Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан мен Пәкістандағы өзен
River in India and Pakistan
Гонконгтағы Джелум өзені (Дарьяу)
the Jhelum River (Daryaaw) in Hong Kong
Джелум өзені (/dʒ//eː//l//əm/) – Үндістанның солтүстік бөлігінде орналасқан өзен. Ол Веринагтан басталып, Үндістан басқаратын Джамму және Кашмир аймағы арқылы ағып, Пәкістан басқаратын Азад Кашмирге, содан кейін Пәкістанның Пенджаб провинциясына құяды. Бұл Пенджаб аймағының бес өзенінің ең батысы және Кашмир аңғарынан өтеді. Ол Шынаб өзенінің саласы болып табылады және жалпы ұзындығы шамамен .
The Jhelum River (/dʒ//eː//l//əm/) is a river in the northern Indian subcontinent. It originates at Verinag and flows through the Indian administered territory of Jammu and Kashmir, into Pakistani administered Azad Kashmir, then the Pakistani province of Punjab. It is the westernmost of the five rivers of the Punjab region, and flows through the Kashmir Valley. It is a tributary of the Chenab River and has a total length of about .
Этимология
Пакистандық жазушы Анжум Сұлтан Шахбаз өзінің "Тарих-и Джелум" кітабында Джелум есімі туралы бірнеше әңгімені жазған: Көптеген жазушылар Джелум есімінің шығу тегі туралы әртүрлі пікірде. Бір ұсыныс бойынша, ежелгі заманда Джелумабад Жалхам деп белгілі болған. "Желум" сөзі "жал" (таза су) және "хам" (қар) сөздерінен туындаған деседі. Осылайша, бұл атау қаланың жанынан ағып өтетін, қарлы Гималай тауларынан бастау алатын өзен суларына сілтеме жасайды. Өзеннің санскрит тіліндегі атауы Витаста, ол Ниламата Пуранадағы өзеннің пайда болуына қатысты аңызға негізделген. Бұл атау Кашмирдегі Вятх өзенінің атында сақталған.
Anjum Sultan Shahbaz [ur], a Pakistani author, recorded some stories of the name Jhelum in his book Tareekh e Jhelum as:Many writers have different opinions about the name of Jhelum. One suggestion is that in ancient days Jhelumabad was known as Jalham. The word Jhelum is reportedly derived from the words Jal (pure water) and Ham (snow). The name thus refers to the waters of a river (flowing beside the city) which have their origins in the snow capped Himalayas. The Sanskrit name for the river is Vitástā, derived from an apocryphal legend regarding the origin of the river in the Nilamata Purana. The name survives in the Kashmiri name for this river, Vyath.
Тарих
Желім өзені бастапқыда Витаста деп аталған. Ежелгі гректер бұл өзенді Гидаспес (Ὑδάσπης) деп атаған. Ұлы Александр және оның әскері б.з.д. 326 жылы Гидасп шайқасында Желім өзенінен өтіп, онда Үнді патшасы Порусты жеңді. Арианның (Анабасис, 29) мәлімдемесіне сәйкес, ол "Гидасп өзенін кесіп өтуді бастаған жерде" қала салған, оны қазіргі Жалалпур Шарифте жерленген оның атақты аты Букефалдың құрметіне Букефала (немесе Буцефала) деп атады. Ескі Букефала қазіргі Желім қаласының жанында орналасқан деп есептеледі. Гуджарат ауданының тарихшысы Мансур Бехзад Батттың айтуынша, Букефал Жалалпур Шарифте жерленген, бірақ Желумға жақын орналасқан Манди Бахауддин ауданының тұрғындары олардың Фелия атауы Александрдың өлген атынан шыққан деп санайды, Фелия атауы Букефалдың бұрмаланған түрі екенін айтады. Желім өзенінің сулары "Инд сулары туралы келісімге" сәйкес Пәкістанға бөлінген. Үндістан "Инд сулары туралы келісімге" сәйкес, өзен суына Пәкістаннан бұрын пайдалану құқығын иелену үшін Желім өзенінің саласында гидроэнергетикалық жобаны іске асыруда.
The river Jhelum was originally recognized by the name Vitasta. The river was called Hydaspes (Ὑδάσπης) by the ancient Greeks. Alexander the Great and his army crossed the Jhelum in BC 326 at the Battle of the Hydaspes River, where he defeated an Indian king, Porus. According to Arrian (Anabasis, 29), he built a city "on the spot whence he started to cross the river Hydaspes", which he named Bukephala (or Bucephala) to honour his famous horse Bucephalus, buried in present day Jalalpur Sharif. It is thought that ancient Bukephala was near the site of modern Jhelum. According to Gujrat district historian Mansoor Behzad Butt, Bukephalus was buried in Jalalpur Sharif, but the people of Mandi Bahauddin, a district close to Jehlum, believed that their tehsil Phalia was named after Alexander's dead horse, saying that the name Phalia was a distortion of Bucephala. The waters of the Jhelum are allocated to Pakistan under the terms of the Indus Waters Treaty. India is working on a hydropower project on a tributary of Jhelum river to establish first use rights on the river water over Pakistan as per the Indus Waters Treaty.
Аңыздар
Хинду пұрандары бойынша, Қашьяпа дана Парватиден Кашмирге келіп, жерді сол жерде мекен ететін психтардың зұлымдықтары мен тазалықсыздықтарынан тазартуды сұрады. Парвати төменгі әлемде өзеннің кейпін алды. Оның күйеуі Шива Ниланың (Вернаг бұлағының) жанында найзасымен соқты. Осы соққымен Парвати төменгі әлемнен пайда болды. Ол найзасымен бір витасти өлшемдегі арна қазып, осы арқылы төменгі әлемнен шыққан өзенді алып шықты, содан кейін оған Витаста деген ат берді. Ежелгі гректер де өзенді, көптеген таулар мен ағыстарды құдай деп есептеген. Дионисиада авторы Нонн Гидаспты теңіз құдайы Таумас пен бұлт құдайы Электраның ұлы, радуга құдайы Иристің інісі және арпиялардың – желдің жартылай бауырлары деп сипаттайды. Өзен шетелде болғандықтан, құдайдың атымен өзен аталды ма, әлде Гидаспес құдайы өзеннің атымен аталды ма, белгісіз.
According to Hindu puranas, the goddess Parvati was requested by the sage Kashyapa to come to Kashmir to purify the land from the evil practices and impurities of the pishachas living there. Parvati assumed the form of a river in the netherworld. Her consort Shiva struck with his spear near the abode of Nila, (Verinag spring). With this stroke of the spear, Parvati emerged from the netherworld. He excavated a ditch measuring one vitasti using the spear, through which the river, originating from the netherworld, came out, and so he gave her the name Vitástā. The ancient Greeks also regarded the river as a god, as they did most mountains and streams. The poet Nonnus in the Dionysiaca calls the Hydaspes a titan descended god, the son of the sea god Thaumas and the cloud goddess Elektra, the brother of Iris, goddess of the rainbow, and half brother to the harpies, the snatching winds. Since the river is in a foreign country, it is not clear whether they named the river after the god, or whether the god Hydaspes was named after the river.
Құбырлар
Шри-Нагар қаласындағы және оның маңындағы каналдар. Жоғарғы Джелум каналы Мангла бөгетінен Ченаб өзеніне дейін созылады. Расул Қадирабад байланыс каналы. Часма-Желум байланыс каналы Инд өзеніндегі Часма тоғанынан Расул тоғанынан төмен ағатын Желум өзеніне дейін жалғасады. Бұл Мари Шах Сахира қаласынан басталады.
Canals in and around the city of Srinagar. The Upper Jhelum Canal runs from Mangla Dam to the Chenab. The Rasul Qadirabad Link Canal. The Chashma Jhelum Link Canal runs from the Chashma Barrage on the Indus River to the Jhelum river downstream of Rasul Barrage. This is from Mari Shah Sakhira town.