Leon Smith's Texas Marine Department. The Union casualties amounted to two dozen killed and badly wounded, about 37 missing, and 315 Navy men captured. The combined Union Army and Navy invasion force withdrew and returned to New Orleans. The Confederates had no casualties.

Салдары

Жеңісті мойындау үшін Конфедерация Конгресі Дэвис гвардиясының офицерлері мен сарбаздарына арналған ерекше алғыс білдіретін қаулы қабылдады. Сонымен қатар, Хьюстон тұрғындары Гвардияға медальдар беру үшін қаржы жинады; Дэвис гвардиясының медальдары күміс мексикалық песодан жасалған, монеталар тегістеліп, содан кейін бір жағына шайқастың аты мен күні қолмен басылып, ойылып жазылған, ал екінші жағына "D G" әрі крест патте белгісі салынған. Медальдар жасыл лентаға ілініп, Дэвис гвардиясының мүшелеріне табыс етілді. Конфедерацияның ресми күміс медальдары бір жыл өткен соң, ресми салтанатта ұсынылды. Сабин Пасы шайқасы Азамат соғысы үшін орташа тактикалық және стратегиялық маңызға ие болды. Ол Техасқа күтілетін одақтың құрлықтағы шабуылын белгісіз мерзімге кейінге шегерді. Соғыс басталғалы бері Бағдад порты арқылы Мексикадан Техасқа Конфедерацияның жабдықтау желісі болды, бірақ ол күшейе берген мексикалық республикашылардың бақылауында болды. 1864 жылы Императорлық француз және мексикалық әскерлері Бағдатты басып алған кезде, Миссисипи өзенінің шығысындағы Конфедерацияның кез келген жеріне жабдықтау жеткізуге болмайтын жағдай туды. Сондықтан Конфедерация бағалы материалдар мен ресурстарды импорттау үшін блокаданы пайдалануға мәжбүр болды.

Пайдаланылған әдебиеттер

Котам, Эдвард Т. Джуниор, Сабина асуы: Конфедерацияның термопиласы, Техас университетінің баспасы, Остин, 2004.