Кіріспе

Ісіктің түрі

Белгілері мен симптомдары

Кішкентай ісіктер (мысалы, < 2,0 см) көбінесе аутопсия кезінде кездейсоқ табылып, ешқандай симптомға себеп болмайды. Ірі ісіктер мөлшері мен орналасуына қарай симптомдар тудыруы мүмкін. Мидың үстінде орналасқан менингиомалар фокалды ұстамаларға себеп болуы мүмкін. Аяқтардың прогрессивті спастикалық әлсіздігі мен сфинктердің бақылауын жоғалту парасагиттальды фронтопариетальді аймақта орналасқан ісіктерден туындауы мүмкін. Сильвий су құбырының ісіктері орналасуына байланысты түрлі моторлық, сенсорлық, афазиялық және ұстамалық симптомдарға шақыруы мүмкін. Көп жағдайда ішкі бас қысымының артуы байқалады, бірақ бұл глиомаларға қарағанда сирек кездеседі. Егер қысым үшінші және/немесе алтыншы жұлындық нервтердің салдарынан туындаса, диплопия (қос көру) немесе оқушылардың әртүрлі өлшемде болуы симптомдардың бірі болуы мүмкін.

Себептер

Менингиоманың пайда болу себептері толыққанды түсініксіз. Көптеген жағдайлар кездейсоқ болып табылады, ал кейбіреулері отбасылық сипаттағы. Әсіресе басқа қабықшаға сәулелік сәулеленуге ұшыраған адамдар, сондай-ақ ми травмасын алғандар менингиомаға шалдығу қаупіне көбірек ұшырайды. Хиросимадағы атом бомбасынан аман қалғандардың арасында менингиома жиілігі қалыпты деңгейден жоғары болды, ал жарылыс ошағына жақын болған сайын бұл көрсеткіш арта түсті. Тіс рентгені жасату менингиома қаупінің артуымен байланысты, әсіресе өткенде жиі рентгенге түскен адамдарда, олардың рентген сәулелену дозасы қазіргіге қарағанда жоғары болған. Денеде артық майдың болуы қауіпті арттырады. 2012 жылғы шолу бойынша ұялы телефонды пайдалану мен менингиома арасында байланыс жоқ екені анықталды. Нейрофиброматоздың 2-ші түрі (NF 2) бар адамдарда бір немесе бірнеше менингиома даму мүмкіндігі 50% құрайды. Менингиомалардың 92% қатерсіз, ал 8% атипиялық немесе қатерлі болып табылады.

Патофизиология

Менингйомалар арахноидальды қап жасушаларынан пайда болады, олардың көпшілігі веналық синустарға жақын орналасқан, және осы жер менингйоманың ең көп кездесетін орны болып табылады. Кейбір түрлері даму кезінде қан тамырларымен бірге ми паренхимасына көшіп баратын пиальді қап жасушаларынан да пайда болуы мүмкін. Басқа сирек кездесетін орындар – бүйрекшелік қарынша, үлкен тесік және орбита/оптикалық жүйке қабығы. Сондықтан, олар кальцийленуге бейім және жоғары қан тамырланған. Менингйомалар көбінесе хирургиялық жолмен алынып тасталатын қатерсіз ісіктер саналады, бірақ көптеген қайталап пайда болатын менингйомалар гистологиялық тұрғыдан қатерсіз ісіктерге сәйкес келеді. Бұл қатерсіз, қайталап пайда болатын менингйомалардың метаболикалық фенотипі, атипиялық менингйомада байқалғанға ұқсас, агрессивті метаболизмді көрсетті.

Алдын алу

Дене салмағын қалыпты деңгейде ұстау және қажетсіз тіс рентгенінен сақтану арқылы менингиомаға шалдығу қаупін азайтуға болады.

Байқау

Егер менингиома шағын және симптомсыз болса, таңдалған жағдайларда жақын арада мұқият бейнелеумен бақылау қолданылуы мүмкін. 43 науқасқа жасалған ретроспективті зерттеуде, 63% науқаста ісік өспегені анықталды, ал 37% науқаста орташа жылдық өсім 4 мм құрады. Осы зерттеуде жас науқастарда қайталама бейнелеуде ісік өсуіне бейімділік жоғары екені анықталды; демек, олар бақылауға қолайлы емес. Тағы бір зерттеуде 213 науқаста хирургиялық емдеудің және 351 науқаста бақылаудың клиникалық нәтижелері салыстырылды. Консервативті емделген науқастардың тек 6% ғана кейін симптомдарды дамытты, ал хирургиялық емделген науқастардың 5,6% - ында аурудың тұрақты салдары, ал 9,4% - ында хирургияға байланысты ауру салдары пайда болды. Симптомдар тудыратын ісіктерде бақылау ұсынылмайды. Сонымен қатар, ісіктің үлғаюын болдырмау үшін бақылау стратегиясымен бірге мұқият бейнелеу бақылауы қажет.

Сәулелену терапиясы

Сәулелік терапия фотондық немесе протондық сәулемен емдеуді, немесе фракцияланған сыртқы сәулеленуді қамтуы мүмкін. Радиохирургияны маңызды құрылымдардан алыс орналасқан кішкентай ісіктерде хирургиялық операцияның орнына қолдануға болады. Фракцияланған сыртқы сәулеленуді хирургиялық жолмен алынып тастау мүмкін емес ісіктерді емдеу үшін, немесе медициналық себептерге байланысты операция жасауға болмайтын науқастарға бастапқы ем ретінде қолдануға болады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ЖДСҰ) I дәрежелі менингиомаларында, ісіктің толық емес (субтотальды) резекциясынан кейін сәулелік терапия жиі қарастырылады. Субтотальды резекциядан кейін сәулелендіру туралы клиникалық шешімге қатысты белгілі бір дау бар, себебі бұл мәселе бойынша I сыныпты, кездейсоқ бақыланатын зерттеулер жоқ. Дегенмен, көптеген ретроспективті зерттеулер толық емес резекцияларға операциядан кейінгі сәулеленуді қосу прогрессиясыз өмір сүруді (яғни, ісіктің қайталануын болдырмауды) және жалпы өмір сүруді жақсартатынын көрсетті. III дәрежелі менингиома жағдайында, қазіргі стандартты емдеу хирургиялық резекция дәрежесіне қарамастан операциядан кейінгі сәулеленуді қамтиды. Бұл жоғары дәрежелі ісіктердегі жергілікті қайталану деңгейінің пропорционалды түрде жоғары болуына байланысты. II дәрежелі ісіктер әртүрліше дамуы мүмкін және толық резекциядан кейін сәулелік терапия тағайындаудың нақты стандарты жоқ. Субтотальды резекцияланған II дәрежелі ісіктерді сәулелендіру қажет.

Химиотерапия

Қазіргі химиялық терапиялар тиімді болмауы мүмкін. Прогестинге қарсы препараттар қолданылған, бірақ нәтижелері әртүрлі болды. 2007 жылғы зерттеу, гидроксимочевинаның алынып тасталмайтын немесе қайталап пайда болатын менингиомаларды кішірейте алатынын анықтауға бағытталған, қазіргі кезде қосымша қарастырылуда.

Эпидемиология

Көптеген адамдарда менингиома болады, бірақ олар симптомсыз қалады, сондықтан менингиомалар аутопсия кезінде анықталады. Барлық аутопсиялардың 1-2 пайызында менингиомалар табылады, олар адамның өмір бойында белгісіз болып келген, себебі ешқандай симптомдары болмаған. 1970 жылдары симптомдар тудыратын ісіктер 100 000 адамның 2-сінде, ал симптомдарсыз табылған ісіктер 100 000 адамның 5,7-сінде, жалпы саны 7,7/100 000 болған. Қазіргі заманғы компьютерлік томография (КТ) сияқты жетілдірілген бейнелеу жүйелерінің енгізілуімен симптомсыз менингиомалардың анықталуы үш есеге артты. Менингиомалар әйелдерде ерлерге қарағанда жиірек кездеседі, бірақ ерлерде пайда болған жағдайда, олар қатерлі болуы мүмкін. Менингиома кез келген жаста пайда болуы мүмкін, бірақ көбінесе 50 жасқа толған ерлер мен әйелдерде байқалады, және жас ұлғайған сайын менингиомаға шағу ықтималдығы артады. Олар батыс және шығыс мәдениеттерінде басқа ми ісіктерімен шамамен бірдей жиілікте кездеседі. Чарльз Оберлинг оларды жасуша құрылымына сүйене отырып, кіші типтерге бөлді, ал жылдар бойы басқа зерттеушілер де ондаған түрлі кіші типтерді анықтады. 1979 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) жеті кіші типті жіктеді, ал 2000 жылы бұл жіктеу жүйесі тоғыз төмен дәрежелі нұсқаға (I дәрежелі ісіктер) және әрқайсысы II және III дәрежелі менингиомалардың үш нұсқасына жаңартылды. Мүсін сүйектің түбінен сәтті алып тастаудың алғашқы құжатталған жағдайы 1835 жылы Сиена университетінің хирургия профессоры Заноби Пеккьоли тарапынан жасалды, және менингиоманың әртүрлі кіші типтерін тиімді ажырату үшін.

Атақты істер

Леонард Вуд (1860–1927), шамамен 1910 жылы доктор Харви Кушингтің менингиомасына сәтті операция жасады, бұл сол кездегі нейрохирургиядағы маңызды жетістік болды. Элизабет Тейлор (1932–2011), американдық актриса, 1997 жылдың ақпанында қатерсіз менингиоманы алып тастау үшін операция жасады. Кати Гоэрцен (1958–2012), Сиэтлдегі телеарнаның жаңалықтар жүргізушісі, қайталап пайда болатын ісіктермен ашық күресті. Ол 2012 жылдың 13 тамызында емдеуге байланысты туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Айлин Форд (1922–2014), американдық модель агенттігінің бас директоры және Ford Models компаниясының негізін қалаушы. 2014 жылдың 9 шілдесінде менингиома мен остеопороздың асқынуларынан қайтыс болды. Мэри Тайлер Мур (1936–2017), американдық актриса, 2011 жылдың мамырында қатерсіз менингиоманы алып тастау үшін операция жасады. Джек Долтон (1956–), американдық сот адвокаты және өнер коллекционері, 2011–2012 жылдары сол жақ моторлық қабығында гольф добының көлеміндегі қатерсіз менингиоманы алып тастауға байланысты үш операциядан өтті; ол ешқандай мүгедектік немесе қайталанусыз толыққанды қалпына келді. Симон Гирц (1990–), швед өнертапқышы және кәсіби YouTube блогеры, 2018 жылы I дәрежелі менингиоманы алып тастау үшін операция жасады және 2019 жылы ісіктің қайта өсуінен кейін сәулелік терапиядан өтті.