Кіріспе
Неміс дінсіз канониссасы, драматург және ақын Хротсвита (шамамен 935–973) – Отон әулеті тұсында драма және христиан поэзиясын жазған дінсіз канонисса. Ол Бад-Гандерсхайм қаласында саксон ақсүйек отбасында дүниеге келді және Гандерсхайм аббаттығына канонисса ретінде қабылданды. Ол герман тілдік кеңістіктегі алғашқы әйел жазушы, алғашқы әйел тарихшы, Рим империясы құлағаннан кейін Латын Батысында драма жазған алғашқы адам және алғашқы неміс әйел ақыны саналады. Хротсвитаның алты қысқа драмасы оның ең маңызды туындылары деп есептеледі. Ол «өз заманының ең көрнекті әйелі» деп аталып, әйелдер тарихындағы маңызды тұлға болып саналады. Оның еңбектері 1501 жылы гуманист Конрад Цельтис тауып алды және 1600 жылдары ағылшын тіліне аударылды. Оның есімі «қуатты дауыс» дегенді білдіреді және ол христиан батырлары мен аңыздарын, сондай-ақ олардың ұстанатын құндылықтарын дәріптегісі келгенін көрсетеді. Кейбір зерттеушілер бұл оның шығармаларындағы бейнесімен сәйкес келе ме, әлде қайшылық тудыра ма деген пікір білдіреді. Хротсвитаның туындыларының түпнұсқалығына күмән келтіргендер көп болғанымен, оның еңбектерінің зерттелуі мен жинақталуы, сондай-ақ оның өмірі мен шығармашылығы туралы тарихи және заманауи мәліметтер Хротсвитаның туындыларының түпнұсқа екенін көрсетеді. Феминист ғалымдар Хротсвитаның туындыларының түпнұсқалығына күмән тудыру – оның туындыларындағы кемшіліктерді көрсетуден гөрі, сексистік көзқарастың нәтижесі екенін дәлелдеді, өйткені адамдар оның шығармаларымен жүздеген жылдар бойы айналысып келеді және неміс қайта өркендеу кезеңінде оның қайта жаңғыруынан бері осы қызығушылық артып келеді. Сондай-ақ, «Примордия коеноби Гандешеменсис» – Гандерсхайм аббаттығының тарихы да бар. Оны 1493/94 жылдары гуманист Конрад Цельтис Регенсбургтегі Сент-Эммерам монастырында тауып, алғашқы басылымын жарыққа шығарды (суреттері Альбрехт Дюрерге тиесілі).
Hrotsvitha (c. 935–973) was a secular canoness who wrote drama and Christian poetry under the Ottonian dynasty. She was born in Bad Gandersheim to Saxon nobles and entered Gandersheim Abbey as a canoness. She is considered the first female writer from the Germanosphere, the first female historian, the first person since the Fall of the Roman Empire to write dramas in the Latin West, and the first German female poet. Hrotsvitha's six short dramas are considered to be her most important works. She has been called "the most remarkable woman of her time", and an important figure in the history of women. Her works were rediscovered in 1501 by the humanist Conrad Celtes and translated into English in the 1600s. It means "a mighty shout", and speaks to the way she wanted to glorify Christian heroes and legends, as well as the values they represent. Some have commented on how this either represents or conflicts with the personality presented in her writing. While many have questioned the authenticity of Hrotsvitha's work, examinations and collections of her works, coupled with multiple historical and contemporary works that speak of her, demonstrate that Hrotsvitha's work is authentic. Feminist scholars have argued that this questioning of the authenticity of Hrotsvitha's work reflects a sexist narrative rather than revealing a flaw in her work or that she did not exist, as individuals have been engaging with her work for hundreds of years, and with increased intensity since her rediscovery during the German Renaissance. and the Primordia coenobii Gandeshemensis, the history of Gandersheim Abbey. It was discovered by the humanist Conrad Celtis in 1493/94 in the Cloister of St. Emmeram in Regensburg and formed the first edition (illustrated by Albrecht Dürer).
Liber Primus (Бұрынғы бас тарту)
Аңыздар кітабы сегіз аңызды қамтиды: "Мария", "Асценсио", "Гонгольф", "Пелагий", "Теофил", "Басилий", "Дионисий" және "Агнес". Барлығы леониндік гексаметрмен жазылған, тек "Гонгольф" рифмаланған жұп өлеңдермен жазылған. "Теофил" және "Басилий" грек әулиелерінің өмірбаяндарының латын тіліне аудармалары негізінде жазылған және Фауст дәстүрінің нұсқалары болып табылады, онда күнәкар жанын шайтанға сатады. Хротсвита "Жеті өнер: De sophiae rivis septeno fonte manantis" еңбегінде Теофил туралы айтады. Кітаптың барлық аңыздарында жақсылық пен жамандық арасындағы үнемі күрес тақырыбы ортақ. Хросвитаның көптеген шығармаларында Шайтан жиі кездеседі, ол оны сол заманғы қағидаларға сәйкес сипаттайды. "Дионисий" және "Агнес" аңыздарында ол ерте христиандардың шейіттік қасіретін баяндайды.
Liber Secundus (жазбалық кітап)
Драма кітабы Теренцийге Рим католиктік балама ұсынады. Бұл алты пьеса: "Галикан", "Дулций", Германия жеріндегі ең ерте белгілі әйел жазушы ретінде Хротсвита өзінің жынысының оның еңбектерін ер замандастарының еңбектерінен гөрі кем маңызды деп қарастыратынын жақсы білген. Ол "Пассио Санкти Пелаги" Кордовалық Пелагийдің шейіттікке ұшырауына куә болған адамнан алынғанын айтты. Барлық алты пьеса Хротсвитаның шығармаларындағы тұрақты тақырыпқа, яғни, тәлкеуден гөрі бойжеткендіктің артықшылығына тоқталды. Оның пьесалары христиан әйелдерінің тазалығы мен төзімділігін римдік әйелдермен салыстырады, олар әлсіз және сезімтал деп бейнеленген. Хротсвита пьесаларын әйелдерді әдепсіз деп бейнелеген танымал римдік драматург Теренцийдің пьесаларына жауап ретінде жазды. Бұл драмалардың барлығы жасырын мақсатқа қызмет етеді. "Галикан" және "Калимах" дінге қайта оралу туралы, "Авраам" және "Пафнуций" – құтқарылу мен тәубе туралы, ал "Дулций" және "Сапиентия" – бойжеткендердің шейіттік оқиғалары туралы айтады. Олардың барлығы бірігіп Хротсвитаның мақсаты болған Мәсіхтің күші мен христиандық құндылықтарды көрсетеді. "Дулций" сияқты комедиялық элементтер де бар, онда зұлым, соқыр билеуші үш бойжеткенді зорлауға тырысқаннан кейін, қазан-құмыралар арасында құлап кетеді. Әйелдер оған қарап күледі.
As the earliest known woman writer in the German lands, Hrotsvitha was keenly aware that her gender made her writings less likely to be taken seriously than that of her male contemporaries. She said the Passio Sancti Pelagii was derived from an eyewitness to the martyrdom of Pelagius of Cordova. All six speak to a consistent theme in Hrothsvitha's work, the virtue of virginity over temptation. Her plays contrast the chastity and perseverance of Christian women with Roman women, who were portrayed as weak and emotional. Hrotsvitha wrote her plays in response those of Terence, a popular Roman playwright who she thought unfairly represented women as immoral. All these dramas serve a discreet purpose. "Gallicanus" and "Calimachus" focus on conversion, "Abraham" and "Pafnutius" tell stories of redemption and repentance, and "Dulcitius" and "Sapientia" tell stories of virgin martyrdom. Cumulatively they speak to the power of Christ and Christian values, which was Hrothsvitha's objective. There are comedic elements, as in "Dulcitius", when the wicked blind governor stumbles among pots and pans, having attempted to molest three virgins. The women watch and laugh.
Liber Tertius (Тертістік кітап)
Үшінші кітап императорлар Отто I және Отто II-ге арналған, және латын гексаметрімен жазылған екі тарихи шығармадан тұрады. Gesta Oddonis Оттон әулетінің өркендеуі мен билікке келу жолын баяндайды, ал Primordia Coenobii Gandeshemensis Гандерсхайм аббаттығының тарихын айтады.
Феминизм
Хротсвитаның еңбегі 1500 жылдары Конрад Келтис оның еңбегін қайта тауып, өңдегенге дейін көбінесе назардан тыс қалды. Феминистер оның шығармаларын гендерлік тұрғыдан қайта қарастырып, оны жаңа контекстке қою арқылы өткендегі әйелдердің қоғамда маңызды рөл атқарғанын, бірақ олардың еңбектері жоғалып кеткенін немесе маңызды деп есептелмегенін көрсетуге тырысты. 10 ғасырдағы христиан ретінде ол Хауаның күнәсі салдарынан әйелдердің физикалық және интеллектуалдық тұрғыдан еркектерден төмен екенін қабылдады. А. Дэниел Франкфортердің сөзіне қарағанда, Хротсвита өзінің еңбегіндегі кез келген жетістік – бұл Құдайдың құдіреті, өзінің емес деп айту арқылы әйел еңбегінің кемсінілгенін көрсетеді. Ол әйелдерді ізгі, батыл, зиялы және Құдайға жақын деп сипаттағанмен, тек бір ер адамды ешқандай жеккөрусіз сөздейді, олардың азғырылуға бейім екенін мойындайды. Хротсвита әйелдерді әлсіз жаратылыс деп санайды, бұл Құдайға олар арқылы өздерінің және олармен байланыс жасайтындардың құтқарылуы үшін рақым табуға оңай мүмкіндік береді. Осылайша, бұл Құдайдың әйелдерді еркектерден кем санамайтынын көрсетеді. Хротсвита Исаға адал өмір сүруді ең жақсы деп есептейді, бірақ аналарға, тіпті тоғызыншыларға да көңіл жасай біледі. "Калимах" шығармасында зорлауға ұшыраған әйел өлім тілейді. Құдай оның дұғасын қабыл етіп, ол шабуылшы қайтадан әрекет жасамай тұрып қайтыс болады. Хротсвитаның пьесалары билікке шындықты жеткізу және ерлердің басымдығына қарсы тұру мақсатында жазылған.
Аудармалар
Хротсвитаның еңбегі 16 ғасырдың басында Конрад Сельтис қайта жариялағанға дейін көбінесе назарсыз қалды. Көбінесе осы еңбектер аудармашының көзқарасы мен бейсаналық көңілінен өтеді. Сельтис өзінің жеке көзқарастарына байланысты оның еңбегін бұрмалаған болуы мүмкін деген пікір бар. Алайда, Хротсвитаның еңбегінде шағын қателіктер болғанымен, оның мазмұны және оның өмірі туралы белгілі фактілер тұрақты болып қала береді. Клуб 1965 жылы «Гандерсхаймдық Хротсвита: өмірі, заманы және шығармалары» деген кітапты жариялады. 1973 жылдан бері Бад-Гандерсхайм әйел жазушыларға Хротсвитаның құрметіне Росвита сыйлығын жыл сайын табыстап келеді; ал 1974 жылдан бастап Росвита жүзігі Гандерсхаймер Domfestspiele фестивалінің жазғы маусымының соңында үздік актрисаға беріледі. Хротсвита Джон Кеннеди Тулдың 1980 жылғы «Ақымақтар конфедерациясы» атты комедиялық романында жиі еске алынады, онда ол Хросвита деп аталады. 2006 жылы американдық феминистік драмалық тобы «Guerrilla Girls On Tour» өз веб-сайтында «Бірінші жылдық Хротсвита шақыруын» жариялады, осылайша грек трагедиясын қоюдан бас тартып, оның орнына бірінші әйел драматург Хротсвитаның пьесасын қойған кез келген кәсіби театрға «Бірінші жылдық Хротсвита сыйлығын» беруге уәде берді.