Неврастения: Тарихы, көріністері және даулы емдеулер
Neurasthenia
Неврастения – бұрынғы психикалық ауру. Бүгінде ХҚҰ мен АҚШ психиатрлар қоғамы классификацияларында жоқ, бірақ Қытайда қолданылады. "Американит" атымен де танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Психологиялық термин
Psychological term
Неврастения – Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ICD-10-да диагноз ретінде тіркелген, бірақ ICD-11-де қолданыстан шығарылғандықтан, енді диагноз қойылмайды. Сондай-ақ, ол Американдық психиатриялық қауымдастықтың психикалық бұзылыстар диагностикалық және статистикалық нұсқаулығында да диагноз ретінде енгізілмейді. Дегенмен, бұл жағдай Қытай психиатрия қоғамының психикалық бұзылыстардың қытай жіктемесінде сипатталған. Американдықтардың неврастенияға бейімділігі айтылып, оларға "американит" (Уильям Джеймс тарапынан танымал болған) деген лақап ат қойылған. Неврастенияның тағы бір (бірақ сирек қолданылатын) аталымы – нервоздық.
Neurasthenia was a diagnosis in the World Health Organization's ICD 10, but deprecated, and thus no more diagnosable, in ICD 11. It also is no longer included as a diagnosis in the American Psychiatric Association's Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. The condition is, however, described in the Chinese Society of Psychiatry's Chinese Classification of Mental Disorders. Americans were said to be particularly prone to neurasthenia, which resulted in the nickname "Americanitis" (popularized by William James). Another (albeit rarely used) term for neurasthenia is nervosism.
Симптомдары
Бұл жағдай орталық жүйке жүйесінің энергия қорының таусылуының салдары ретінде түсіндірілді, және Бород оны қазіргі өркениетке байланыстырды. Бород мектебінің дәрігерлері неврастенияны қаланың қарбаласымен және күшейе түскен бәсекелестік бизнес ортасынан туындаған стреспен байланыстырды. Көбінесе бұл жағдай жоғары топтағы адамдармен және отырықшы жұмыс істейтін мамандармен байланысты болды, бірақ шын мәнінде ақша жүйесінде өмір сүретін кез келген адамға қатысты болуы мүмкін. Фрейд бұл санатқа шаршау, ішек-қарынның бұзылуымен ісіну, бас сүйегі ішіндегі қысым мен омыртқаның тітіркенуі сияқты физикалық белгілердің алуан түрлерін қосты. Ол сол замандағы басқа да адамдар сияқты, бұл жағдайдың себебін "толыққан емес жыныстық қатынас" немесе оның жоғары мәдени мағынасының аяқталмауы, немесе "эякуляцияның сирек болуы" немесе оның жоғары мәдени мағынасының сирек орындалуы деп есептеді. Соңында ол оны алаңдаушылық неврозынан бөліп қарастырды, бірақ көп жағдайларда екі жағдайдың бірдей болатынына сенді. Бұл термин көбінесе "мидың шаршауы" терминімен бірдей мағынада қолданылды. Вирджиния Вулф демалысқа мәжбүр болғаны белгілі, және ол өзінің "Ауру туралы" кітабында осы туралы айтады. Шарлотта Перкинс Гилманның "Сары қағаздағы" басты кейіпкері де Гилманның өзі сияқты, демалыспен емдейтін дәрігерлердің күтімінде қиындықтарға тап болды. Марсель Пруст неврастениядан зардап шеккені айтылады. Осы эпидемиядан пайда табу үшін Rexall фармацевтикалық компаниясы "Американит эликсирі" деп аталатын дәрі ұсынды, ол неврастениямен байланысты кез келген жағдайды басатындығын мәлімдеді.
The condition was explained as being a result of exhaustion of the central nervous system's energy reserves, which Beard attributed to modern civilization. Physicians in the Beard school of thought associated neurasthenia with the stresses of urbanization and with stress suffered as a result of the increasingly competitive business environment. Typically, it was associated with upper class people and with professionals working in sedentary occupations, but really can apply to anyone who lives within the monetary system. Freud included a variety of physical symptoms into this category, including fatigue, dyspepsia with flatulence, and indications of intra cranial pressure and spinal irritation. In common with some other people of the time, he believed this condition to be due to "non completed coitus" or the non completion of the higher cultural correlate thereof, or to "infrequency of emissions" or the infrequent practice of the higher cultural correlate thereof. Eventually he separated it from anxiety neurosis, though he believed that a combination of the two conditions existed in many cases. This use was often synonymous with the term “brain fag”. Virginia Woolf was known to have been forced to have rest cures, which she describes in her book On Being Ill. Charlotte Perkins Gilman's protagonist in The Yellow Wallpaper also suffers under the auspices of rest cure doctors, much as Gilman herself did. Marcel Proust was said to suffer from neurasthenia. To capitalize on this epidemic, the Rexall drug company introduced a medication called "Americanitis Elixir" which claimed to be a soother for any bouts related to neurasthenia.
Емдеу
Б. Б. Берд өзінің әріптесі А. Д. Роквеллмен бірге бастапқыда электротерапияны, кейін неврастениямен ауыратын адамдарға көбірек эксперименттік емдеулерді қолдануды жақтады, бұл позиция даулы болды. 1868 жылғы мақалада Берд пен Роквеллдің ғылыми әдіс туралы білімі күмәнді деп айтылды және олардың мәлімдемелеріне негіз жоқ деп саналды. Уильям Джеймс неврастениямен ауырып, оны "американит" деп атады және "Егер адам өзін-өзі өлтіру туралы оймен айналыспаса, оны білімді деп санауға болмайды" деген пікірін білдірді. 1895 жылы Зигмунд Фрейд электротерапияны қарап шығып, оны "алдау ем" деп атады. Ол Элизабет фон Р-дың "Бұл күштірек болған сайын, оның өзінің азабын артқы жоспарға ысырып жіберді" деген жазбасын мысалға келтірді, бірақ оның қолданылуы он жылдан кейін төмендеді. Посттарын тастап кеткен сарбаздар медициналық себептері болған жағдайда да жазаланып, тіпті өлімге де кесілуі мүмкін еді, бірақ неврастенияға шалдыққан офицерлер өлім жазасынан құтылды.
Beard, with his partner A. D. Rockwell, advocated first electrotherapy and then increasingly experimental treatments for people with neurasthenia, a position that was controversial. An 1868 review posited that Beard's and Rockwell's knowledge of the scientific method was suspect and did not believe their claims to be warranted. William James was diagnosed with neurasthenia, which he nicknamed "Americanitis", and was quoted as saying, "I take it that no man is educated who has never dallied with the thought of suicide." In 1895, Sigmund Freud reviewed electrotherapy and declared it a "pretense treatment". He emphasized the example of Elizabeth von R's note that "the stronger these were the more they seemed to push her own pains into the background." but its use declined a decade later. Soldiers who deserted their post could be executed even if they had a medical excuse, but officers who had neurasthenia were not executed.
Азияда
Неврастения медициналық термині қытай тілінде шенцзин шуайруо (神經衰弱) немесе жапон тілінде шинкей суйдзяку (神経衰弱) деп аударылады, екеуі де жалпы термин – нервтік құлауды (нервтік бұзылуды) білдіреді. Бұл қарыз сөз шенцзин (神經) немесе шинкей (神経) – "нерв(тер); жүйкелік" және шуайруо немесе суйдзяку (衰弱) – "әлсіздік; денқұрылысының нашарлауы; әлсіздік; астения" деген ұғымдарды біріктіреді. 1980 жылы Америкалық Психиатриялық Ассоциацияның DSM-нен шығарылғанына қарамастан, нейрастения мәдениетке байланысты синдром ретінде қосымшада тізімделген, сондай-ақ ICD-10-да да кездеседі. Бұл жағдай Азияда психикалық ауру диагнозының әлеуметтік стигмасынан қашып, мәдени тұрғыдан қабылданатын диагноз ретінде сақталуда деп есептеледі. Жапонияда шинкей суйдзяку Морита терапиясымен емделеді, ол міндетті демалыс пен оқшаулануды, содан кейін күрт қиындатылатын жұмысты және бұрынғы әлеуметтік рөлге оралуды қамтиды. Диагноз кейде шизофрения және көңіл-күйдің бұзылуы сияқты ауыр психикалық ауруларды жасыру үшін қолданылады. Қытайда дәстүрлі қытай медицинасы шенцзиншуайруоны цидің ("өмірлік энергияның") азаюы және уцзанның ("бес ішкі мүше" – жүрек, бауыр, көкбауыр, өкпе, бүйрек) қызметінің төмендеуі деп сипаттайды. Қазіргі заманғы CCMD оны осы бес симптомның үш еуімен диагностикаланатын тұрақты психикалық бұзылыс ретінде жіктейді: "әлсіздік" симптомдары, "эмоционалдық" симптомдар, "қозғырғыштық" симптомдары, кернеуден туындаған ауырсыну және ұйқының бұзылуы, бұл жағдайлар басқа аурулармен байланысты емес.
The medical term neurasthenia is translated as Chinese shenjing shuairuo or Japanese shinkei suijaku (神経衰弱), both of which also translate the common term nervous breakdown. This loanword combines shenjing (神經) or shinkei (神経) "nerve(s); nervous" and shuairuo or suijaku (衰弱) "weakness; feebleness; debility; asthenia". Despite being removed from the American Psychiatric Association's DSM in 1980, neurasthenia is listed in an appendix as the culture bound syndrome shenjing shuairuo as well as appearing in the ICD 10. The condition is thought to persist in Asia as a culturally acceptable diagnosis that avoids the social stigma of a diagnosis of mental disorder. In Japan, shinkei suijaku is treated with Morita therapy involving mandatory rest and isolation, followed by progressively more difficult work, and a resumption of a previous social role. The diagnosis is sometimes used to disguise serious mental illnesses such as schizophrenia and mood disorders. In China, traditional Chinese medicine describes shenjingshuairuo as a depletion of qi "vital energy" and reduction of functioning in the wuzang "five internal organs" (heart, liver, spleen, lungs, kidneys). The modern CCMD classifies it as a persistent mental disorder diagnosed with three of these five symptoms: "'weakness' symptoms, 'emotional' symptoms, 'excitement' symptoms, tension induced pain, and sleep disturbances" not caused by other conditions.