Бұлғария, Сербия және Ресейдегі әйел монарх титулы

Кіріспе

Болгария немесе Ресейдің әйел автократ билеушісінің атағы – царина немесе царица (сондай-ақ, царица; царица). Бұл Болгария, Сербия немесе Ресейдің әйел автократ билеушісінің (монарх) атағы, сондай-ақ патшаның әйелінің атауы. Ағылшын тіліндегі жазуы неміс тіліндегі czarin немесе zarin, француз тіліндегі tsarine / czarine, испан және итальян тіліндегі czarina / zarina сөздерінен алынған. (Патшаның қызы – царевна.) "Царица" атағы келесі мемлекеттерде әйел билеушінің атағы болған:

Болгария: 913–1018, 1185–1422 және 1908–1946 жылдары
Сербия: 1346–1371 жылдары
Ресей: ресми түрде шамамен 1547 жылдан 1721 жылға дейін, бейресми түрде 1721–1917 жылдары (ресми түрде «Императрицалар»).

Ресей

1721 жылдан бастап Ресейдің еркек және әйел монархтарының ресми атаулары тиісінше император (Ланг ру) және императрица (Ланг ру) немесе император жұбайы болды. Ресейдің соңғы патшайымы – Евдокия Лопухина, Ұлы Петрдің бірінші әйелі. Ресейдің Николай II-нің әйелі Александра Федоровна (Гессеннің Аликс) Ресейдің соңғы императрицасы болды. Евдокия Лопухина 1698 жылы монастырға жіберілді (бұл императордың әйелімен "ажырасудың" әдеттегі тәсілі еді), ол 1731 жылы қайтыс болды. 1712 жылы Петр шіркеуде Ресейдің Екатерина I-ге үйленді. 1721 жылы Ресей империясы ресми түрде жарияланды, ал Екатерина неке арқылы императрица болды. Петрдің қайтысынан кейін ол өз құқығымен билік ететін императрица атанды. Келесі ғасырларда "царица" атауы ресми емес, бейресми түрде қолданылды – императрицалар үшін, патшайымдар немесе патшайым жұбайлары үшін қолданылатын бір түрлі лақап ат. ("Ана, сүйікті царица" (матушка царица) тек Екатерина Ұлына, ең танымал императрицаға қатысты қолданылды.) 18 және 19 ғасырлардағы Ресей императрицаларының тізімі үшін Ресей императрицаларын қараңыз. Ресейде заң жүзіндегі царицалар 1547 жылдан 1721 жылға дейін болды. Осы кезеңдегі ең әйгілі царицалардың арасында Иван Қорқыныштың алты немесе жеті әйелі болды, оларды оның жаулары улады, өлтірді немесе монастырларда тұтқынға алды. Дегенмен, олардың алғашқы төртеуі ғана царица болып тағайындалды, себебі кейінгі некелер Православ шіркеуімен бекітілмеді және бірге өмір сүру деп есептелді. Польшалық ақсүйек әйел Марина Мнишек те Иван Қорқыныштың жалған Дмитрий I-ге және кейін жалған Дмитрий II-ге үйлену арқылы Ресейдің царицасы болды. Көптеген әйелдер қалыңдық көрмесі арқылы таңдалды (Византия империясынан алынған сұлулық сайысының салты), онда Ресейдің барлық аймақтарынан жүздеген кедей, бірақ әдемі ақсүйек қыздар Мәскеуге жиналды және патша ең әдемісін таңдады. Бұл Ресейді еуропалық монархтармен туыстық байланыс жасаудың артықшылықтарынан айырды, бірақ туысқандық некелерден және шетелдік ханшайымдардың (католик немесе протестант) саяси ықпалынан қорғады. Осы ерте дәуірде Ресей патшасының жалғыз шетелдік әйелі (Мнишектен басқа) – православие дінін қабылдаған черкес ханшайымы Мария Темрюковна болды.

Since 1721, the official titles of the Russian male and female monarchs were emperor (Lang ru) and empress (Lang ru) or empress consort, respectively. Officially the last Russian tsarina was Eudoxia Lopukhina, Peter the Great's first wife. Alexandra Feodorovna (Alix of Hesse), the wife of Nicholas II of Russia, was the last Russian empress. Eudoxia Lopukhina was sent to a monastery in 1698 (which was the usual way the emperor "divorced" his wife), and she died in 1731. In 1712 Peter married in church Catherine I of Russia. The Russian Empire was officially proclaimed in 1721, and Catherine became empress by marriage. After Peter's death she became ruling empress by her own right. In following centuries, the title "tsarina" was in unofficial informal use – a kind of "pet name" for empresses, whether ruling queens or queen consorts. ("Mother dear tsaritsa" (матушка царица) was used only for Catherine the Great, the most popular empress.) For a list of Russian empresses in the 18th and 19th centuries, see empress of Russia. De jure tsarinas in Russia existed from 1547 until 1721. Among the most famous tsarinas of this period were six or seven wives of Ivan the Terrible, who were poisoned by his enemies, killed or imprisoned by him in monasteries. However, only the first four of them were crowned tsarinas, as the later marriages were not blessed by the Orthodox Church and were considered as cohabitation. Polish noblewoman Marina Mnishek also became tsarina of Russia by her marriage to the impostor False Dmitry I and later to False Dmitry II. Many wives were chosen by bride show (the custom of beauty pageant, borrowed from the Byzantine Empire), when hundreds of poor but handsome noblewomen gathered in Moscow from all the regions of Russia and the tsar chose the most beautiful. This deprived Russia of the benefits of royal intermarriage with European monarchs, but protected from inbreeding, as well as from the political influence of foreign princesses (Catholic or Protestant). The only foreign wife of a Russian tsar in this early era (except Mnishek) was Maria Temryukovna, a Circassian princess, who converted to Orthodoxy.

Болгария

Болгарияның патша атағын алғаш қолданған билеушісі Болгарияның Симеон I болды, ал оның жұбайы (аты нақты белгісіз, Мария Сурсувул есімді) царина атағын қолданды. Бұл атақты кейінгі болгар жұбайлары 1018 жылы Бірінші болгар империясының құлауына дейін қолданды. Атақты соңғы рет Иван Владиславтың әйелі Мария қолданған. 1185 жылы Екінші болгар империясы құрылғанда билеушілер қайтадан патша атағын қабылдады, сондықтан олардың жұбайлары царина деп аталды. Үшінші болгар мемлекетінде 1908 жылы Болгарияның тәуелсіздігін жариялағаннан кейін Фердинанд I патша атағын қабылдады, ал оның әйелі, Кёстрицтің Элеонора Реус, бұрын княгиня болған, царица атанды. Болгарияның соңғы патшайымы болгар патшасы Борис III-нің әйелі, Италияның Джованна болды. Болгарияның Симеон II-нің әйелі Маргарита Гомез Ацебо и Чежуэла кейде царица деп аталады.

Сербия

Сербияның алғашқы патшайымы Болгария патшасы Иван Александрдың қарындасы және Сербия патшасы Стефан Урош IV Душанның әйелі, Болгария патшасы Елена болды. Ол 1346 жылдан бастап Душанның 1355 жылы күрт қайтыс болуына дейін Сербияның патшайымы болды. Сербияның екінші (және соңғы) патшайымы – Валахиялық Басараб әулетінен шыққан Анна, Сербия императрицасы. Ол 1350 жылдары Душанның ұлы, Сербия патшасы Степан Урош V-ке үйленді және 1371 жылы Сербия империясы құлағанға дейін билік етті.