Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1547 - 1560 жылдардағы Ресей патшайымы Анастасия Романовна Захарьина Юрьева (Анастасия Романовна Захарьина Юрьева; 1530 – 7 тамыз 1560) – бүкіл Ресей патшасы Иван IV-нің бірінші әйелі және патшайымы. Ол Ресейдің соңғы рурикід патшасы Федор I-нің анасы, ал Романов әулетінің алғашқы патшасы Михаилдың әжесі болды.
Tsaritsa of Russia from 1547 to 1560
Anastasia Romanovna Zakharyina Yurieva (Анастасия Романовна Захарьина Юрьева; 1530 – 7 August 1560) was the tsaritsa of all Russia as the first wife of Ivan IV, the tsar of all Russia. She was also the mother of Feodor I, the last lineal Rurikid tsar of Russia, and the great aunt of Michael of Russia, the first tsar of the Romanov dynasty.
Ерте өмір және ата-бабалары
Анастасия – Ұлы князь Василий III билігінде околничий қызметін атқарған бояр Роман Юрьевич Захарьин Кошкиннің қызы еді. Захарьин Юрьев әулеті – сол кезде сарайда болған дворян әулетінің кіші тармағы. Иван Анастасиямен келіншекті көрсетуге дейін танысқан, себебі оның қарындасы Иванның қамқорларының бірі болған. Анастасияның әкесі Андрей Кобыланың төртінші ұлы Федор "Кошка" ("Мысық") Кобыладан тараған. Оның анасы Ульяна Ивановнаның тегі белгісіз. Анастасияның кем дегенде үш үлкен бауырлары мен қарындастары болды – Даниил, Никита және Анна. Екі қыз да балалық шағы мен жастық шағының көп бөлігін анасымен өткізіп, олардың дәрежесіне сай асыл әйелдерге тән дәстүрлі тәрбие алды. Роман Юрьевич Захарьин Кошкин 1543 жылдың 16 ақпанында қайтыс болды.
Anastasia was the daughter of the boyar Roman Yurievich Zakharyin Koshkin, who served as Okolnichy during the reign of Grand Prince Vasily III. The house of Zakharyin Yuriev was a minor branch of a noble family that had already been at court. Ivan had met Anastasia before the bride show as her uncle had been one of Ivan's guardians. Anastasia's father was descended from the boyar Feodor "Koshka" ("Cat") Kobyla, fourth son of Andrei Kobyla. The origins of her mother, Uliana Ivanovna, are unknown. Anastasia had at least three older siblings – Daniel, Nikita and Anna. Both girls spent most of their childhood and early youth with their mother, and had the traditional upbringing of noblewomen of their rank. Roman Yurievich Zakharyin Koshkin died on 16 February 1543.
Неке
Анастасия Иванға ең жақсы келін ретінде таңдалу үшін Кремльге әкелінген көптеген лайықты үміткерлердің ішіндегі бірі болды. Осы мақсатта Ресейдегі барлық ақсүйек отбасыларға өз қыздарын ұсынуға шақыру жіберілді (500-ден 1500-ға дейін қыз болған деген аңыз бар). Анастасия мен Иванның некесі 1547 жылдың 3 ақпанында Благовещение соборында өтті. Олардың алты баласы болды: Анна, Мария, Дмитрий, Иван, Евдокия және Федор. Анастасия Иванның шаршы мінезін жұмсартатын күш болды деп есептеледі. Иван Анастасияны өте жақсы көріп, одан басқа ешкіммен бірге болғанды ойламады. Анастасия аса сұлу болмаса да, тыныштандыратын, жұмсақ сырт келбеті болды. Ол көбінесе үнсіз сөйлеп, өте әдепті болды. Патшаның өзі, Анастасия өлтірілгеннен кейін жеті рет үйленген соңғы жылдары, егер боярлар Анастасияны улап, Иванды одан айырмаса, Иванның жасаған барлық қатыгездіктері болмас еді деді, және бұл рас сөз болды. Анастасияның өлімінен кейін патшаның мінезі түбірінен өзгеріп, қаталдыққа ұшырады. Ресей компаниясының өкілі және Англия патшалығының елшісі сэр Джером Хорси Анастасия мен Иван IV туралы естеліктерінде былай деп жазды: "Жас және көңілді болған ол, Анастасия оны керемет икемділік пен даналықпен басқарды". 1560 жылдың жазында Анастасия ұзаққа созылған ауруға шалдығып, 7 тамызда қайтыс болды. Осының салдарынан Иван ауыр эмоционалдық құлдырауға ұшырады, әйелінің боярлардың қастандығымен уланғанын күдіктенді. Ол мұндай қылмыстарға ешқандай дәлел таппаса да, бірнеше боярларды азаптап өлтірді. Иван бала кезінде боярлардың өзіне жасаған зұлпыларынан оларды ұнатпайтын. Оның өліміне жауап ретінде ол қара киім киген, оның атынан қорқыныш тудырған опричниктер деген топты құрды. Нейтронмен белсендіру талдауы Анастасияның сынаппен уланғанын растады. Сонау сынап ем ретінде де қолданылған, бұл мәселеде пікірталас тудырды, бірақ сарапшылардың пікірінше, сынаптың деңгейі тым жоғары болған. Дегенмен, көптеген патшалық мәйіттерде улы заттардың жоғары деңгейі табылды, бұл Анастасияның қасақана уланбағанын, бірақ уландыратын заттар қолданылып емделгеннен қайтыс болғанын көрсетеді.
Anastasia was selected as the best bride for Ivan from a large number of suitable mates brought to the Kremlin specifically for the selection process. All the noble families throughout Russia were given an invitation to present their eligible daughters for this purpose (it is said that there were between 500 and 1500 girls to choose from). Anastasia and Ivan's marriage took place on 3 February 1547, at the Cathedral of the Annunciation. She gave birth to a total of six children: Anna, Maria, Dmitry, Ivan, Eudoxia, and Feodor. It is widely believed that Anastasia had a moderating influence on Ivan's volatile character. Ivan adored Anastasia and never thought to be with any woman but her. Anastasia was not very beautiful, but had a very soft face with a calming influence. She often spoke in a low voice and was very polite. The Tsar himself, in his later years after he married seven times following Anastasia's murder, said that if the boyars did not poison Anastasia and deprive Ivan of her, none of the gruesome things that Ivan did would have happened, and it was a true statement. After Anastasia's death, the Tsar's personality changed completely and he became unkind. Sir Jerome Horsey, an agent for the Russia Company and envoy for the English court, wrote in his memoirs about Anastasia and Ivan IV: "He being young and riotous, she ruled him with admirable affability and wisdom". In the summer of 1560, Anastasia fell ill to a lingering illness and died on 7 August. In consequence, Ivan suffered a severe emotional collapse, suspecting that his wife had been a victim of malicious actions and had been poisoned by the boyars. Although he had no evidence of such crimes, he had a number of boyars tortured and executed. Ivan already had a strong dislike of the boyars due to their abusive actions toward him during his childhood. In response to her death, he developed a corps of fearsome black clad men who terrorized on his behalf, known as the oprichniki. Further research using neutron activation analysis confirmed the acute mercury poisoning of Anastasia. While mercury was also used as a cure, leading to some debate around the issue, the levels of mercury found were too high, according to the experts. However, many of the royal remains have high levels of poison in them, suggesting that possibly Anastasia was not maliciously poisoned, but died of medical treatment that used poisonous substances.
Мұра
Иван IV-ге үйленген Анастасия Ресей тарихындағы екі маңызды билеуші әулет – Руриктер және Романовтар әулеттерінің арасындағы байланысқа айналды. Анастасияның інісі Никита Романович, Романов фамилиясын әкесінің құрметіне алған Федор Романовтың әкесі болды, ол патшайымның әкесі еді. Яғни, Федор Романов соңғы Рурик әулетінен шыққан патша Федор I-нің туысы болды. Осы әулетпен байланыс Федордың ұлы Михаил Романовтың Ұлы қасіретке (Қиын кезеңге) соңғы нүкте қойғаннан кейін таққа отыруына мүмкіндік берді. 2010 жылдың 20 тамызында Ресей Императорлық үйінің басшысы, Ресейдің Ұлы князьдігі Мария Владимировна әйелдер үшін қасиетті Ұлы шейіт Анастасия орденін тағайындады. Орден қасиетті Ұлы шейіт Анастасияның құрметіне және патшайым Анастасия Романовнаның естелігіне арналған. Қасиетті Ұлы шейіт Анастасия ордені қайырымдылық, мәдениет, медицина, білім беру, ғылым және халық пен қоғамға пайдалы басқа да салаларда ерекше көзге түскен, сондай-ақ Ресей Императорлық үйінің басшысының қамқорлығымен ізгі істерін жалғастырып жүрген әйелдерге табыс етіледі.
Through her marriage to Ivan IV, Anastasia became the link between the two main ruling dynasties in Russian history, the Rurik dynasty and the Romanov dynasty. Anastasia's brother, Nikita Romanovich, was the father of Feodor Romanov, the first to take the surname Romanov, in honour of his grandfather, father of a tsaritsa. In other words, Feodor Romanov was the first cousin of the last Rurikid tsar, Feodor I. This connection with the derelict dynasty facilitated the election of Feodor's son Mikhail Romanov to the throne after the Time of Troubles. On 20 August 2010, the Head of the Russian Imperial House, H. I. H. Grand Duchess Maria Vladimirovna of Russia, established the Imperial Order of the Holy Great Martyr Anastasia for women. The Order was established in honor of the Holy Great Martyr Saint Anastasia and in memory of Tsaritsa Anastasia Romanovna. The Order of the Holy Great Martyr Anastasia is granted to women who have distinguished themselves in the areas of charity, culture, medicine, education, science, and other endeavors useful to the nation and society, and who now continue their noble deeds under the patronage of the Head of the Russian Imperial House.
Танымал мәдениетте
Анастасия – хореограф Юрий Григоровичтің, Сергей Прокофьевтің музыкасына жазылған, 1975 жылғы 20 ақпанда Болшой театрында Юрий Владимиров Иван IV рөлінде, ал Наталья Бесмертнова Анастасия рөлінде ойнап, тұңғыш рет көрсетілген "Жаман Иван" балетінің басты кейіпкерлерінің бірі. Балет сюжетіне Анастасия мен Иванның танысуы мен үйленуі, оның боярлардың қолынан улануы, сондай-ақ Анастасияны жоғалтқаннан кейін Иванның қараңғылыққа және есінен адасуға түсуі кіреді. Балет бірнеше рет қайта қойылды. Сергей Эйзенштейннің 1944 жылғы "Жаман Иван" атты тарихи фильмінде оның рөлін Людмила Целиковская сомдады. 2020 жылы "Қорқынышты" атты ресейлік телесериалда Анастасия Романовна рөлін Татьяна Лялина ойнады.
Anastasia is one of the main characters in the ballet Ivan the Terrible by choreographer Yuri Grigorovich with music by Sergei Prokofiev, which premiered on 20 February 1975, at the Bolshoi Theatre, starring Yuri Vladimirov as Ivan IV and Natalia Bessmertnova as Anastasia. The ballet's plot includes the meeting and marriage of Anastasia and Ivan, her poisoning by boyars, and Ivan's fall into darkness and madness after the loss of Anastasia. The ballet has had several revivals. In Sergei Eisenstein's 1944 epic film Ivan the Terrible, she was portrayed by Lyudmila Tselikovskaya. In a 2020 Russian TV series called The Terrible, Anastasia Romanovna is portrayed by Tatyana Lyalina.