Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гемангиосаркома – тез өсетін, жоғары инвазивті қатерлі ісік түрі, ол негізінен иттерде кездеседі, ал мысықтарда, жылқыларда, егешқұйрықтарда немесе адамдарда (винилхлоридтік улану) сирек кездеседі. Бұл қан тамырларының қабығынан пайда болатын саркома, яғни микроскоппен қарағанда қанға толы арналар мен кеңістіктер көрінеді. Өлімге жиі себеп болатыны – осы ісіктің жарылуы, нәтижесінде науқас тез қан кетеді. "Ангиосаркома" термині ешқандай толықтырусыз қолданылғанда, көбінесе гемангиосаркоманы білдіреді. Дегенмен, гломангиосаркома (8710/3) және лимфангиосаркома (9170/3) – адамдарда жеке жағдайлар болып табылады.
Hemangiosarcoma is a rapidly growing, highly invasive variety of cancer that occurs almost exclusively in dogs, and only rarely in cats, horses, mice, or humans (vinyl chloride toxicity). It is a sarcoma arising from the lining of blood vessels; that is, blood filled channels and spaces are commonly observed microscopically. A frequent cause of death is the rupturing of this tumor, causing the patient to rapidly bleed to death. The term "angiosarcoma", when used without a modifier, usually refers to hemangiosarcoma. However, glomangiosarcoma (8710/3) and lymphangiosarcoma (9170/3) are distinct conditions (in humans).
Иттер
Гемангиосаркома иттерде жиі кездеседі, әсіресе неміс шопандары және алтын ретриверлер сияқты белгілі бір тұқымдарда. Мысықтарда да кездеседі, бірақ әлдеқайда сирек. Гемангиосаркомасы бар иттерде ісік өте үлкен болып, метастаздағанға дейін клиникалық белгілер көрінбейді. Әдетте, клиникалық белгілер ісіктің жарылуынан кейін болатын гиповолемияға байланысты, бұл көп мөлшерде қан кетуге әкеледі. Иелері иті құлағаннан кейін ғана оның гемангиосаркомаға шалдыққандығын біледі. Ісік көбінесе семіркеде, жүректің оң бөлігінде немесе бауырда пайда болады, бірақ теріде немесе тері астында, сондай-ақ басқа да жерлерде де кездеседі. Бұл жүректің ең көп таралған ісігі, ол оң жүрекшеде немесе оң құлақша қосымшасында орналасады. Мұнда ол оң жақты жүрек жеткіліксіздігіне, аритмияға, перикардтық эффузияға және жүрек тампонадасына себеп болуы мүмкін. Семірке немесе бауырдың гемангиосаркомасы іш қуысында қан кетуге себеп болатын ең жиі кездесетін ісік. Семірке және бауыр ісіктерінен туындаған қан кету қарыншалық аритмияны да тудыруы мүмкін. Терідегі гемангиосаркома көбінесе кішкентай қызыл немесе көкшіл-қара түйін ретінде көрінеді. Ол тері астында да пайда болуы мүмкін. Терідегі гемангиосаркоманың себебі күн сәулесіне ұшырау болуы мүмкін деп саналады. Висцеральді гемангиосаркоманың ең көп кездесетін клиникалық белгілері: тәбеттің жоғалтылуы, аритмия, салмақтың төмендеуі, әлсіздік, шаршаңқылық, құлау, шырышты қабықтардың бозаруы және/немесе кенеттен өлім. Іштің үлғаюы қан кету салдарынан жиі байқалады. Метастаз көбінесе бауырға, оментумға, өкпеге немесе миға таралады. 1999 жылы Ware және авторлар тобы жариялаған ретроспективті зерттеуде, стерильденген әйел иттерде жүрек гемангиосаркомасының қаупі 5 есе жоғары, ал стерильденген еркек иттерде гемангиосаркома қаупі 2,4 есе жоғары екені анықталды. Аталған зерттеудің дұрыстығы күмәнді.
Hemangiosarcoma is quite common in dogs, and more so in certain breeds including German Shepherds and Golden Retrievers. It also occurs in cats, but much more rarely. Dogs with hemangiosarcoma rarely show clinical signs until the tumor has become very large and has metastasized. Typically, clinical signs are due to hypovolemia after the tumor ruptures, causing extensive bleeding. Owners of the affected dogs often discover that the dog has hemangiosarcoma only after the dog collapses. The tumor most often appears on the spleen, right heart base, or liver, although varieties also appear on or under the skin or in other locations. It is the most common tumor of the heart, and occurs in the right atrium or right auricular appendage. Here it can cause right sided heart failure, arrhythmias, pericardial effusion, and cardiac tamponade. Hemangiosarcoma of the spleen or liver is the most common tumor to cause hemorrhage in the abdomen. Hemorrhage secondary to splenic and hepatic tumors can also cause ventricular arrythmias. Hemangiosarcoma of the skin usually appears as a small red or bluish black lump. It can also occur under the skin. It is suspected that in the skin, hemangiosarcoma is caused by sun exposure. Most common clinical signs of visceral hemangiosarcoma include loss of appetite, arrhythmias, weight loss, weakness, lethargy, collapse, pale mucous membranes, and/or sudden death. An enlarged abdomen is often seen due to hemorrhage. Metastasis is most commonly to the liver, omentum, lungs, or brain. A retrospective study published in 1999 by Ware, et al., found a five times greater risk of cardiac hemangiosarcoma in spayed vs. intact female dogs and a 2.4 times greater risk of hemangiosarcoma in neutered dogs as compared to intact males. The validity of this study is in dispute.
Клиникалық патологиялық зерттеулер
Гемангиосаркома гематологиялық және гемостаздық бұзылыстардың кең спектрін тудыруы мүмкін, оның ішінде анемия, тромбоцитопения (қан тақайшаларының санының төмендеуі), диссеминациялық интраваскулярлық коагуляция (ДИК); қан эритроциттерінде nRBC, шистоциттер және акантоциттердің болуы; сондай-ақ нейтрофилиямен лейкоцитоз, солға қарай ығысу және моноцитоз.
Hemangiosarcoma can cause a wide variety of hematologic and hemostatic abnormalities, including anemia, thrombocytopenia (low platelet count), disseminated intravascular coagulation (DIC); presence of nRBC, schistocytes, and acanthocytes in the blood smear; and leukocytosis with neutrophilia, left shift, and monocytosis.
Диагностика
Анық диагноз қою үшін биопсия және гистопатология қажет. Цитологиялық аспираттардың нәтижелері әр түрлі ерекшелік көрсетуі мүмкін, сондықтан олар шешім қабылдау үшін жеткіліксіз болуы мүмкін. Сонымен қатар, теріс нәтижелер аурудың жоқтығын көрсетпейді, себебі бір зерттеуде былай делінген: "меңкешелік неоплазияның цитологиялық диагнозы сенімді, бірақ теріс нәтиже меңкешелік неоплазия мүмкіндігін жоққа шығаруға пайдаланбау керек". Бұл қанмен ластанудың жиі кездесуімен және жасушалардың нашар бөлінуімен байланысты. Ветеринарияда хирургиялық биопсия әдеттегі тәсіл болып табылады. Зейінге алуға болатын диагностикалық әдістерге ультрадыбыс, компьютерлік томография (КТ), магниттік-резонанстық томография (МРТ) және FDG ПЭТ/КТ жатады. FDG ПЭТ/КТ метастаздарды сатылап анықтау және оларды табу үшін дәстүрлі КТ-ге қарағанда артықшылықтарды көрсетуі мүмкін.
A definitive diagnosis requires biopsy and histopathology. Cytologic aspirates may be inconclusive with studies reporting various specificity, and negative results may not correlate with absence of disease, as one study concludes "cytological diagnosis of splenic neoplasia is reliable, but a negative result cannot be used to exclude the possibility of splenic neoplasia." This is because of frequent blood contamination and poor exfoliation. Surgical biopsy is the typical approach in veterinary medicine. Imaging modalities may include one ore more of ultrasound, CT, MRI and FDG PET/CT. FGD PET/CT may show some benefit over traditional CT for staging and detection of metastasis.
Симптомдары
Иттер гемангиосаркоманың белгілерін көбінесе ісік жарылып, кең ауқымды қан кетуге дейін көрсетпейді. Содан кейін симптомдардың ішінде қысқа мерзімді шаршаңқылық, тәбет жоғалту, іштің үлғаюы, артқы аяқтардың әлсіздігі, тіл мен қызыл иектердің ағаруы, жүрек соғысының жылдамдауы және әлсіз пульс болуы мүмкін.
Dogs rarely show symptoms of hemangiosarcoma until after the tumor ruptures, causing extensive bleeding. Then symptoms can include short term lethargy, loss of appetite, enlarged abdomen, weakness in the back legs, paled colored tongue and gums, rapid heart rate, and a weak pulse.
Емдеу әдістері
Емдеуге химиотерапия және, мүмкін болған жағдайда, зақымдалған органмен бірге ісікті алып тастау кіреді, мысалы, көкбауырды жою арқылы. Тек көкбауырды жою арқылы орташа өмір сүру мерзімі 1–3 айды құрайды. Химиотерапияны, негізінен доксорубицин препаратын, жеке немесе басқа препараттармен бірге қолдану, көкбауырды жоюдан кейін орташа өмір сүру мерзімін 2–4 айға ұзартуы мүмкін. 2012 жылы Пенсильвания университетінің ветеринариялық мектебінде жарияланған мақалада, *Coriolus versicolor* (әдетте "Түркияның құйрығы" деп аталады) саңырауқұлағынан алынған қосылыспен емделген иттер, көкбауырды жою және доксорубицинмен емделген иттердің тарихи деректемелерімен салыстырғанда, препаратқа жағымды жауап бергені көрсетілді. :. Кейіннен Пенсильвания университетінің ветеринариялық мектебі 101 ит қатысқан бақыланатын, рандомизацияланған зерттеу жүргізді, онда *Coriolus versicolor* саңырауқұлағының 15 итпен 2012 жылғы мақалада көрсетілгендей нәтижесі болмағаны анықталды. Gednet және авторлардың 2022 жылғы мақаласында, көкбауырды жоюдан кейін доксорубицинмен емделген иттер, көкбауырды жою және саңырауқұлақпен емделген иттерге қарағанда жақсы жағдай көрсетті. Доксорубицинмен және "Түркияның құйрығы" саңырауқұлағымен бірге қолдану, тек доксорубицинмен салыстырғанда өмір сүру мерзімін жақсартпады. Дегенмен, 2012 жылғы зерттеуде көрсетілгендей, "Түркияның құйрығы" саңырауқұлағының экстракты, тіпті доксорубицинмен бірге қолданылғанда да, ешқандай жүйелік қосымша әсерлерді тудырмады. Иттер үшін ісік тінін өсіруге негізделген иммунотерапия әзірленуде. Сонымен қатар, иттерде жиі кездесетін қатерлі ісіктерге, соның ішінде гемангиосаркомаға қарсы профилактикалық вакцина әзірленуде. Теріде, ішкі органдарға таралмаған жағдайларда, толық хирургиялық жолмен алып тастау арқылы көп жағдайда емдеуге болады.
Treatment includes chemotherapy and, where practical, removal of the tumor with the affected organ, such as with a splenectomy. Splenectomy alone gives an average survival time of 1–3 months. The addition of chemotherapy, primarily comprising the drug doxorubicin, alone or in combination with other drugs, can increase the average survival time by 2–4 months beyond splenectomy alone. A 2012 paper published the University of Pennsylvania Veterinary School, in dogs treated with a compound derived from the Coriolus versicolor (commonly known as "Turkey Tail") mushroom showed a favorable response to the agent compared to historical controls of dogs treated with splenectomy and Doxorubicin . :. A controlled, randomized study in 101 dogs was later conducted by the University of Pennsylvania Veterinary School which showed that the Coriolus versicolor mushroom did not have the same outcome noted in the 2012 paper with 15 dogs. In the 2022 paper by Gednet et al. dogs treated with splenectomy followed by Doxorubicin did better then dogs treated with splenectomy and mushroom agent. Combination of Doxorubicin with the Turkey Tail mushroom also did not improve survival when compared to Doxorubicin alone. However, as noted in the 2012 study, the Turkey Tail mushroom extract did not cause any systemic adverse reactions, even when combined with Doxorubicin.:. Immune therapy based on cultivation of tumor tissue is being developed for dogs. A preventive vaccine based on several proteins commonly found in dog cancers, including hemangiosarcomas, is also being developed. In the skin, it can be cured in most cases with complete surgical removal as long as there is not visceral involvement.