Кіріспе

Гемангиосаркома – тез өсетін, жоғары инвазивті қатерлі ісік түрі, ол негізінен иттерде кездеседі, ал мысықтарда, жылқыларда, егешқұйрықтарда немесе адамдарда (винилхлоридтік улану) сирек кездеседі. Бұл қан тамырларының қабығынан пайда болатын саркома, яғни микроскоппен қарағанда қанға толы арналар мен кеңістіктер көрінеді. Өлімге жиі себеп болатыны – осы ісіктің жарылуы, нәтижесінде науқас тез қан кетеді. "Ангиосаркома" термині ешқандай толықтырусыз қолданылғанда, көбінесе гемангиосаркоманы білдіреді. Дегенмен, гломангиосаркома (8710/3) және лимфангиосаркома (9170/3) – адамдарда жеке жағдайлар болып табылады.

Иттер

Гемангиосаркома иттерде жиі кездеседі, әсіресе неміс шопандары және алтын ретриверлер сияқты белгілі бір тұқымдарда. Мысықтарда да кездеседі, бірақ әлдеқайда сирек. Гемангиосаркомасы бар иттерде ісік өте үлкен болып, метастаздағанға дейін клиникалық белгілер көрінбейді. Әдетте, клиникалық белгілер ісіктің жарылуынан кейін болатын гиповолемияға байланысты, бұл көп мөлшерде қан кетуге әкеледі. Иелері иті құлағаннан кейін ғана оның гемангиосаркомаға шалдыққандығын біледі. Ісік көбінесе семіркеде, жүректің оң бөлігінде немесе бауырда пайда болады, бірақ теріде немесе тері астында, сондай-ақ басқа да жерлерде де кездеседі. Бұл жүректің ең көп таралған ісігі, ол оң жүрекшеде немесе оң құлақша қосымшасында орналасады. Мұнда ол оң жақты жүрек жеткіліксіздігіне, аритмияға, перикардтық эффузияға және жүрек тампонадасына себеп болуы мүмкін. Семірке немесе бауырдың гемангиосаркомасы іш қуысында қан кетуге себеп болатын ең жиі кездесетін ісік. Семірке және бауыр ісіктерінен туындаған қан кету қарыншалық аритмияны да тудыруы мүмкін. Терідегі гемангиосаркома көбінесе кішкентай қызыл немесе көкшіл-қара түйін ретінде көрінеді. Ол тері астында да пайда болуы мүмкін. Терідегі гемангиосаркоманың себебі күн сәулесіне ұшырау болуы мүмкін деп саналады. Висцеральді гемангиосаркоманың ең көп кездесетін клиникалық белгілері: тәбеттің жоғалтылуы, аритмия, салмақтың төмендеуі, әлсіздік, шаршаңқылық, құлау, шырышты қабықтардың бозаруы және/немесе кенеттен өлім. Іштің үлғаюы қан кету салдарынан жиі байқалады. Метастаз көбінесе бауырға, оментумға, өкпеге немесе миға таралады. 1999 жылы Ware және авторлар тобы жариялаған ретроспективті зерттеуде, стерильденген әйел иттерде жүрек гемангиосаркомасының қаупі 5 есе жоғары, ал стерильденген еркек иттерде гемангиосаркома қаупі 2,4 есе жоғары екені анықталды. Аталған зерттеудің дұрыстығы күмәнді.

Клиникалық патологиялық зерттеулер

Гемангиосаркома гематологиялық және гемостаздық бұзылыстардың кең спектрін тудыруы мүмкін, оның ішінде анемия, тромбоцитопения (қан тақайшаларының санының төмендеуі), диссеминациялық интраваскулярлық коагуляция (ДИК); қан эритроциттерінде nRBC, шистоциттер және акантоциттердің болуы; сондай-ақ нейтрофилиямен лейкоцитоз, солға қарай ығысу және моноцитоз.

Диагностика

Анық диагноз қою үшін биопсия және гистопатология қажет. Цитологиялық аспираттардың нәтижелері әр түрлі ерекшелік көрсетуі мүмкін, сондықтан олар шешім қабылдау үшін жеткіліксіз болуы мүмкін. Сонымен қатар, теріс нәтижелер аурудың жоқтығын көрсетпейді, себебі бір зерттеуде былай делінген: "меңкешелік неоплазияның цитологиялық диагнозы сенімді, бірақ теріс нәтиже меңкешелік неоплазия мүмкіндігін жоққа шығаруға пайдаланбау керек". Бұл қанмен ластанудың жиі кездесуімен және жасушалардың нашар бөлінуімен байланысты. Ветеринарияда хирургиялық биопсия әдеттегі тәсіл болып табылады. Зейінге алуға болатын диагностикалық әдістерге ультрадыбыс, компьютерлік томография (КТ), магниттік-резонанстық томография (МРТ) және FDG ПЭТ/КТ жатады. FDG ПЭТ/КТ метастаздарды сатылап анықтау және оларды табу үшін дәстүрлі КТ-ге қарағанда артықшылықтарды көрсетуі мүмкін.

Симптомдары

Иттер гемангиосаркоманың белгілерін көбінесе ісік жарылып, кең ауқымды қан кетуге дейін көрсетпейді. Содан кейін симптомдардың ішінде қысқа мерзімді шаршаңқылық, тәбет жоғалту, іштің үлғаюы, артқы аяқтардың әлсіздігі, тіл мен қызыл иектердің ағаруы, жүрек соғысының жылдамдауы және әлсіз пульс болуы мүмкін.

Емдеу әдістері

Емдеуге химиотерапия және, мүмкін болған жағдайда, зақымдалған органмен бірге ісікті алып тастау кіреді, мысалы, көкбауырды жою арқылы. Тек көкбауырды жою арқылы орташа өмір сүру мерзімі 1–3 айды құрайды. Химиотерапияны, негізінен доксорубицин препаратын, жеке немесе басқа препараттармен бірге қолдану, көкбауырды жоюдан кейін орташа өмір сүру мерзімін 2–4 айға ұзартуы мүмкін. 2012 жылы Пенсильвания университетінің ветеринариялық мектебінде жарияланған мақалада, *Coriolus versicolor* (әдетте "Түркияның құйрығы" деп аталады) саңырауқұлағынан алынған қосылыспен емделген иттер, көкбауырды жою және доксорубицинмен емделген иттердің тарихи деректемелерімен салыстырғанда, препаратқа жағымды жауап бергені көрсетілді. :. Кейіннен Пенсильвания университетінің ветеринариялық мектебі 101 ит қатысқан бақыланатын, рандомизацияланған зерттеу жүргізді, онда *Coriolus versicolor* саңырауқұлағының 15 итпен 2012 жылғы мақалада көрсетілгендей нәтижесі болмағаны анықталды. Gednet және авторлардың 2022 жылғы мақаласында, көкбауырды жоюдан кейін доксорубицинмен емделген иттер, көкбауырды жою және саңырауқұлақпен емделген иттерге қарағанда жақсы жағдай көрсетті. Доксорубицинмен және "Түркияның құйрығы" саңырауқұлағымен бірге қолдану, тек доксорубицинмен салыстырғанда өмір сүру мерзімін жақсартпады. Дегенмен, 2012 жылғы зерттеуде көрсетілгендей, "Түркияның құйрығы" саңырауқұлағының экстракты, тіпті доксорубицинмен бірге қолданылғанда да, ешқандай жүйелік қосымша әсерлерді тудырмады. Иттер үшін ісік тінін өсіруге негізделген иммунотерапия әзірленуде. Сонымен қатар, иттерде жиі кездесетін қатерлі ісіктерге, соның ішінде гемангиосаркомаға қарсы профилактикалық вакцина әзірленуде. Теріде, ішкі органдарға таралмаған жағдайларда, толық хирургиялық жолмен алып тастау арқылы көп жағдайда емдеуге болады.