Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Себеп
Пируваткиназаның жетіспеушілігі PKLR геніндегі мутацияға байланысты. Пируваткиназаның төрт изоферменті бар, олардың екеуі PKLR генімен кодталады (L және R изоферменттері, бауыр мен эритроциттерде сәйкесінше қолданылады). Сондықтан PKLR геніндегі мутациялар пируваткиназа ферментінің жетіспеушілігіне себеп болады. Пируваткиназаның жетіспеушілігі көбінесе аутосомалық рецессивті қасиет болып табылады. Осылайша, пируваткиназа жетіспеушілігі гемолиттік анемияға алып келеді, себебі организмде қызыл қан жасушаларының жетіспеушілігі пайда болады, олар АТФ тапшылығынан жасалғаннан гөрі жылдам жойылады.
Pyruvate kinase deficiency is due to a mutation in the PKLR gene. There are four pyruvate kinase isoenzymes, two of which are encoded by the PKLR gene (isoenzymes L and R, which are used in the liver and erythrocytes, respectively). Mutations in the PKLR gene therefore cause a deficiency in the pyruvate kinase enzyme. Pyruvate kinase deficiency is most commonly an autosomal recessive trait. This is how a deficiency in pyruvate kinase results in hemolytic anaemia, the body is deficient in red blood cells as they are destroyed by lack of ATP at a larger rate than they are being created.
Диагностика
Пируват киназа жетіспеушілігін диагностикалау толық қан анализі (дифференциалдық қан анализі) және ретикулоциттер санын анықтау арқылы жүзеге асырылады. Басқа әдістерге тікелей ферменттік талдаулар кіреді, олар тығыздық бойынша центрифугаланған эритроциттердегі пируват киназа деңгейін, сондай-ақ тікелей ДНК тізбелемесін анықтай алады. Пируват киназа жетіспеушілігімен айналысқанда, бұл екі диагностикалық әдіс көбінесе бір-бірін толықтырады, себебі олардың екеуінде де өз кемшіліктері бар. Тікелей ферменттік талдаулар бұл ауруды диагностикалауға мүмкіндік береді, ал молекулалық тестілеу диагнозды растайды немесе керісінше. Ең көп қолданылатын емдеу – қан құю, әсіресе нәрестелер мен кішкентай балаларда. Бұл қызыл қан клеткаларының саны қанағаттанарлықсыз деңгейге жеткен кезде жасалады. Сүйек миын трансплантациялау да емдеу ретінде қолданылған. Дене бұл аурумен күресудің табиғи жолына ие. Ол эритроциттердің өндірісін арттырады (ретикулоцитоз), себебі ретикулоциттер – әлі митохондриялары бар жетілмеген қызыл қан клеткалары, сондықтан олар тотығу фосфорилену арқылы АТФ өндіре алады. Сондықтан, өте ауыр жағдайларда емдеудің бір жолы – көкбауырды жою. Бұл эритроциттердің бұзылуын тоқтатпайды, бірақ ретикулоциттердің санын арттыруға көмектеседі, себебі гемолиздің көп бөлігі ретикулоциттер көкбауырдың гипоксиялық ортасында тұтқындалған кезде жүреді. Бұл ауыр анемияны және қан құю қажеттілігін азайтады.
The diagnosis of pyruvate kinase deficiency can be done by full blood counts (differential blood counts) and reticulocyte counts. Other methods include direct enzyme assays, which can determine pyruvate kinase levels in erythrocytes separated by density centrifugation, as well as direct DNA sequencing. For the most part when dealing with pyruvate kinase deficiency, these two diagnostic techniques are complementary to each other as they both contain their own flaws. Direct enzyme assays can diagnose the disorder and molecular testing confirms the diagnosis or vice versa. The most common treatment is blood transfusions, especially in infants and young children. This is done if the red blood cell count has fallen to a critical level. The transplantation of bone marrow has also been conducted as a treatment option. There is a natural way the body tries to treat this disease. It increases the erythrocyte production (reticulocytosis) because reticulocytes are immature red blood cells that still contain mitochondria and so can produce ATP via oxidative phosphorylation. Therefore, a treatment option in extremely severe cases is to perform a splenectomy. This does not stop the destruction of erythrocytes but it does help increase the amount of reticulocytes in the body since most of the hemolysis occurs when the reticulocytes are trapped in the hypoxic environment of the spleen. This reduces severe anemia and the need for blood transfusions.
Эпидемиология
Пируваткиназа жетіспеушілігі бүкіл әлемде кездеседі, бірақ Солтүстік Еуропа және Жапонияда осы аурудың көп жағдайлары тіркелген. Пируваткиназа жетіспеушілігінің таралуы халықтың миллионға шаққанда 51 жағдайды құрайды (гендік жиілік арқылы есептегенде).
Pyruvate kinase deficiency happens worldwide, however northern Europe, and Japan have many cases. The prevalence of pyruvate kinase deficiency is around 51 cases per million in the population (via gene frequency).