Кіріспе

қала

Тарих

Эскилстунаның тарихы ортағасырлық дәуірге дейін барып жетеді, ағылшын монахы Сент Эскил «Тунаны» өзінің базасы және Мяларен көлінің оңтүстік жағалауындағы епархиясы еткен кезге. Сент Эскилді Эскилстунаның шығысында орналасқан Strängnäs көршілес қаласындағы пұтқа табынушы викингтер, оны христиан дініне көндіруге тырысқанда, таспен ұрып өлтірген. Қасиетті Эскил Тунадағы монастырь шіркеуіне жерленген. Сент-Эскил монастыры протестанттық реформация кезінде швед патшасы Густав Ваза тарапынан толығымен қиратылып, оның орнына Эскилстуна үйінің патшалық сарайы салынды. Кейіннен Strängnäs қаласы христиан дініне көшті және Оңтүстік Мяларен көлінің епархиясы мәртебесін алды, ал «Эскил» пен «Туна» біріктірілді. Алайда, Эскилстуна қаласы ортағасырлық Торшелла қаласына жақын болғандықтан, қалалық құқықтарды алған жоқ. Қалаға алғашқы қала құқықтары 1659 жылы берілді, оның шегіне Тунафорс пен өзеннің батыс жағында жаңадан құрылған Карл Густавс Штад («Карл Густав қаласы») кірді. Карл Густав Стад король Карл X Густавтың қолдауымен шебер Рейнхольд Радемахердің темір құю зауыттарының айналасында салынды. Зауыттардың алғашқы өнімдері – шағын қару-жарақ және артиллерия болды. 1771 жылдан бастап қала еркін болып, өндірушілер мен шеберлерге салықсыз шеберханалар мен фабрикалар ашуға рұқсат берілді. 1879 жылы қала Эскилстунаның қалған бөлігімен біріктірілді. Өнеркәсіптік революция кезінде қала үлкен өсімді басынан өткізіп, Швецияның ең маңызды өнеркәсіптік орталықтарының біріне айналды және «Сталстаден» («Темір қаласы») деген лақап атқа ие болды. Оқ-дәрілерден басқа, қала жоғары сапалы жонышқылар мен ағаш кесу пышақтарын, аспаптарды, қайшыларды, кілттерді, станоктарды және дәлдік аспаптарын да өндірді. Болат өнеркәсібіне құрмет ретінде қаланың гербінде болат жұмысшысының бейнесі бейнеленген. Эскилстуна кейде Швецияның Шеффилд қаласы деп те аталады. Екі қала да өркендеген кезеңінде көптеген болат өндіру компанияларына отан болды.

Экономика

Эскилстуна – халықаралық деңгейде танымал Volvo дөңгелекті тиегіштер, Volvo компаниясының ауыр құрылыс техникасы бөлімшесінің негізгі орны, Assa (құлыптар, кілттер) және тот баспайтын болат өндіруші Outokumpu, сондай-ақ Торшалладағы Thin Strip Nyby сияқты маңызды компаниялары бар өнеркәсіптік қала болып қала береді. Көршілес Вестерас қаласымен бірлесіп құрылған Мялардален университеті (Mälardalens högskola) қала аумағында орналасқан. Қалада сонымен қатар жануарлар бағы мен ойын-сауық паркі – Parken Zoo бар. Меларсюххусет ауруханасы аймақтағы ең ірі ауруханалардың бірі болып есептеледі және шамамен 3000 адамды жұмыспен қамтиды. 2012 жылдан бастап қала жасыл экономикаға көшуде, оның ішінде биогазбен жұмыс істейтін қоғамдық көлік, когенерациялық станциялар, стандартты шведтік бесеуімен салыстырғанда жеті түсті қайта өңдеу контейнерлері және қосымша қолданылған тауарлар сауда орталығы бар қайта өңдеу орталығы құрылды.

Климат

Эскилстунаның климаты континенттік және теңіздік климаттардың арасындағы кезеңдік сипатқа ие, Оңтүстік Швеция үшін маусымдық айырмашылықтар айқын байқалады. Сормланд аймағының жағажайлық бөлігінен өзгеше, Эскилстунада күндізгі температураның ауытқуы жоғарырақ, сондай-ақ ыстық немесе суық ауа толқындары күштірек. Күндізгі максималды және минималды температураны тіркеу үшін метеостанция 1961 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді, 1984-2008 жылдар аралығында үш рет 2-3 жылдық үзілістер болды.

Спорт

Eskilstuna Guif гандбол клубы ұлттық жоғары лигада ойнайды. Олар төрт рет (1997, 2001, 2009 және 2011) Швеция чемпионатының финалына жетті, бірақ әрқайсысында жеңіліске ұшырады. Эскилстуна қаласында Швецияның ең ірі планерлік ұшу клубы EFK (Eskilstuna Flygklubb) орналасқан, ол 2006 жылы Әлемдік планерлік ұшу чемпионатының өтетін орны болды. Эскилстунада Allsvenskan ең жоғары дивизионында ойнаған үш ерлер футбол командасы бар: IFK Eskilstuna Allsvenskan-да он төрт маусым, AFC Eskilstuna екі маусым, ал Eskilstuna City бір маусым ойнады. Әйелдер футбол командасы Eskilstuna United DFF Швециядағы әйелдер футболының екінші дивизионы – Elitettan лигасында ойнайды және 2014 жыл мен 2022 жыл аралығында ең жоғары дивизион Damallsvenskan-да тоғыз маусым өткізді. Олар 2015 жылы күміс жүлдегер атанды, соның арқасында 2016–17 жылғы UEFA Әйелдер Чемпиондар лигасына қатысуға мүмкіндік алды. Эскилстунадағы спидвей командасы Smederna Швецияның жоғары спидвей лигасы Elitserien-де бақ сынасады және үй матчтарын Эскилстунадан тыс жердегі Smedstadion стадионында өткізеді. Бұрын олар 2001 жылы тұрғын үйлер салу үшін сатылған Snälltorpet трассасында жарысқан. Киберспортта Эскилстуна CS:GO ойыншысы Maikelele-нің туған жері. Tunavallen стадионы 1958 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының өтетін орны болды, онда Парагвай мен Югославия арасындағы бір матч өтті. Ол сондай-ақ Швеция жасөсперімдер құрамасының бірнеше жаттығу ойындары үшін де пайдаланылды. Tunavallen стадионын пайдаланатын спорт клубтарына AFC Eskilstuna, Eskilstuna United DFF, Eskilstuna City FK және IFK Eskilstuna жатады. Eskilstuna Södra FF Skogsängens IP стадионында, ал BK Sport Ekängen стадионында орналасқан.

Көлік

Эскилстуна Стокгольм мен Арбога арасындағы Mälartåg темір жол желісімен байланысты. Strängnäs қаласы арқылы Еуропалық E20 тас жолы өтеді. Қала орталығынан шығысқа қарай әуежай орналасқан.

Еуропалық ынтымақтастық

Эскилштуна – «Еуроқалалар» желісінің мүше қаласы.