Кіріспе
Құқықтан немесе артықшылықтан бас тарту – белгілі бір құқықтан немесе артықшылықтан ерікті түрде айырылу немесе бас тарту. Мемлекеттік департаменттердің немесе федералды үкіметтің реттеуші органдары компанияларды белгілі бір ережелерден босату үшін бас тартуға рұқсат беруі мүмкін. Мысалы, АҚШ заңнамасы банктердің мөлшерін шектеген, бірақ банктер осы шектен асқанда, олар бас тарту алды. Көбінесе бас тарту жазбаша түрінде болады, бірақ кейде адамның сөздері де бас тартуға қарсы дәлел ретінде пайдаланылуы мүмкін. Жазбаша бас тартудың мысалы – жауапкершіліктен бас тарту шарты, ол қабылданған кезде күшіне енеді. Егер адамды сот арқылы жауапкершілікке тарту құқығынан бас тартылса, онда бұл бас тарту ақтау шарты, жауапкершіліктен бас тарту, заңдық босату шарты немесе зиянсыздандыру шарты деп аталады. Кейбір жағдайларда тараптар «құқықтардан бас тартпау» шартына қол қоюы мүмкін, онда ешқандай құқықтардан бас тартпайтыны нақты көрсетіледі, әсіресе егер адамның әрекеттері құқықтардан бас тартқанын көрсететін болса. Бұл сақтандыру саласында жиі кездеседі. Кейде «ерікті» және «белгілі» элементтері заңдық презумпция арқылы анықталады. Бұл жағдайда, адам өзінің құқықтарын біледі деп есептеледі және егер олар сол уақытта талап етілмесе, олардан ерікті түрде бас тартады. Азаматтық процесте, тараптар алғашқы қарсылықтарында белгілі бір аргументтерді көтеруі керек, әйтпесе олар күшін жояды деп есептеледі.
A waiver is the voluntary relinquishment or surrender of some known right or privilege. Regulatory agencies of state departments or the federal government may issue waivers to exempt companies from certain regulations. For example, a United States law restricted the size of banks, but when banks exceeded these sizes, they obtained waivers. While a waiver is often in writing, sometimes a person's words can also be used as a counteract to a waiver. An example of a written waiver is a disclaimer, which becomes a waiver when accepted. When the right to hold a person liable through a lawsuit is waived, the waiver may be called an exculpatory clause, liability waiver, legal release, or hold harmless clause. In some cases, parties may sign a "non waiver" contract which specifies that no rights are waived, particularly if a person's actions may suggest that rights are being waived. This is particularly common in insurance. Sometimes the elements of "voluntary" and "known" are established by a legal fiction. In this case, one is presumed to know one's rights and that those rights are voluntarily relinquished if not asserted at the time. In civil procedure, certain arguments must be raised in the first objection that a party submits to the court, or else they will be deemed waived.
Жеке сот төрелігі
Insurance Corp. of Ireland v. Compagnie des Bauxites de Guinee, 456 U.S. 694 (1982) ісінде АҚШ Жоғарғы Соты, егер сот тарапқа белгілі бір мәселе бойынша дәлелдер ұсынғанын талап етсе және ол тарап соттың талабын орындаудан бас тартса, сот бұл бас тартуды сол мәселеге қатысты дауласу құқығынан бас тарту деп есептей алады және дәлелдер қарсы тараптың талап еткенін растайды деп қарастырады деп шешім қабылдады. Аталған сот ісінде жауапкер соттың оған қатысты жеке құзыреттігінің жоқтығын мәлімдегенімен, осы құзыреттілік жоқтығын растау үшін соттан талап етілген құжаттарды ұсынудан бас тартты. Жауапкер соттың құзыреттігі болмағандықтан, құзыреттілік жоқтығын растау туралы бұйрық беруге құқығы жоқ деп мәлімдеді. Жоғарғы Сот бұл аргументті қабылдамады және жауапкердің бас тартуы құзыреттілікке қатысты дауласу құқығынан бас тартқанмен тең деп шешті, тіпті ол ешқашан құзыреттілікке дауласпағандай.
Заңсыз бас тарту немесе келісім
АҚШ-тың Калифорния штаты сияқты штаттарда, егер ол заңның тікелей қағидаларына, оның күшін жоймайтын саясатына немесе қоғамдық жақсылыққа қайшы келсе, бас тарту заңмен рұқсат етілмейді. Сонымен қатар, заңды бұзу, өзге біреудің жеке басына немесе мүлкіне қасақана зиян келтіру, алдау немесе тұрғын үй жалға алушының құқықтарынан бас тартуға болмайды.
Мемлекеттік денсаулық сақтау бағдарламалары
Әлеуметтік қамсыздандыру заңының 1115-бабына сәйкес, АҚШ федералды үкіметі жеке штаттарға Medicaid немесе Балалардың денсаулық сақтану бағдарламасын (CHIP) заңмен белгіленгендей емес, басқаша түрде ұсынуға рұқсат бере алады.
Жергілікті билік
Ұлыбританияда жергілікті кеңестер бекіткен ішкі регламенттерде, әдетте, сайланған өкілдердің келісімінсіз қызметкерлердің іс-қимыл жасау өкілеттігінің шегі белгіленеді. Шұғыл жағдайлар сияқты тиісті жағдайларда немесе мемлекеттік сатып алудағы бәсекелестік талаптарын сақтау мүмкін болмағанда осы шектеулерді алып тастау мүмкіндігі қарастырылады.