"Ammonite" – Никола Гриффиттың 1992 жылғы дебюттік романы. Әйелдер билігіндегі әлем, гендерлік теңдік, адамзат ахуалы тақырыбындағы көркем әдебиет. Марапаттар жеңімпазы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1992 жылы шыққан Никола Гриффит романы
1992 novel by Nicola Griffith
«Аммонит» – 1992 жылы жарық көрген британдық-американдық автор Никола Гриффиттің тұңғыш романы. Роман квир идеологияларға арналған ой-толғаныс ретінде берілген, онда гендер, иллюзия және адамзат тақырыптары зерттеледі. Гриффит әйелдер басқаратын әлемнің мейірімдірек немесе жақсырақ болатынын қарастырады. Америкалық жазушы Урсула Ле Гуин «Аммонитті» «күшті, сүйкімді кейіпкерлері, тартымды сюжеті және гендерге қатысты өте қызықты көзқарасы бар керемет тұңғыш роман» деп атады. Роман сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, академиялық тұрғыдан мақталды және бірнеше әдеби сыйлықтарға ие болды, соның ішінде ЛГБТ тақырыбындағы ғылыми фантастика/фэнтези үшін Ламбда әдеби сыйлығы және гендер туралы түсінігімізді зерттейтін немесе кеңейтетін ғылыми фантастика немесе фэнтези үшін бұрын Джеймс Типтри кіші сыйлығы деп аталған «Otherwise» сыйлығы. 2008 жылы «Аммонит» романының итальян тіліне аудармасы Италияның ғылыми фантастика және фэнтези саласындағы көрнекті туындыларға берілетін «Premio Italia» сыйлығына ие болды. Роман сонымен қатар Артур Кларк сыйлығына, Британдық ғылыми фантастика сыйлығына және жаңадан шыққан авторларға арналған «Locus» сыйлығына үміткер болды. 2012 жылдың қыркүйегінде «Аммонит» SF Masterworks сериясының қайта жаңартылған, жұмсақ мұқабалы басылымдарына қосылды (2010 жылдан бері). Бұл серия маңызды және үздіксіз басылып шығуға лайық деп есептелетін классикалық ғылыми фантастика әдебиетінен тұрады.
Ammonite is British American author Nicola Griffith's debut novel, which was published in 1992. Styled as a meditation on queer ideologies, the novel explores themes of gender, illusion, and humanity. Griffith examines whether a world run by women would be a gentler or better one. American author Ursula Le Guin cited Ammonite as “a knock out first novel, with strong, likeable characters, a compelling story, and a very interesting take on gender”. Critically acclaimed and academically praised, the novel won several literary awards, including the Lambda Literary Award for LGBT themed science fiction/fantasy, and the Otherwise Award, formerly known as the James Tiptree Jr. Award, for science fiction or fantasy that explores or expands our understanding of gender. In 2008, the Italian translation of Ammonite was awarded the Premio Italia award, an Italian literary prize for astounding works in science fiction and fantasy. The novel was also shortlisted for the Arthur C. Clarke Award, the British Science Fiction Award, and the Locus Award for a debut novel. In September 2012 Ammonite was included in the SF Masterworks relaunch series of softcover editions (2010 present). The series is composed of classic science fiction literature that is deemed important and considered deserving of being in continuous print.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Аммон – Марги Тайшанның оқиғасы, ол антрополог және Мемлекеттік агенттік – Елді мекендер мен білім беру кеңесінің (SEC) қызметкері. Ол SEC өкілі ретінде Jeep планетасына жіберіледі («Jeep» аббревиатурасы «GP» деп айтылады). Ғасырлар бұрын Jeep Жерден келген адамдармен отарланған, бірақ отарлаушылармен байланыс үзілген, ал қазір планета зұлым Durallium компаниясының (көбінесе «Компания» деп аталады) қайта отарлау нысаны болып табылады. Оқиғаның басталуына бірнеше жыл бұрын Компания техникалық және қауіпсіздік қызметкерлерінен (соңғылары, жауынгерлік киімдерінің көзілдіріліген шлемдері үшін «Көзілдірмелер» деп аталады) тұратын экспедицияны планетаға жіберді; аз уақыттан кейін экспедициядағы барлық ерлер мен көптеген әйелдер планетаға эндемик болған вирустан қайтыс болды. Нәтижесінде планета карантинге алынды және экспедицияның тірі қалған мүшелеріне планетаны тастауға рұқсат берілмеді. Планетаның бір құпиясы – «туған» халық, толығымен әйелдерден тұрады және түпнұсқалық отардың ұрпақтары болып саналады. Марги Jeep-ке жергілікті мәдениеттерді зерттеу үшін ғана емес, сонымен қатар Jeep вирусына қарсы потенциалды вакцинаны сынау үшін жіберіледі. Ол Jeep арқылы саяхат жасап, бірнеше жергілікті мәдениеттермен бірге өмір сүреді. Саяхатын басталғаннан кейін көп ұзамай ол көшпелі Echraidhe тайпасының құрсауына ілігіп, құлдыққа түседі. Олардың бірі – Uaithne өзін Өлім Рухы деп санайды, өлімнің құдайының таңдалған өкілі, апатты әкелуге тағайындалған. Echraidhe-ден қашып, қатал қыста өлімге жуықтап, ол Ollfoss деген тыныш ауылға жетеді, онда ол бір отбасымен бірігіп, вакцинаны қабылдауды тоқтатады, вирусты өз денесінде қабылдап, жергілікті тұрғындар болудың не екенін (соның ішінде жергілікті тұрғындар бала көтерудің қалай болатынын) толыққанды түсінеді. Ол «терең іздеу» мистикалық тәлімдерін үйреніп, ақырында «viajera», яғни саяхатшы дана әйелге айналады. Кейіннен ол Uaithne басшылығымен Mirrors және Echraidhe арасындағы қақтығыстың ортасында қалады. Марги қақтығысты тоқтатады, бірақ көп ұзамай Компания вакцина сәтсіздікке ұшырады деп санайды және Jeep планетасының орбитасындағы ғарыш станциясын жояды, осылайша ондағы адамдарды оқшаулап тастайды. Алайда Марги мен Mirrors Компания бір күні қайта оралады деп сендіреді және олар осы оралуға дайындалуы керек. Гриффиттің романында Jeep-тегі өмірге бейімделу маңызды тақырып болып көрінеді, себебі Марги ғана емес, Компанияның басқа да қызметкерлері планеталық ортаға бейімделу үшін Jeep-ке қоныстануға және оның бұрынғы отарлаушылары жасаған мәдениеттерге бейімделуге мәжбүр болады.
Ammonite is the story of Marghe Taishan, an anthropologist and employee of a government agency, the Settlement and Education Councils (SEC). She is sent as an SEC representative to the planet Jeep (Grenchstom's Planet – "Jeep" being the pronunciation of the abbreviation "GP"). Centuries in the past, Jeep was colonized by people from Earth, but contact was lost with the colony, and now the planet is a target for recolonization by the sinister Durallium Company (mostly referred to as "Company"). Some years prior to the beginning of the story, Company sent an expedition of technical and security personnel (the latter called "Mirrors" for the mirrored helmets on their combat armor) to the planet; a short time later, all of the men and many of the women in the expedition died from a virus, also known as Jeep, which was endemic to the planet. As a result, the planet was placed under quarantine, and none of the surviving members of the expedition have been allowed to leave. One of the mysteries of the planet is that there is a "native" population, entirely female and apparently descended from the original colony. Marghe is sent to Jeep not only to study the native cultures, but also to test a potential vaccine for the Jeep virus. She makes a journey across Jeep, living with several of its indigenous cultures. Shortly after the start of her journey, she is captured and enslaved by the nomadic Echraidhe, one of whose members, Uaithne, believes herself to be the Death Spirit, the chosen representative of the goddess of death destined to bring about an apocalypse. Escaping the Echraidhe and almost dying in the extreme winter, she reaches the quieter village of Ollfoss, where she joins a family and stops taking the vaccine, accepting the virus into her body and truly learning what it is like to be a native (including how the natives are able to conceive children). She learns the mystic discipline of "deepsearch", and eventually becomes a "viajera", or traveling wise woman. Afterward, she is forced to the center of a conflict between the Mirrors and the Echraidhe under the leadership of Uaithne. Marghe stops the conflict, but shortly thereafter Company, believing the vaccine to have been a failure, destroys the space station orbiting Jeep, apparently isolating the people there. However, Marghe and the Mirrors believe that the Company will probably return one day, a return they must prepare for. Adaptation to life on Jeep appears to be a greater theme of Griffith's novel, as not only Marghe, but other Company personnel, also eventually are forced to settle on Jeep and adapt to the cultures that its prior colonists have created, in order to adjust to the planetary environment.