Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорниядағы Трансверс таулары, АҚШ
Mountain range of the Transverse Ranges in California, United States
Санта-Инес таулары – Солтүстік Американың батыс жағалауындағы Тынық мұхиты жағалауының бір бөлігі, Трансверс тауларының құрамына кіреді. Бұл Трансверс тау жотасының ең батыс бөлігі. Тау жотасы Санта-Инес жарылысының қозғалысының нәтижесінде пайда болған кензой дәуірінің ірі жарылыс блогы болып табылады. Өте тар тау жотасы – Санта-Инес таулары солтүстік жағынан жылдам көтеріліп, Гавиота жағалауындағы таудың оңтүстік беткейінен бірдей тік құлдырайды. Санта-Инес таулары Пойнт-Аргуэлло маңындағы жанартаулық төбелер тізбегі ретінде басталып, шығысқа қарай біртіндеп Гавиота шыңынан Матилижа сағасына дейін созылатын анық жотаға айналады. Бұл аймақ шығысқа қарай Топатопа тауларымен жалғасады, олар Сеспе сағасында күрт аяқталады. Таулардағы климат Жерорта теңізіне тән, жауын-шашынның көп бөлігі қараша мен наурыз айлары аралығында жауады. Таудың көп бөлігі Калифорния шапаралы мен орманды аймақтарының экологиялық аймағында орналасқан. Жота мен солтүстік беткейдегі жаңбырлы аймақтарда емен ормандары кеңінен өседі, олар мадрон, сикомор және лавр сияқты басқа кең жапырақты түрлермен, сондай-ақ негізінен Культер қарағайларынан тұратын қылқан жапырақты ағаштармен араласады.
The Santa Ynez Mountains are a portion of the Transverse Ranges, part of the Pacific Coast Ranges of the west coast of North America. It is the westernmost range in the Transverse Ranges. The range is a large fault block of Cenozoic age created by the movements of the Santa Ynez Fault. A very narrow range, the Santa Ynez Mountains rise quickly on its north side and drops off equally dramatically along the range's south face along the Gaviota Coast. The Santa Ynez Mountains begin as a series of volcanic hills near Point Arguello, and gradually transitions eastward into a single, well defined ridge extending from Gaviota Peak to Matilija Creek. The range is approximately contiguous with the Topatopa Mountains beyond to the east, which terminates abruptly at Sespe Creek. The climate of the range is Mediterranean with most of the precipitation falling between November and March. Most of the range lies in the California chaparral and woodlands ecoregion. At the crest and on the north slope, the rainier regions support extensive oak woodlands, mixed with other broadleafed species such as madrone, sycamore and bay laurel, along with some conifers, primarily Coulter pines.
География
Таулар негізінен Санта-Барбара округінде орналасқан, шығысқа қарай Вентура округіне дейін созылады және Америка Құрама Штаттарында сирек кездесетін, толығымен шығыс-батыс бағытындағы тау тізбегі болып табылады. Бұл, миоценнің басынан бері, яғни шамамен 17 миллион жылдан бері қыртыстың блоктарының 90° немесе одан да көп бұрылуына байланысты. Аймақтың көп бөлігі Лос-Падрес ұлттық орман ішінде орналасқан. Таудың оңтүстік беткейлері Санта-Барбара арнасының жағалауындағы Гавиота аймағын құрайтын аллювиалды жазықтарға тік түседі. Олар негізінен шифер тау жыныстарының үстінде орналасқан, біріктірілмеген өзен шөгінділерінен тұрады. Тау тізбегінің солтүстік шекарасы Санта-Инес жарылысымен белгіленеді – бұл Плиоценде, шамамен 5 миллион жыл бұрын басталған және тауларды көтерген қуатты итеру жарылысы. Жарылыс бойындағы ерекшеліктер, тау тізбегінің шекарасын көрсетеді, оларға батыста Джалама сағасы мен Санта-Инес өзені, ал шығыста Матилиджа сағасы жатады. Тау тізбегінің солтүстігінде Сан-Рафаэль таулары орналасқан. Таулар ені бойынша, Вентура өзені мен Матилиджа сағасының шатқалында, Охайдан солтүстікке қарай басталып, Санта-Барбара округінің шекарасынан батысқа қарай, Санта-Барбара қаласының солтүстігіне дейін, содан кейін жағалауға параллель, Ломпок қаласы мен Ванденберг ғарыш күштері базасына дейін созылады. Санта-Инес өзені таулардың солтүстігінде ағып, олардың көп бөлігі бойында оларға параллель бағытта жүреді. Ломпокқа жеткенге дейін тау тізбегі екі төменгі жотаға бөлінеді, оларды Джалама сағасы бөліп тұрады, содан кейін олар Тынық мұхитында жоғалып кетеді. Таулар оңтүстікке қарай Ла-Манш аралдарына параллель орналасқан, бұл тағы бір шығыс-батыс бағытындағы тау жотасы, Санта-Моника тауларының геологиялық жалғасы; екі жота арасындағы қашықтық шамамен отыз шақырымды құрайды. Санта-Инес тау тізбегіндегі негізгі шыңдарға 4707 фут (1435 м) биіктіктегі Дивайд шыңы, 3985 фут (1215 м) (Санта-Барбарадан жоғары) Ла Кумбре шыңы және 4298 фут (1310 м) Санта-Инес шыңы жатады. Бірнеше маңызды асулар бар, олардың ішінде тау тізбегінің батыс бөлігінде орналасқан Гавиота асуы, одан АҚШ-тың 101 тас жолы Гавиота туннелі арқылы өтеді; сондай-ақ Санта-Барбара маңындағы Сан-Маркос асуы, одан Калифорнияның 154-ші мемлекеттік жолы өтеді, шыңында тамаша Кold Spring Canyon аркалық көпірі орналасқан. Ең биік нүкте, атаусыз және белгіленбеген шың, бұл жердегі жұртшылық арасында 4864 шыңы деп аталатын жер, тау тізбегінің шығыс шетіне жақын, Каситас көлі мен Матилия шатқалының жанында орналасқан.
The mountains are principally in Santa Barbara County, with an eastward extension into Ventura County, and are unusual in being an entirely east–west trending mountain range—one of the few in the United States. This is attributed in part to clockwise rotations of crustal blocks 90° or more since the early Miocene or about 17 million years ago. The range is mostly within Los Padres National Forest. The southern slopes of the range drop off into a series of alluvial plains which make up the Gaviota Coast along the Santa Barbara Channel. They tend to be made up of unconsolidated riverine deposits overlying shale bedrock. The northern boundary of the range is marked by the Santa Ynez Fault, the massive thrust fault that uplifted the mountains since approximately 5 million years ago starting in the Pliocene. Notable features along the fault which mark the boundary of the range include Jalama Creek and the Santa Ynez River to the west and Matilija Creek in the far east. To the north of the range are the San Rafael Mountains. Laterally, the mountains extend from an eastern terminus at the canyon of the Ventura River and Matilija Creek, north of Ojai, west across the Santa Barbara County line, to immediately north of the city of Santa Barbara, and then west, paralleling the coast, to the city of Lompoc and Vandenberg Space Force Base. The Santa Ynez River flows just north of the mountains, paralleling them for most of their length. Before reaching Lompoc the mountain range diverges into two low ridges, separated by Jalama Creek, which then vanish into the Pacific Ocean. The mountains parallel the Channel Islands to the south, another east–west trending range, a geologic extension of the Santa Monica Mountains; the two ranges are about thirty miles apart. Principal summits in the Santa Ynez range include Divide Peak, 4707 feet (1435 m), La Cumbre Peak, 3985 feet (1215 m) (above Santa Barbara), and Santa Ynez Peak, 4298 feet (1310 m). There are several important passes, including Gaviota Pass in the western portion of the range, through which runs U. S. Highway 101 via the Gaviota Tunnel; and San Marcos Pass near Santa Barbara, through which runs California State Route 154 capped by the magnificent Cold Spring Canyon Arch Bridge near the summit. The highest point, an unnamed and unmarked crest colloquially called Peak 4864, is located right above the eastern terminus of the range, near Lake Casitas and Matilija Canyon.
Геология
Геологиялық тұрғыдан таулар жас және көбінесе шөгінді текті. Олардың құрамындағы ең көп таралған тау жыныстары – құмтастар мен палеозойлік тақта тастар, ал жотаның батыс бөлігінде кейбір әк тас кездеседі. Жанар тау жыныстарын жотаның ең батыс шетінде, Аргельо нүктесіне жақын (Транквиллион тауларының жанартаулары) табуға болады, ал Францискан жиынтығының кейбір шисталары бірнеше жерде ашыққа шығып жатыр. Санта-Инес таулары плиоцен және плейстоцен дәуірлерінде көтерілген. Сан-Андреас жарылысының сол жаққа бұрылысы солтүстікке қарай жылжыған литосфераны шектеу арқылы жотаның көтерілуіне себеп болды деп саналады.
Geologically the mountains are young and mostly of sedimentary origin. The most common rock types in the range are sandstones and shales, with some limestone in the western portion of the range. Volcanic rocks can be found at the very western extremity of the range, near Point Arguello (Tranquillion Mountain Volcanics), while some schists of the Franciscan Assemblage are exposed in a number of locations. The Santa Ynez Mountains were uplifted in Pliocene and Pleistocene time, The left bend in the San Andreas Fault is proposed to have constrained northward moving lithosphere to cause uplift of the range.
Тұрғындар саны
Ертедегі тұрғындардың ішінде Чумаш халқы болды, олар көптеген тас өнерінің үлгілерін қалдырды, соның ішінде Боялған үңгір мемлекеттік тарихи паркіндегілерді. Тау тізбегінің үлкен бөліктері қазір Лос-Падрес ұлттық орманының құрамында, бірақ жеке меншік иеліктері де бар, олардың ішінде үлкен қауымдастар да кездеседі, мысалы, Джейн Фонданың 1990-шы жылдардың соңына дейін Лаурел Спрингс ранчосына ие болған Боялған үңгір қауымы. Басқа да белгілі тұрғындарға Рональд Рейган, оның Rancho del Cielo Санта-Барбараның батысындағы таулардың ең биік жерінде, және Бен Адельсон кірді. "Салқын көктем тавернасы" – "Салқын көктем көпірінің" астындағы танымал жергілікті жиналатын орын.
Early inhabitants included the Chumash people who left behind many examples of rock art including those at Painted Cave SHP. Large portions of the mountain range are now in the Los Padres National Forest, although there are private inholdings, including some substantial communities, such as the Painted Cave community where Jane Fonda owned the ridgetop Laurel Springs Ranch into the late 1990s. Other famous residents have included Ronald Reagan, whose Rancho del Cielo is at the top of the range west of Santa Barbara, and Ben Adelson. The Cold Spring Tavern is a popular local gathering place beneath the Cold Spring Bridge.
Климат
Таулар тізбегінің климаты Жерорта теңізі климатына ұқсас. Жазда ыстық және көбінесе жаңбыр жаумайды, тек тамыз және қыркүйек айларында сирек муссондық жаңбырлар болады, бірақ көп жылдары мамырдан қазанға дейін жаңбыр жаумайды. Таудың жоғары жағалау беткейлеріндегі жауын-шашын мөлшері жылына шамамен – ге дейін (көбінесе қараша мен наурыз аралығында жауады), төмендегі жағалау жазығына қарағанда шамамен екі есе көп. Таудың биік шыңдарына үш жылдың біреуінде қар жауады, бірақ ол көбінесе бірнеше күннен артық тұрмайды. Көктемнің соңы мен жаздың басында таулар мен оңтүстікке қарайғы аймақтарда кейде күшті "sundowner" желдері болады, бұл ауа төмен қарай жылжығанда адиабатикалық түрде қызып, кептірілетін фёндық желдің бір түрі. Құрғақ жылдары бұл желдер өрт қаупін қатты арттырады. Санта-Инез тауларында кейде өте қиратушы өрттер болады. 1990 жылдың маусым айында Painted Cave маңынан басталган өрт Санта-Барбара қаласына дейін оңтүстікке қарай "sundowner" желдерімен тарап, 500-ден астам үйді қиратты. 1940 жылдардағы өрт қазір Кнапп қамалы деп аталатын сарайдың көп бөлігін жойды. Жақында болған Tea және Jesusita сияқты өрттер де мүлікке зиян келтірді.
The climate of the mountain range is Mediterranean. Summers are warm and almost entirely rainless, save for occasional monsoonal showers in August and September, though in most years there is no rain between May and October. Most of the higher coastal slopes of the range average between to almost of precipitation per year (mostly falling between November and March), about twice the total of the coastal plain below. About one year in three snow falls on the higher peaks in the mountains, but it rarely stays for longer than a few days. In the late spring and early summer the mountains and areas below to the south are subject to occasional intense sundowner winds, a type of foehn wind in which the air is heated adiabatically and dried as it moves downslope. In dry years these winds pose an extreme fire hazard. Occasionally extremely destructive fires originate in the Santa Ynez Mountains. In June 1990, a fire which began near Painted Cave burned south into the city of Santa Barbara, driven by sundowner winds, destroying over 500 homes. A fire in the 1940s destroyed most of the mansion that is now called Knapp's Castle. More recent fires, such as the Tea and Jesusita fires, have also been destructive to properties.