Туа біткен дақтар – теріде туған кезде немесе жақын уақытта пайда болатын ерекшелік. Пігменттік және қан тамырлық дақтарды біліңіз. Дәрігерге кеңесіңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Туған кездегі белгі – теріде туа біткен, қаусіз өзгеріс, ол туған кезде немесе туғаннан кейін көп ұзамай, әдетте бірінші айда пайда болады. Туған белгілер терінің кез келген жерінде кездесуі мүмкін. Олардың пайда болуына қан тамырларының, меланоциттердің, тегіс бұлшық еттердің, май тінінің, фибробластардың немесе кератиноциттердің шамадан тыс өсуі себеп болады. Дерматологтар туған белгілерді екі түрге бөледі: пигментті және қан тамырлық белгілер. Пигментті туған белгілерге тері пигменті жасушаларының артық болуынан пайда болатын шек, кофе сүті түсті және моңғол дақтары жатады. Қан тамырлық туған белгілер, сондай-ақ қызыл туған белгілер деп те аталады, қан тамырларының көбеюінен туындайды және макулярлық дақтар (бөрікше дақтары), гемангиомалар және портвейн дақтарын қамтиды. 10 нәрестенің бірінен астамы 1 жасқа дейін қан тамырлық туған белгілерімен дүниеге келеді. Туған белгілердің бірнеше түрі тері зақымданулары тобына жатады, олар неви немесе наэви деп аталады, латын тілінде бұл "туған белгі" дегенді білдіреді. Туған белгілер тері жасушаларының дамуы мен қозғалысын бақылайтын факторлардың жергілікті тепе-теңдігінің бұзылуы нәтижесінде пайда болады. Сонымен қатар, қан тамырлық туған белгілердің тұқым қуалайтыны белгілі емес.
A birthmark is a congenital, benign irregularity on the skin which is present at birth or appears shortly after birth—usually in the first month. Birthmarks can occur anywhere on the skin. They are caused by overgrowth of blood vessels, melanocytes, smooth muscle, fat, fibroblasts, or keratinocytes. Dermatologists divide birthmarks into two types: pigmented birthmarks and vascular birthmarks. Pigmented birthmarks caused by excess skin pigment cells include: moles, café au lait spots, and Mongolian spots. Vascular birthmarks, also called red birthmarks, are caused by increased blood vessels and include macular stains (salmon patches), hemangiomas, and port wine stains. A little over 1 in 10 babies have a vascular birthmark present by age 1. Several birthmark types are part of the group of skin lesions known as nevi or naevi, which is Latin for "birthmarks". Birthmarks occur as a result of a localized imbalance in factors controlling the development and migration of skin cells. In addition, it is known that vascular birthmarks are not hereditary.
Ұяшық
Туған меланоциттік невус – меланоциттік невустың бір түрі, медициналық терминмен «күлте» деп аталатын, нәрестелерде туған кезде кездесетін жағдай. АҚШ-тағы нәрестелердің шамамен 1%-ында кездеседі, 15% жағдайда бас және мойын аймағында орналасады, бірақ денеде кез келген жерде болуы мүмкін. Ашық терілі адамдарда ақшыл қоңыр, ал қараңғы терілі адамдарда дерлік қара түсті болуы мүмкін. Олар әртүрлі өлшемде және түрлі пішінде кездеседі, пішіні дұрыс емес, жазық немесе көтеріңкі, түйіншіктей болуы мүмкін. Мұндай күлтелер әдемі белгілер түрінде де көрініс беруі мүмкін, олар көбінесе бет, мойын немесе қолдарда пайда болады.
Congenital melanocytic nevus is a type of melanocytic nevus, the medical term for what is colloquially called a "mole", found in infants at birth. Occurring in about 1% of infants in the United States, it is located in the area of the head and neck 15% of the time, but may occur anywhere on the body. It may appear as light brown in fair skinned people, to almost black in people with darker skin. Coming in a variety of sizes and appearances, they may be irregular in shape and flat, or raised and lumpy in appearance and feel. Such naevi can also manifest themselves as beauty marks, which most commonly appear on the face, neck or arms.
Café au lait spot (сүтпен ішеді)
Café au lait нүктелі макулалар денеде кез келген жерде пайда болуы мүмкін. Олар көбінесе сопақ пішіндес және ақшыл қоңыр немесе сүт кофе түстес болады. Бұл туа біткен белгілер туған кезде немесе ерте балалық шақта пайда болуы мүмкін, жас ұлғайған сайын айқындығы азаймайды. Әдетте, олар туғаннан кейін үш-бес жыл ішінде жоғалады және жасөспірім шақта толығымен кетеді. Ең көп кездесетін түсі көк, бірақ олар көк сұр, көк қара немесе тіпті қою қоңыр болуы мүмкін. Моңғолдық дақ – теріге ғана қатысты туа біткен даму аномалиясы. Көк түс терінің терең қабаттарында орналасқан меланин құрамындағы меланоциттердің әсерінен пайда болады.
Café au lait spot macules may occur anywhere on the body. They are most commonly oval in shape and light brown, or milk coffee, in color. These birthmarks may be present at birth, or appear in early childhood, and do not fade much with age. It normally disappears three to five years after birth and almost always by puberty. The most common color is blue, although they can be blue gray, blue black or even deep brown. The Mongolian spot is a congenital developmental condition exclusively involving the skin. The blue colour is caused by melanocytes, melanin containing cells, that are deep under the skin.
Ағаштың шағылуы
Телеангиэктатикалық невус көбінесе "лелек шағуы", "періште сүйісі" немесе "бөлекенің дағы" деп аталады. Ол тізеде, мойынның артқы жағында және/немесе маңдайда, қабақта және кейде үстіңгі еріндің үстінде қызғылт немесе күйген түсті, жалпақ, дұрыссыз пішінді белгі ретінде пайда болады. Тері қалыңдамайды және денедегі басқа жерлерден ешқандай сезімдік айырмашылығы жоқ, тек сыртқы түрімен ғана ерекшеленеді. Шамамен жартылай нәрестелерде осындай туа біткен белгі болады.
Colloquially called a "stork bite", "angel's kiss" or "salmon patch", telangiectatic nevus appears as a pink or tanned, flat, irregularly shaped mark on the knee, back of the neck, and/or the forehead, eyelids and, sometimes, the top lip. The skin is not thickened and feels no different from anywhere else on the body; the only difference is in appearance. Nearly half of all babies have such a birthmark.
Сабақ белгісі
Инфантильді гемангиома, көбінесе "клубникалық дақ" деп аталады, эндотелиялық жасушалардың – қан тамырларын жабатын жасушалардың – қатерсіз, өзінен-өзі кешіп бара жататын ісігі (ісінуі немесе өсуі). Ол әдетте өмірдің алғашқы апталарында пайда болады және 10 жасқа дейін жоғалады. Бұл – нәрестелік шақта ең көп кездесетін ісік. ФАКЕС синдромы – ми, жүрек және артериялардың аномалияларын жиі қамтитын сирек кездесетін жағдай, көбінесе үлкен бет гемангиомасымен бірге жүреді. Мұндай жағдайларда, кішкентай көгал немесе туа біткен дақ тез өсіп, өмірдің алғашқы күндері немесе апталарында ісінуі мүмкін.
An infantile hemangioma, colloquially called a strawberry mark, is a benign self involuting tumor (swelling or growth) of endothelial cells, the cells that line blood vessels. It usually appears during the first weeks of life and resolves by age 10. It is the most common tumor of infancy. PHACES Syndrome, a rare condition that often involves brain, heart, and arterial abnormalities, is generally accompanied by the presence of large facial hemangiomas. In such cases, what appears to be a small bruise or birthmark may grow rapidly and take on a puffy appearance in the first days or weeks of life.
Порт-шараптың лағы
Порт-шарап дақтары, сондай-ақ невус фламеус деп те аталады және кейде құлпынай белгілерімен шатастырылады, туған кезде пайда болады және ашық қызғылт түстен терең шарап қызылына дейін өзгереді. Түрлі пішінде болатын бұл дақтар көбінесе үлкен болады және қан тамырларына жүйке талшықтарының жеткіліксіздігінен немесе толық жоқтығынан туындайды. Бұл қан тамырларының кеңеюіне, яғни тамырлардың диаметрінің ұлғаюына себеп болады, нәтижесінде қан зақымдалған аймақта жиналады. Уақыт өте келе порт-шарап дақтары қалыңдап, кішкентай өркештер немесе дөңгелектер пайда болуы мүмкін, ал жасқа байланысты олар өзінен-өзі жоғалмайды.
Port wine stains, also known as nevus flammeus and sometimes mistaken for strawberry marks, are present at birth and range from a pale pink in color, to a deep wine red. Irregular in appearance, they are usually quite large, and caused by a deficiency or absence in the nerve supply to blood vessels. This causes vasodilation, the dilation of blood vessels, causing blood to pool or collect in the affected area. Over time, port wine stains may become thick or develop small ridges or bumps, and do not fade with age.
Тарихи түсіндірмелері
Туған дақтардың пайда болу себептерін түсіндіру үшін көптеген түсініктер келтірілді. Кейде балалар жүктілік кезінде анаға тиген қорқыныштан немесе үрейден "белгіленуі" немесе "ойылған" іздерге ие болуы мүмкін деп айтылатын, бұл аналық әсердің ескірген теориясына сүйенеді:
Many explanations were given to explain the origin of birthmarks. Occasionally, it was said that children could be 'marked' or 'imprinted' upon by scares or frights given to the mother during the pregnancy, which draws on the outdated theory of maternal impression:
Балалар ананың кенеттен сескенуінен немесе жағымсыз оқиғасынан да "белгіленуі" мүмкін екендігі айтылады, тіпті мен өзім бір көздері дөңгелек, аузы үлкен ақымақ көрдім, оның осы халге анасының туылғанға бірнеше ай бұрын бақаға басып қалуы себеп деп есептеледі. Тағы бір жағдайда, нәрестенің бетіндегі үлкен қызыл дақ анасының қасында бір адамды атып өлтіргенін көрген кезде пайда болды, осы оқ ату кезінде шашыраған қан мен миы анасының бетіне тиген еді. Басқа түсіндірмелерде тамақ пішіндес туған дақтар ананың жүктілік кезіндегі құштарлығының тікелей салдары немесе ананың күн тұтылу кезінде денесінің белгілі бір жеріне тигені – нәрестенің туған дағы сонда пайда болады делінеді.
Children are also said to be marked by some sudden fright or unpleasant experience of the mother, and I have myself seen a pop eyed, big mouthed idiot whose condition is ascribed to the fact that his mother stepped on a toad several months before his birth. In another case, a large red mark on a baby's cheek was caused by the mother seeing a man shot down at her side, when the discharge of the gun threw some of the blood and brains into her face. Other explanations claimed that birthmarks shaped like food were the direct result of the mother's pregnancy cravings, or the mother touching a certain part of her body during a solar eclipse – her child's birthmark will be in the same location.