Гипертрофиялық жаралар: себептері, көріністері және емдеу әдістері
Hypertrophic scar
Жарақаттан кейін пайда болатын гипертрофиялық жарақаттар – терідегі коллагеннің артық жиналуынан туындайтын көтеріңкі жарақат. Себептері, дамуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гипертрофиялық жара – келоидтарда байқалатын деңгейге жетпейтін, бірақ көтеріңкі жараға алып келетін, шамадан тыс коллаген жинақталуымен сипатталатын терінің жағдайы. Келоидтар сияқты, олар көбінесе тырысқақтар, дене тесіктері, кесіктер және күйіктер орнында пайда болады. Олардың құрамында көбінесе жүйкелер мен қан тамырлары болады. Әдетте, дерманың терең қабаттарына зардап тигізетін термиялық немесе травматикалық жарақаттан кейін пайда болады және TGF β-ның жоғары деңгейін көрсетеді.
A hypertrophic scar is a cutaneous condition characterized by deposits of excessive amounts of collagen which gives rise to a raised scar, but not to the degree observed with keloids. Like keloids, they form most often at the sites of pimples, body piercings, cuts and burns. They often contain nerves and blood vessels. They generally develop after thermal or traumatic injury that involves the deep layers of the dermis and express high levels of TGF β.
Себеп
Жараға түсетін механикалық кернеу гипертрофиялық іздің пайда болуының негізгі себебі болып табылады. Қалыпты жара жазылғанда, организм ескі коллагеннің ыдырауымен тепе-теңдікті сақтай отырып, жаңа коллаген талшықтарын өндіреді. Гипертрофиялық іздер қызылдан қоңыр түске дейін, қалың және қышыну немесе ауыру сезімі тудыруы мүмкін. Олар бастапқы жара шегінен аспайды, бірақ алты айға дейін қалыңдауын жалғастыра береді. Гипертрофиялық іздер әдетте бір-екі жыл ішінде жақсарады, бірақ сыртқы түрі немесе қышынудың күштілігі салдарынан мазасыздық тудыруы мүмкін; егер олар буынға жақын жерде орналасса, қозғалысты шектеуі де мүмкін. Кейбір адамдарда гипертрофиялық іздерге бейімділік тұқым қуалау арқылы беріледі, мысалы, Элерс-Данлос синдромымен ауыратындарда.
Mechanical tension on a wound has been identified as a leading cause for hypertrophic scar formation. When a normal wound heals, the body produces new collagen fibers at a rate which balances the breakdown of old collagen. Hypertrophic scars are red to brown and thick and may be itchy or painful. They do not extend beyond the boundary of the original wound, but may continue to thicken for up to six months. Hypertrophic scars usually improve over one or two years, but may cause distress due to their appearance or the intensity of the itching; they can also restrict movement if they are located close to a joint. Some people have an inherited tendency to hypertrophic scarring, for example, those with Ehlers–Danlos syndrome.
Алдын алу
Гипертрофиялық жаралардың толық алдын алу мүмкін емес, сондықтан бұрын осындай жаралары болған адамдар операция жасату қажет болса, дәрігеріне немесе хирургқа хабарлауы тиіс. Қысымды киіммен емдеу – мысалы, күйіктен кейін гипертрофиялық жаралардың пайда болуын болдырмау үшін қолданылатын әдіс, алайда осы әдістің тиімділігі толыққанды анықталмаған.
It is not possible to completely prevent hypertrophic scars, so those with a history of them should inform their doctor or surgeon if they need surgery. Pressure garment therapy is a commonly used approach used to try and prevent hypertrophic scarring, for example, after a burn, however, the effectiveness of this approach is not clear.
Менеджмент
Алғашқы гипертрофиялық жаралар бірінші 1,5–3 айда сығыммен және массажбен емделуі керек. Қажет болған жағдайда, кейін силиконды терапия қолданылуы мүмкін. Жалғаса берген гипертрофияны кортикостероидтар инъекцияларымен емдеуге болады.
Early hypertrophic scars should be treated with applied pressure and massage in the first 1.5–3 months. If necessary, silicone therapy should be applied later. Ongoing hypertrophy may be treated with corticosteroids injections.
Силикон гельді қабықшалар
Силикон гелімен қапталған қабаттар кейде гипертрофиялық жараларды емдеу үшін қолданылады. Силикон гелінен жасалған қабаттар пияз шырынымен салыстырғанда жаралардың көрінісін сәл жақсартуы мүмкін, ал силикон гелінен жасалған қабаттарды немесе қысымды киімдерді пайдаланбаумен салыстырғанда ауырсынуды азайтуы мүмкін. Силикон гелінен жасалған қабаттардың басқа емдеу тәсілдерінен артық тиімділігі әлі анық емес.
Silicone gel sheeting is sometimes used to treat hypertrophic scars. Silicone gel sheets may improve the appearance of scars slightly compared with applying onion extract, and may reduce pain compared with no treatment with silicone gel sheets or pressure garments. It is uncertain whether silicone gel sheets are more effective than other treatment approaches.
Криохирургия
Криохирургия, тіндерді мұздату арқылы зақымдалған тіндерді жоюға пайдаланылады, гипертрофиялық жараның жазылуын тездетіп, оны тегіс әрі ақшыл жараға айналдыруы мүмкін.
Cryosurgery, using extreme cold to remove dead tissue, may speed up the healing process from a hypertrophic scar to a flatter, paler one.