Марио Кастельнуово-Тедеско: өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Италиялық композитор (1895–1968)

Марио Кастельнуово Тедеско (3 сәуір 1895 – 16 наурыз 1968) – итальяндық композитор, пианист және жазушы. Ол ХХ ғасырдағы ең көрнекті гитара композиторларының бірі ретінде танымал, осы аспап үшін шамамен жүзге жуық шығарма жазған. 1939 жылы ол Америка Құрама Штаттарына көшіп, келесі он бес жыл бойы Metro Goldwyn Mayer үшін 200-ге жуық голливудтық фильмдерге музыка жазды. Ол сонымен қатар Яша Хайфец және Грегор Пиатигорский үшін концерттер де жазған.

Өмірбаян

Флоренцияда туған ол 1492 жылы еврейлер Испаниядан қуылғаннан кейін 19 ғасырдың екінші жартысына дейін Тосканада, әсіресе Сиенада өмір сүрген көрнекті банкирлер отбасының ұрпағы болды. Оның әкесі Амедео, ал ағалары Уго (1890 жылы туған, заңгер) және Гидо (1891 жылы туған, инженер) болды. Кастельнуово Тедесконы алғаш рет анасы Ноэми Сенигалья фортепианомен таныстырды, ал ол тоғыз жасында алғашқы шығармаларын жазды. 1914 жылы белгілі композитор және пианист Бениамино Чезидің шәкірті Эдгардо Дель Валле де Паз (1861–1920) басшылығымен фортепиано білімін аяқтағаннан кейін, ол танымал итальян композиторы Ильдебрандо Пиццеттиден композицияны оқып, 1918 жылы композиция бойынша диплом алды. Біраз уақыттан соң ол композитор және пианист Альфредо Казелланың назарына ілікті, ол жас Кастельнуово Тедесконың шығармаларын өзінің репертуарына қосты. Казелла сондай-ақ Кастельнуовоның шығармаларының Società Italiana di Musica Moderna (кейін Corporazione delle Nuove Musiche) репертуарына енгізілуін қамтамасыз етті, осылайша ол бүкіл Еуропа бойынша Италияның перспективті жас композиторларының бірі ретінде танылды. Оның шығармалары 1922 жылы Австрияның Зальцбург қаласында өткен Халықаралық қазіргі заманғы музыка қоғамының алғашқы фестиваліне қосылды. 1926 жылы Кастельнуово Тедеско Николо Макиавеллидің пьесасы негізінде алғашқы операсы «Ла Мандрагола» қойылды. Бұл оның ұлы әдебиеттен шабыттанған көптеген шығармаларының біріншісі болды, оларға Эсхил, Вергилий, Джон Китс, Уильям Вордсворт, Уолт Уитман, Мигель де Сервантес, Федерико Гарсия Лорка және әсіресе Уильям Шекспирдің шығармаларын интерпретациялау кірді. Оның тағы бір маңызды шабыт көзі – оның еврей мұрасы, әсіресе Киелі кітап және еврейлік литургиясы. Оның Скрипкалық концерті №2 (1931), Яша Хайфецтің өтініші бойынша жазылған, сонымен қатар оның еврей тегімен мақтанышының және Еуропаның көп бөлігінде күшейіп келе жатқан антисемитизмге қарсы тұруының көрінісі болды. 1932 жылы Венецияда өткен Халықаралық қазіргі заманғы музыка қоғамының фестивалінде Кастельнуово Тедеско алғаш рет испан гитарисі Андрес Сеговиямен кездесті. Бұл кездесу Кастельнуово Тедесконы гитараға шығармалар жазуға шабыттандырды, ол «Variazioni attraverso i secoli» (Әр заманның өзгерісі), Op. 71 (1932) және кейіннен «Guitar Concerto No. 1» (1939) шығармаларымен басталды. Ол осы аспап үшін шамамен жүзге жуық композиция жазды, бұл оған 20 ғасырдағы гитараның ең көрнекті композиторларының бірі ретінде танымал болды. Олардың кейбіреулері оның стиліне ғашык Сеговияға арналып жазылды (Сеговия оны «көркемдік шындықтың адал қызметшісі» деп атады). 1938 жылдың соңында итальян үкіметі итальяндық нәсілдік заңдарды қабылдағанға дейін Кастельнуово Тедеско радиодан тыйым салынды және оның шығармаларының орындалуы тоқтатылды. Алайда, жаңа нәсілдік заңдар оны Италиядан кетуге көндірді. Ол Ла Скаланың бұрынғы музыкалық директоры Артуро Тосканиниге және скрипкашы Яша Хайфецке өзінің қиын жағдайын түсіндіріп хат жазды, екеуі де қолдау білдірді. Америка азаматы ретінде Хайфец Кастельнуово Тедесконы АҚШ-қа иммигрант ретінде демеу үшін қажетті құжаттарды дайындауды бастады. Кастельнуово Тедеско 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталмас бұрын Италиядан кетіп, Нью-Йорк штатының Вестчестер округіне қарасты Ларчмонтқа қоныстанды. Ол F мажорлы виолончельдік концертін, Op. 72, Грегор Пятигорский үшін жазды. Оның премьерасы 1935 жылы Нью-Йоркте Артуро Тосканини басшылығымен дедикатпен бірге өтті. Пятигорский үшін ол сондай-ақ «Toccata» (1935) және Пятигорскийдің атының әріптеріне негізделген «Greeting Card», Op. 170/3 шығармасын жазды. Фашизмнен қашқан көптеген суретшілер сияқты Кастельнуово Тедеско Голливудқа барып, Яша Хайфецтің көмегімен Metro Goldwyn Mayer кинокомпаниясымен кинокомпозитор ретінде келісімшарт жасады. Келесі он бес жыл ішінде ол онда және басқа да ірі киностудияларда шамамен 200 фильмнің музыкасын жазды. Рита Хейворт оны «The Loves of Carmen» (1948) фильміне музыка жазуға шақырды, ол Хейворттың «Beckworth Productions» компаниясымен өндірілді және «Columbia Pictures» кинокомпаниясымен шығарылды. Мұғалім ретінде Кастельнуово Тедеско Генри Манчини, Нельсон Риддл, Герман Штайн және Андре Превин сияқты басқа да ірі кинокомпозиторларына елеулі әсер етті. Джерри Голдсмит, Марти Пайч және Джон Уильямс оның шәкірттері болды, сондай-ақ Скотт Брэдли де, екеуі де MGM-де жұмыс істеген кезде, жеке оқыды. Ол сонымен қатар композитор Роберт Страсбургпен де тығыз байланыста болды. Оның Голливудпен қарым-қатынасы екіұшты болды: кейінірек өмірінде ол оның өзінің шығармаларына тигізген әсерін азайтып бағалады, бірақ сонымен қатар ол оның американдық өнер формасы екеніне сенді, опера еуропалық болғандай. 1946 жылы ол АҚШ азаматы болды, бірақ Италиямен тығыз байланысын сақтап, оны жиі барып қайтты. 1958 жылы ол «The Merchant of Venice» операсымен «Concorso Campari» байқауын жеңіп алды, ол 1961 жылы Флоренциядағы «Maggio Musicale Fiorentino» фестивалінде Джан Андреа Гавазцени басшылығымен қойылды. Оның үлкен ұлы психиатр Пьетро Кастельнуово Тедеско болды. Оның кіші ұлы – Лос-Анджелестегі сәулетші Лоренцо Кастельнуово Тедеско.

Born in Florence, he was descended from a prominent banking family that had lived in Tuscany, specifically in Siena, until the latter half of the 19th century, since the expulsion of Jews from Spain in 1492. His father was Amedeo and his elder brothers Ugo (born in 1890, lawyer) and Guido (born in 1891, engineer). Castelnuovo Tedesco was first introduced to the piano by his mother, Noemi Senigaglia, and he composed his first pieces when he was just nine years old. After completing a degree in piano in 1914 under Edgardo Del Valle de Paz (1861–1920), well known composer and pianist pupil of Beniamino Cesi, he began studying composition under renowned Italian composer Ildebrando Pizzetti, and received a diploma in composition in 1918. He soon came to the attention of composer and pianist Alfredo Casella, who included the young Castelnuovo Tedesco's work in his repertoire. Casella also ensured that Castelnuovo's works would be included in the repertoires of the Società Italiana di Musica Moderna (later the Corporazione delle Nuove Musiche), granting him exposure throughout Europe as one of Italy's up and coming young composers. Works by him were included in the first festival of the International Society of Contemporary Music, held in Salzburg, Austria, in 1922. In 1926, Castelnuovo Tedesco premiered his first opera La Mandragola, based on a play by Niccolò Machiavelli. It was the first of his many works inspired by great literature, and which included interpretations of works by Aeschylus, Virgil, John Keats, William Wordsworth, Walt Whitman, Miguel de Cervantes, Federico García Lorca, and especially William Shakespeare. Another major source of inspiration for him was his Jewish heritage, most notably the Bible and Jewish liturgy. His Violin Concerto No. 2 (1931), written at the request of Jascha Heifetz, was also an expression of his pride in his Jewish origins, or as he described it, the "splendor of past days", in the face of rising anti Semitism that was sweeping across much of Europe. At the 1932 festival of the International Society of Contemporary Music, held in Venice, Castelnuovo Tedesco first met the Spanish guitarist Andrés Segovia. The meeting inspired Castelnuovo Tedesco to write for the guitar, beginning with his Variazioni attraverso i secoli (Variations à travers les siècles) (Variations through the ages), Op. 71 (1932), and later his Guitar Concerto No. 1 (1939). All in all, he wrote almost one hundred compositions for this instrument, which earned him a reputation as one of the foremost composers for the guitar in the twentieth century. Some of them were written and dedicated to Segovia, who was an enthusiast of his style (Segovia called him an "incorruptible servant of artistic truth"). Even before the Italian government promulgated the Italian racial laws in late 1938, Castelnuovo Tedesco was banned from the radio and performances of his work were cancelled. The new racial laws, however, convinced him that he should leave Italy. He wrote to Arturo Toscanini, the former musical director of La Scala, and violinist Jascha Heifetz, explaining his plight, and both responded with support. As an American citizen, Heifetz began paperwork to sponsor Castelnuovo Tedesco as an immigrant in the United States. Castelnuovo Tedesco left Italy in 1939, shortly before the outbreak of World War II, and settled in Larchmont, Westchester County, New York (state). He wrote his Cello Concerto in F major, Op. 72, for Gregor Piatigorsky. It was premiered with the dedicatee under Arturo Toscanini in New York in 1935. For Piatigorsky he also wrote a Toccata (1935), and a piece called Greeting Card, Op. 170/3, based on the spelling of Piatigorsky's name. Like many artists who fled fascism, Castelnuovo Tedesco ended up in Hollywood, where, with the help of Jascha Heifetz, he landed a contract with Metro Goldwyn Mayer as a film composer. Over the next fifteen years, he worked on scores for some 200 films there and at the other major film studios. Rita Hayworth hired him to write the music for The Loves of Carmen (1948), produced by Hayworth for her Beckworth Productions and released by Columbia Pictures. As a teacher, Castelnuovo Tedesco had a significant influence on other major film composers, including Henry Mancini, Nelson Riddle, Herman Stein and André Previn. Jerry Goldsmith, Marty Paich and John Williams were all his pupils, as was Scott Bradley, who studied privately with him while both were on staff at MGM. He also maintained close contact with composer Robert Strassburg. His relationship to Hollywood was ambiguous: later in life he downplayed the influence that it had on his own work, but he also believed that it was an essentially American artform, much as opera was European. In 1946 he became a U. S. citizen, but he remained very close to Italy, which he frequently visited. In 1958 he won the Concorso Campari with the opera The Merchant of Venice, which was first performed in 1961 at the Maggio Musicale Fiorentino under the baton of Gianandrea Gavazzeni. His oldest son was the psychiatrist Pietro Castelnuovo Tedesco. His younger son was the architect Lorenzo Castelnuovo Tedesco of Los Angeles.

Ақпарат көздері және қосымша оқу

Барди, Алома (2012). "Марио Кастельнуово Тедеско неаполитандық музыканттардың досы". Пьер Паоло Де Мартино және Даниэла Маргони Тортора (ред.). *Musica e musicisti a Napoli nel primo Novecento* (итальян тілінде). Неаполь: Философиялық зерттеулер жөніндегі итальян институты. Барди, Алома, ред. (2015). "Марио Кастельнуово Тедесконың еуропалық және американдық горизонттары: Шөп жапырақтары мен Шекспирдің сонеттері. Халықаралық американдық музыка орталығы (ICAMUS) шараларынан эсселер, Флоренция, 2015 жылдың маусым айы". Энн Арбор: ICAMUS, 2015. Шампан, Джон (2012). "Аралықтың ішіндегі бір көрініс": фашизм және Марио Кастельнуово Тедесконың "Каламус" әндері. Эстетикалық модернизм және фашистік Италиядағы еркектік. Нью-Йорк: Рутледж. Компаньо, Альберто (2000). *Gli anni fiorentini di Mario Castelnuovo Tedesco* (итальян тілінде). Каррара. Гатти, Гвидо М. "Марио Кастельнуово Тедескоты еске алу". *Annuario Accademia Nazionale di S. Cecilia* (итальян тілінде), 1969 ж. Джиллардино, Анджело. "Марио Кастельнуово Тедеско". *Guitar* журналының қосымшасы (итальян тілінде), 2005, № 10. Джиллардино, Анджело. *Марио Кастельнуово Тедеско. Фиоренциялық Беверли-Хиллзде*. Малорджио, Козимо (2001). *Музыканттың цензурасы: Марио Кастельнуово Тедесконың өнері және өмірі*. Турин: Паравия, 2001 ж. Орселли, Чезаре (1978). "Кастельнуово Тедеско, Марио". *Dizionario Biografico degli Italiani* (итальян тілінде). Треккани. 2013 жылдың 20 қыркүйегінде алынды. Отеро, Корасон (1987). *Марио Кастельнуово Тедеско: өмірі және гитараға арналған шығармалары* (испан тілінде). Ломас де Безарес: Ediciones musicales Yolotl. Росси, Ник (1977). *Марио Кастельнуово Тедесконың шығармаларының каталогы*. Нью-Йорк: Халықаралық Кастельнуово Тедеско қоғамы. Вестби, Джеймс. *Castelnuovo Tedesco in America: The Film Music*. PhD диссертациясы, Калифорния университеті, Лос-Анджелес, 1994 ж. Вестби, Джеймс (2005). *Catalogo delle opere: composizioni, bibliografia, filmografia* (итальян тілінде). Файзол: Кадмо. Вестби, Джеймс. "Кастельнуово Тедеско, Марио". *Grove Music Online*. *Oxford Music Online*, Oxford University Press. 2013 жылдың 18 қыркүйегінде алынды (абоненттік жазылым қажет).

Bardi, Aloma (2012). "Mario Castelnuovo Tedesco amico dei musicisti napoletani". In Pier Paolo De Martino and Daniela Margoni Tortora (ed.). Musica e musicisti a Napoli nel primo Novecento (in Italian). Napoli: Istituto Italiano per gli Studi Filosofici. Bardi, Aloma, ed.(2015). "European and American Horizons of Mario Castelnuovo Tedesco:The Leaves of Grass and Shakespeare Sonnets. Essays from the International Center for American Music (ICAMUS) events, Florence, June 2015". Ann Arbor: ICAMUS, 2015. Champagne, John (2012). "A Glimpse through an Interstice Caught": fascism and Mario Castelnuovo Tedesco's "Calamus" Songs. Aesthetic Modernism and Masculinity in Fascist Italy. New York: Routledge. Compagno, Alberto (2000). Gli anni fiorentini di Mario Castelnuovo Tedesco (in Italian). Carrara. Gatti, Guido M. "Ricordo di Mario Castelnuovo Tedesco". In Annuario Accademia Nazionale di S. Cecilia (in Italian), 1969. Gilardino, Angelo. "Mario Castelnuovo Tedesco". Supplement of Guitar (in Italian) 2005, no. 10. Gilardino, Angelo. Mario Castelnuovo Tedesco. Un Fiorentino a Beverly Hills
Malorgio, Cosimo (2001). Censure di un musicista: la vicenda artistica e umana di Mario Castelnuovo Tedesco. Torino: Paravia (vol. 6), 2001. Orselli, Cesare (1978). "Castelnuovo Tedesco, Mario". Dizionario Biografico degli Italiani (in Italian). Treccani. Retrieved 20 September 2013. Otero, Corazon (1987) Mario Castelnuovo Tedesco: su vida y su obra para guitarra(in Spanish). Lomas de Bezares: Ediciones musicales Yolotl. Rossi, Nick (1977). Catalogue of Works by Mario Castelnuovo Tedesco. New York: International Castelnuovo Tedesco Society. Westby, James. CastelnuovoTedesco in America: The Film Music. PhD Dissertation, University of California at Los Angeles, 1994. Westby, James (2005). Catalogo delle opere: composizioni, bibliografia, filmografia (in Italian). Fiesole: Cadmo. Westby, James. "Castelnuovo Tedesco, Mario". Grove Music Online. Oxford Music Online, Oxford University Press. Retrieved 18 September 2013 (subscription required).