Кіріспе

Перфузия – қан айналымы немесе лимфа жүйесі арқылы ағзаға немесе тіндерге сұйықтың өтуі, көбінесе тіндердегі капиллярларға қан жеткізілуімен байланысты. Перфузия гистологиялық зерттеулерде қолданылатын перфузия арқылы тіндерді бекіту процесін де білдіруі мүмкін. Перфузия – тіндерге қанның жеткізілу жылдамдығы немесе уақыт бірлігіне қан көлемі (қан ағыны) бірлік тіндер массасына шаққандағы мөлшері. СИ бірлігі – м³/ (с·кг), бірақ адам ағзаларында перфузия әдетте мл/мин/г бірлігімен өлшенеді. Бұл сөз француз тіліндегі “perfuser” етістігінен шыққан, яғни “үстінен құю” немесе “өткізу” деген мағынаны білдіреді. Барлық жануарлар тіндерінің денсаулық пен өмір үшін жеткілікті қанмен қамтамасыз етілуі қажет. Перфузияның жеткіліксіздігі (мальперфузия), яғни ишемия, жүрек-қан тамырлары ауруларында, оның ішінде коронарлық артерия ауруларында, ми қан тамырлары ауруларында, перифериялық артерия ауруларында және басқа да көптеген жағдайларда денсаулық проблемаларын тудырады. Медициналық немесе жедел жәрдем қызметкерлері пациенттің жағдайын бағалау кезінде жеткілікті перфузияның бар-жоғын анықтау үшін түрлі сынақтар жүргізеді. Ең көп қолданылатын әдістерге дене терісінің түсін, температурасын, жағдайын (құрғақ/жұмсақ/серпімді/ісіңкен/құмған және т.б.) және капиллярлық толтыруды бағалау кіреді. Ірі хирургиялық операциялар кезінде, әсіресе кардиоторакалық операцияларда перфузияны дененің гомеостазына тәуелді қалдырмай, оны басқаруды денсаулық сақтау мамандары өз қолына алады. Бас хирургтардың гемодинамикалық бақылауды толыққанды жүргізуге уақыты жетпеген жағдайда, осы мәселені перфузионисттер атқарады. Жыл сайын жүз мыңнан астам перфузиялық процедуралар орындалады.

Ашылу

1920 жылы Аугуст Крог қаңқа бұлшықеттеріндегі капиллярларды реттеу механизмін ашқаны үшін физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Крог бұлшықеттер мен басқа да органдардағы қан ағынын артериолалар мен капиллярлардың ашылуы және жабылуы арқылы қажеттілікке қарай бейімделуін алғаш рет сипаттады.

Өлшем

Теңдеулерде Q символы кейде жүрек шығысын қарастырғанда перфузияны білдіру үшін қолданылады. Дегенмен, бұл терминология шатасу тудыруы мүмкін, себебі жүрек шығысы да, Q символы да ағынды (уақыт бірлігіне көлем, мысалы, л/мин) көрсетеді, ал перфузия тіндік массаның бірлігіне шаққандағы ағын (мл/(мин·г)) ретінде өлшенеді.

Микросфералар

Радиоактивті изотоптармен белгіленген микросфералар 1960 жылдан бері қан ағынын өлшеу үшін кеңінен қолданылып келеді. Радиоактивті белгіленген бөлшектер зерттеу нысанына енгізіледі, ал сәулеленуді анықтағыш қызығушылық тудыратын тіндердегі радиоактивтілікті өлшейді. Микросфералар радионуклидтік ангиографияда қолданылады, бұл жүрек проблемаларын диагностикалау әдісі. 1990 жылдары флуоресцентті микросфераларды қолдану әдістері радиоактивті бөлшектерге қолданылатын балама ретінде жиі пайдаланыла бастады.

Магниттік резонанстық томография

Магниттік-резонанстық томография (МРТ) әдістерінің екі негізгі санатын тіндердің ішінде (in vivo) қан ағынын өлшеу үшін пайдалануға болады. Біріншісі, қанның магниттік қасиеттерін өзгертетін және осы арқылы МР сигналын өзгертетін инъекциялық контраст затты қолдануға негізделген, бұл сигнал препарат енгізілген кезде бірнеше рет өлшенеді. Екінші санаты артериялық спиндік таңбалау (ASL) негізінде құрылған, онда артериялық қан тіндерге ену алдында магниттік түрде таңбаланады, содан кейін таңбалау деңгейі өлшеніп, спиндік таңбалаусыз алынған бақылау деректерімен салыстырылады.

Компьютерлік томография (КТ)

Ми перфузиясы (дәлірек айтқанда, транзит уақыты) контрастты компьютерлік томография арқылы бағалануы мүмкін.

Жылу диффузиясы

Перфузияны жалпы жылу таралуын өлшеу арқылы, содан кейін оны жылу өткізгіштігі және перфузия компоненттеріне бөлу арқылы анықтауға болады. rCBF көбінесе уақыт бойынша үздіксіз өлшенеді. Жылу өткізгіштігін қайта бағалау үшін өлшеуді белгілі бір уақыт аралығында тоқтату қажет.