Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Андрей Иванович Ерёменко (Андре́й Ива́нович Ерёменко; украин тілінде: Андрій Іванович Єрьоменко; 14 қазан 1892 [ескі стиль бойынша 2 қазан 1892] – 19 қараша 1970) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Одағының маршалы және генералы. Соғыс барысында 1942 жылғы жаздағы Сталинград шайқасында Оңтүстік-Шығыс майданына (кейін Сталинград майданы деп аталды) қолбасшылық етіп, қаланың табысты қорғалуын жоспарлады. Кейіннен 1945 жылы Батыс Венгрия мен Шығыс Чехословакияны босатуға жауапты әскерлерге басшылық етті.
Andrey Ivanovich Yeryomenko (Андре́й Ива́нович Ерёменко; Ukrainian: Андрій Іванович Єрьоменко; October 14 1892 [O. S. October 2 1892]November 19, 1970) was a Soviet general during World War II and Marshal of the Soviet Union. During the war, Yeryomenko commanded the Southeastern Front (later renamed the Stalingrad Front) during the Battle of Stalingrad in summer 1942 and planned the successful defense of the city. He later commanded the armies responsible for the liberation of Western Hungary and Eastern Czechoslovakia in 1945.
Әскерге шақыру және ерте әскери қызмет
Украиналық Ерёменко Харьков облысының Маркивка ауылында (қазіргі Украинада) шаруа отбасында дүниеге келген. 1913 жылы Императорлық армияға әскерге шақырылып, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оңтүстік-Батыс және Румын фронттарында қызмет етті. 1918 жылы Қызыл Армияға қосылып, легендарлық Будённый атты әскеріне (Бірінші атты армия) кірді. Ленинград атты әскер мектебінде оқыды, содан кейін Фрунзе әскери академиясын 1935 жылы бітірді. Білімімен қатар, 1929 жылдың желтоқсанында атты әскер полкіне, 1937 жылы дивизияға, ал 1938 жылы 6-атты корпустың қолбасшысы болып тағайындалды.
A Ukrainian, Yeryomenko was born in Markivka in Kharkov Governorate (today in Ukraine) to a peasant family, Yeryomenko was drafted into the Imperial Army in 1913, serving on the Southwest and Romanian Fronts during World War I. He joined the Red Army in 1918, where he served in the legendary Budyonny Cavalry (First Cavalry Army). He attended the Leningrad Cavalry School and then the Frunze Military Academy, graduating in 1935. In addition to his education, he was appointed to command of a regiment of cavalry in Dec. 1929, then a division in 1937, and then the 6th Cavalry Corps in 1938.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылдың 17 қыркүйегінде Еременко өзінің 6-атқыштар корпусын Молотов-Риббентроп келісімі бойынша Германия мен Кеңес Одағы арасында келісілген операциялар аясында Польшаның шығысына басқарып кіргізді. Жалпы алғанда, бұл Кеңес операциясы тиімді ұйымдастырылмаған. Корпусында жеңіл танк және басқа да моторландырылған техника болған Еременко, ілгерілеуін жалғастыру үшін жанармайдың шұғыл түрде әуемен жеткізілуін сұрауға мәжбүр болды. Осы қиындықтарға қарамастан, корпус қозғалысын жалғастырды және Еременко "орыс Гудериан" деген лақап атын алды. Еременкоға 1941 жылдың 22 маусымында Барбаросса операциясы басталғанда Шығыс Сібірде орналасқан 1-ші Қызыл Тулы Алыс Шығыс армиясының басшылығы тапсырылды. Шабуыл басталғаннан кейін сегіз күн өткен соң, Еременко Мәскеуге шақырылып, Кеңес Одағының Батыс майданының әрекеттік қолбасшысы болып тағайындалды. Бұл, армия генералы Дмитрий Павловтың қабілетсіздігі үшін қызметтен босатылып (кейін сотталып, жазаланды) екі күннен кейін болды. Еременко өте осал жағдайға түсті. Нацистердің "блицкриг" тактикасы Батыс майданына тез үстемдік етті, бірақ Еременко қалған әскерлерді жігерлендіріп, Смоленск маңында неміс шабуылын тоқтатты. Смоленск үшін болған қатал қорғаныс шайқасында Еременко жарақат алды. Жарақатының салдарынан ол жаңадан құрылған Брянск майданының басшылығына ауыстырылды. Тамыз айының соңында Еременкоға Брянск майданында қарсы шабуылға түсу бұйрығы берілді, негізінен Гудерианның 2-ші танк тобына қарсы, олар Киевтің оңтүстік-батысындағы Кирпонос майданын қоршауға оңтүстікке қарай жылжып жатқанда. Ставка, әсіресе Сталин мен Шапошников, Еременко Гудерианның жылжуын тоқтатып, Киевті қоршаудан сақтап қалуға қабілетті деп сенді. Кері шабуыл, батыл күш-жігерге қарамастан, мақсаттарына жете алмады, Брянск майданы қатты әлсіреп қалды. Қазан айында немістер Мәскеуді басып алуға бағытталған "Тайфун" операциясын бастады. Еременконың әлсіреген күштерінің көп бөлігі (3-ші, 13-ші және 50-ші армиялар) 8 қазанға дейін жартылай қоршауға түсті, бірақ шағын бөлімдер бірнеше күн немесе апталар бойы қашып құтыла алды. 13 қазанда Еременко тағы да, бұл жолы ауыр жарақат алды. Ол бірнеше апта бойы Мәскеудегі әскери госпитальде жатып емделді. 1942 жылдың қаңтарында Еременко 4-ші соққы армиясының командирі болып тағайындалды, ол Солтүстік-Батыс майданының құрамында болды. Кеңес Одағының қысқы қарсы шабуылы кезінде Еременконың армиясы Торопец-Холм шабуылында белсенді қатысты, ол Торопецті және айналасындағы аудандардың көп бөлігін азат етті, Ржев шығыңын құруға көмектесті, ол келесі 15 айда маңызды шайқас алаңына айналды. 1942 жылдың 20 қаңтарында Еременконың бас штабы неміс авиациясымен бомбаланды, нәтижесінде ол бір аяғынан жарақат алды. Еременко, шайқас аяқталғанша ауруханаға барудан бас тартты.
On Sept. 17, 1939, Yeryomenko led his 6th Cavalry Corps into eastern Poland as part of the operations agreed to between Germany and the Soviet Union under the Molotov–Ribbentrop Pact. In general, this Soviet operation was not efficiently organized. Yeryomenko (whose Corps contained light tank and other motorized elements) was forced to request an emergency airlift of fuel so as to continue his advance. Despite these difficulties, the Corps kept moving, and Yeryomenko earned the nickname "the Russian Guderian". Yeryomenko was given command of the prestigious 1st Red Banner Far Eastern Army, deep in eastern Siberia, where he was serving at the outbreak of Operation Barbarossa on June 22, 1941. Eight days after the invasion began, Yeryomenko was recalled to Moscow, where he was made the Acting Commander of the Soviet Western Front, two days after its original commander, General of the Army Dmitri Pavlov, was dismissed (and later convicted and executed) for incompetence. Yeryomenko was thrust into a very precarious position. The Nazi Blitzkrieg approach to warfare quickly dominated the Western Front, but Yeryomenko motivated the remaining troops, and halted the German offensive just outside Smolensk. During this vicious defensive Battle of Smolensk, Yeryomenko was wounded. Because of his injuries, he was transferred to command the newly created Bryansk Front. In late August, Yeryomenko was ordered to launch counter offensive operations along the Bryansk Front, primarily against Guderian's Second Panzer Group as it began to move south to trap Kirponos' Southwestern Front around Kiev. Stavka, particularly Stalin and Shaposhnikov, seemed convinced that Yeryomenko could block or distract Guderian's drive and save Kiev from encirclement. The counter offensive failed to accomplish its objectives despite a valiant effort, leaving Bryansk Front severely weakened. In October, the Germans launched Operation Typhoon, which was an offensive aimed at capturing Moscow. Most of Yeryomenko's weakened forces (3rd, 13th and 50th Armies) were partially encircled by Oct. 8 although small units managed to escape for days or weeks following. On Oct. 13, Yeryomenko was once again wounded, this time severely. He was evacuated to a military hospital in Moscow, where he spent several weeks recovering. In January 1942, Yeryomenko was appointed commander of the 4th Shock Army, part of the Northwestern Front. During the Soviet Winter Counteroffensive, Yeryomenko's army was part of the highly successful Toropets–Kholm Offensive, which liberated Toropets and much of the surrounding region, helping to create the Rzhev Salient, which became a major battlefield over the next 15 months. On Jan. 20, 1942, Yeryomenko was again wounded, this time in one leg, when German planes bombed his headquarters. Yeryomenko refused to evacuate to a hospital until the battle surrounding him finished.
Сталинград шайқасы
Қысқы шабуылдардағы Еременконың жетістіктері Сталиннің сенімін қайта қалпына келтірді, және 1942 жылдың 1 тамызында оған Оңтүстік-Шығыс майданының басшылығы тапсырылды. Онда ол Кавказға жасалған неміс шабуылына, «Көктем» операциясына қарсы күшті қарсы шабуылдар ұйымдастырды. Еременко және комиссар Никита Хрущев Сталинградты қорғау жоспарын жасады, Дон өзенінен және батыстағы далалардан қалаға қайтып келе жатқан әскерлер мен техниканы жинап, қайта ұйымдастырды. Оның бағыныштыларының бірі, генерал Антон Лопатин, 62-армияның Сталинградты қорғауға қабілетті емес екеніне күмәндағанда, Еременко оны 1942 жылдың 11 қыркүйегінде армия командирі болып тағайындалған лейтенант-генерал Василий Чуйковпен ауыстырды. Чуйков және 62-армия қаланың қорғаушылары ретінде өзін көрсетті, бұл Еременконың шешімін растады. 28 қыркүйекте Оңтүстік-Шығыс майданы Сталинград майданы деп қайта аталды. 1942 жылдың қарашасында «Уран» операциясы кезінде Еременконың әскерлері Германияның 6-армиясын оңтүстіктен қоршауға көмектесті, Калач-на-Донудағы солтүстік бағыттағы әскерлермен байланыс жасады. Неміс генералы Эрих фон Манштейн жақын арада кеңес әскерлеріне қарсы шабуыл жасап, қоршаудағы немістерді босату үшін желіні бұзуға тырысты. Еременко бұл шабуылды сәтті тойтарды, көбінесе Мишкова өзеніндегі 2-ші гвардиялық армия күштерінің көмегімен.
Yeryomenko's performance in the winter offensives restored Stalin's confidence, and he was given command of the Southeastern Front, on Aug. 1, 1942, where he proceeded to launch powerful counterattacks against the German offensive into the Caucasus, Fall Blau. Yeryomenko and Commissar Nikita Khrushchev planned the defense of Stalingrad, rallying and re organizing men and equipment falling back to the city from the Don River and the steppes to the west. When one of his subordinates, Gen. Anton Lopatin, doubted if his 62nd Army would be able to defend Stalingrad, Yeryomenko replaced him with Lt. Gen. Vasily Chuikov as Army commander on Sept. 11, 1942. Chuikov and the 62nd Army went on to prove themselves as the defenders of the city, confirming Yeryomenko's judgement. On Sept. 28, the Southeastern Front was renamed the Stalingrad Front. During Operation Uranus, November 1942, Yeryomenko's forces helped to surround the German 6th Army from the south, linking up with the northern penetration at Kalach na Donu. German General Erich von Manstein soon attempted to counterattack the Soviet forces and break through the line to relieve the surrounded Germans. Yeryomenko successfully repelled the attack, largely with the forces of the 2nd Guards Army along their fall back positions on the Myshkova River.
Сталинградтан кейін
1943 жылғы 1 қаңтарда Сталинград майданы Оңтүстік майдан деп қайта аталды. Қысқы шабуыл аяқталғаннан кейін, 1943 жылғы наурыз айында Ерёменко солтүске, Калинин майданына ауыстырылды, ол қыркүйекке дейін салыстырмалы түрде тыныш болды, содан кейін Ерёменко шағын, бірақ сәтті шабуылға шықты. Желтоқсан айында Ерёменко тағы да оңтүстікке жіберілді, бұл жолы Қырымды қайта басып алу үшін құрылған Жеке Жағалау армиясына басшылық ету үшін. Бұл, Фёдор Толбухиннің 4-Украина майданының көмегімен орындалды. Сәуір айында Ерёменко тағы да солтүске, 2-Балтық майданына басшылық ету үшін жіберілді. Жазғы науқан кезінде 2-Балтық майданы неміс қарсылығын жеңуде өте табысты болды және Риганы басып алып, Латвияда 30-ға жуық неміс дивизиясын қоршауға көмектесті. 1945 жылғы 26 наурызда Ерёменко 4-Украина майданының басшылығына ауыстырылды, ол соғыс аяқталғанға дейін басқарды. 4-Украина майданы Шығыс Венгрияда орналасты. Ерёменконың келесі шабуылы Венгрияның қалған бөлігін басып алуға көмектесті және Чехословакияның кеңестік босатылуына жол ашты. Оның армиясы Чехословакиядағы көптеген қалаларды, ең бастысы Остраваны азат етті. Бүгінде Чехиядағы көптеген көшелер оның есімімен аталады.
On January 1, 1943, the Stalingrad Front was renamed Southern Front. After the end of the winter offensive, in March 1943, Yeryomenko was transferred north to the Kalinin Front, which remained relatively quiet until September, when Yeryomenko launched a small, but successful offensive. In December, Yeryomenko was once again sent south, this time to take command of the Separate Coastal Army, which was put together to retake Crimea, which was accomplished with assistance from Fyodor Tolbukhin's 4th Ukrainian Front. In April, Yeryomenko once again was sent north, to command the 2nd Baltic Front. During the summer campaign, 2nd Baltic was very successful in crushing German opposition, and was able to capture Riga, helping to bottle up some 30 German divisions in Latvia. On March 26, 1945, Yeryomenko was transferred to the command of the 4th Ukrainian Front, the unit he controlled until the end of the war. Fourth Ukrainian was positioned in Eastern Hungary. Yeryomenko's subsequent offensive helped capture the rest of Hungary, and paved the way for the Soviet liberation of Czechoslovakia. His army liberated many cities and towns in Czechoslovakia, most notably Ostrava. Today, many streets in the Czech Republic bear his name.
Соғыстан кейінгі мансап
Соғыстан кейін Еременко үш маңызды лауазымда болды: 1945–1946 жылдары Карпат әскери округінің Бас қолбасшысы, 1946–1952 жылдары Батыс Сібір әскери округінің Бас қолбасшысы, ал 1953–1958 жылдары Солтүстік Кавказ әскери округінің Бас қолбасшысы болды. 1955 жылдың 11 наурызында Еременко, тағы бес көрнекті қолбасшымен бірге Кеңес Одағының маршалы атағын алды. 1958 жылы Қорғаныс министрлігінің Бас инспекторы болып тағайындалды, бұл оған сол жылы зейнетке шығуға мүмкіндік берген, көбінесе рәсімдік лауазым еді. Еременко 1970 жылдың 19 қарашасында 78 жасында қайтыс болды. Оның күлі салынған урна Кремль қабырғасындағы некропольге жерленген.
After the war, Yeryomenko had three major commands: in 1945–1946, he was the Commander in Chief of the Carpathian Military District, in 1946–1952 he was the Commander in Chief of the Western Siberian Military District, and in 1953–1958 he was the Commander in Chief of the North Caucasus Military District. On March 11, 1955, Yeryomenko, along with five other noteworthy commanders, was given the rank of Marshal of the Soviet Union. He was made Inspector General for the Ministry of Defense in 1958, a largely ceremonial role that allowed him to retire that same year. Yeryomenko died on November 19, 1970, aged 78. The urn containing his ashes is buried in the Kremlin Wall Necropolis.