Крикетте допты қолмен ұстау тәсілінің тарихы

Кіріспе

Крикет ойындарында шайқастан шығарудың бұрынғы әдісі. Допты қолмен ұстау бұрын крикет спортында шайқастан шығарудың әдістерінің бірі болған, бірақ 2017 жылы Крикет ережелері жаңадан жазылған кезде алаңға кедергі келтіру ережесіне қосылды. Бұл ережеге сәйкес, егер шайқас ойыншысы баспалдағын ұстамайтын қолымен допқа қасақана тисе, ол аут деп есептеледі. Егер шайқас ойыншысы жарақаттан қорғану үшін допты ұстаса, бұл жағдай ерекше қарастырылды. Бұл ереже 2000 жылғы ережелердің 33-бабымен реттелген және шайқас ойыншының шығарылуының сирек кездесетін түрі болды: крикет тарихында бірінші сыныпты матчтарда 61 рет, ал А тізіміндегі матчтарда 5 рет тіркелген. Көбінесе бұл шайқас ойыншысы доп қақпасына тиеді деп ойлап, оны қолымен қақпадан қашықтаған кезде болды. Халықаралық крикетте осылай шығарылғандардың саны онға жетеді; тесттік матчтарда жеті рет және бір күндік халықаралық матчтарда үш рет. Оңтүстік Африкалық Рассел Эндеан 1957 жылы Англияға қарсы өткен тесттік матчта осы әдіспен шығарылып, халықаралық крикетте алғашқы құрбан болды. Соңғы рет 2015 жылы бір күндік матчта Зимбабвелік Чаму Чибхаба Ауғанстан құрамасына қарсы ойнағанда осылай шығарылды. Ереже жаңадан аталғаннан кейін, Мушфикур Рахим Жаңа Зеландияға қарсы тесттік матчта допты қолмен ұстады. Шағым бойынша, ол "алаңға кедергі келтірді" деп танылды.

Анықтама

Топты басқару – Мэрилебон Крикет Клубы (МКК) құрған Крикет ережелерінің 33-тармағы болды. Батсмен допты ойнап жатқанда, бір немесе екі қолымен қасақана тисе, допты ұстағаны үшін аут болуы мүмкін. Егер батсмен жарақаттан қорғану үшін допты ұстаса, аут емес деп шешім қабылданар еді. Осыдан отыз жыл өткен соң ережелерге енгізілген түзетуде де осыған ұқсас сөздер сақталды. Бірінші сыныпты крикетте допты ұстағаны үшін алғаш рет аут болған батсмен – Джеймс Гранди, ол 1857 жылы Кентке қарсы МКК командасы сапында ойнап жүргенде осы жағдайға тап болды. 1899 жылға дейін батсмен допты алып тастау үшін ұстаса, тіпті ол доп киімдеріне немесе жабдықтарына ілініп қалғанда да аут болуы мүмкін еді. Ол кезде егер алаңдағы ойыншылардың бірі батсменнің киімінен допты алып тастаса, ол допты ұстап алуға құқылы еді. Осындай жағдайға тап болған Джордж Беннетт, 1872 жылы ағылшын графтық крикетінде допты ұстағаны үшін алғаш рет аут болды. 1887 жылдың басында Уильям Скоттонның қақпасы Джеральд Бродриббпен «өте ерекше» деп сипатталды. Бұл құқық бұзушылықтың заңсыздығы кейін 33-тармаққа қайта енгізілді. Чарльз Райт – бірінші сыныпты крикетте допты алаңға қайтарып бергені үшін алғаш рет аут болған ойыншы, бірақ бұл қате болды. Бродрибб 1893 жылы өткен матчта У.Г. Грейстің Райтқа допты қайтарып беруге ықпал еткенін және одан кейін шағымдануға тырысқанын айтады. Төреші Райтты аут деп жариялады, бірақ тоғыз жыл бұрынғы ережеде батсмен алаң қорғаушылардың сұрауымен допты қайтарып берсе, аут емес екені айтылған еді. 2013 жылы ережеге маңызды өзгеріс енгізілді. Бұрынғыда, допты ұстау мен алаңға кедергі келтірудің арасындағы шекара шамалы болды. Бұл екіжақтылықты «соққы беруші допты ойнауын аяқтаған» кезде нақты шекаралау арқылы жойылды: осы нүктеге дейін допты ұстау қолданылады, ал одан кейін алаңға кедергі келтіру қолданылады. Нәтижесінде тек соққы беруші ғана допты ұстағаны үшін аут болуы мүмкін, және тек соққы беруші допты ойнаған (немесе ойнауға тырысқан) қысқа мерзімде, бірінші немесе келесі соққы ретінде. Жоғарыда айтылған допты алаңға қайтару әрекеті енді соққы берушінің допты ойнағаны деп есептелмейді, нәтижесінде бұл жағдай алаңға кедергі келтіру ретінде қарастырылады. 2017 жылдың наурыз айында МКК допты ұстау ережесі толығымен алынып тасталып, алаңға кедергі келтіру ережесіне біріктірілетінін хабарлады. Бұл допты ұстау әрекеті батсменнің аут болуына әлі де себеп болатынын, бірақ енді әрқашан алаңға кедергі келтіргені ретінде тіркелетінін білдіреді. Жаңа ереже 2017 жылдың 1 қазанында күшіне енді. Бродриббтың пікірінше, допты ұстағаны үшін шығарылған ойыншылардың саны одан да көп болуы мүмкін: батсмендер рұқсатсыз допты алаңға қайтарып берген жағдайлардан басқа, төрешілер шағымды қабылдауға тартынған жағдайлардың да деректері бар. Осындай жағдайдың бірінде төреші Дэвид Констант Юнис Ахмедке қарсы апелляциялық шағымды қабылдамады, өйткені ол шағымның маңызды емес деп ойлады. Матчтың екінші иннингінде Оңтүстік Африканың ойыншысы Рассел Эндеан Джим Лейкердің шайқасын жеңіп алды. Доп оның қолына тиіп, әуеге ұшып кетті, содан кейін Эндеан инстинкт бойынша оны бос қолымен ұрып тастады. Кейін ол «басын ұрып тастауды ойлаған, бірақ бұл тым театрландырылған көрінді» деді. Екінші жағдай 22 жылдан кейін Австралия мен Пәкістан арасындағы шиеленісті серия кезінде болды, онда тағы бір сирек кездесетін аут болу әдісі – Манкадинг те болды. Эндрю Хилдич осы матчта құрбан болды; ол допты жинап, алаңнан шыққан ойыншыдан кейін қағып жіберді. Сарфраз Наваз қақпаны алуға өтініш білдірді, ал Хилдич аут болды. Пәкістанның тағы бір ойыншысы Асиф Икбал бұл оқиғадан алшақтады, «Бізге Хилдичке қарсы шағымдану үшін төмендеудің қажеті жоқ» деп түсіндірді. Хилдичтің аут болуы – соққы бермейтін батсменнің допты ұстағаны үшін аут болған жалғыз жағдай. Десмонд Хейнс – Мохсиннен кейін бір жылдан астам уақыт өткен соң, тестілік крикетте допты ұстағаны үшін аут болған төртінші адам. 1983 жылдың соңында Үндістанға қарсы матчта Хейнске доппен және тақтамен соққы тиді, содан кейін доп қақпаға қарай бағытталды. Вест-Индиялық батсмен бос қолымен допты қақпадан аулақ ұстады. Ойыннан шығарылған соң, допты ұстау ережесін білмейтін Хейнс төрешімен аут болуына қатысты пікірталас тудырды. Капил Девтен шағымын қайтарып алғысы келетінін сұрағаннан кейін, төреші Хейнсті алаңға қайтарды. 1993 жылы Грэм Гуч жүзді соққаннан кейін допты ұстағаны үшін аут болған жалғыз ойыншы атанды. Австралияға қарсы Тест матчын тең түсуге тырысып, қорғаныспен ойнаған Гуч Мерв Хьюздің қысқа добын тоқтатып алды. Доп оның соққысынан секіріп, қақпаға қарай құлады, Гуч инстинкт бойынша допты ұрып тастады: Австралия матчты 179 тақырыппен жеңіп алды. 1999 жылы Даррил Куллинанның аут болуы ODI-дағы екінші жағдай болды: Батыс Индиялық спиннен шыққан Кейт Артуртонға қарсы Куллинан допты жерге қағып жіберді. Доп биікке секіріп, Куллинан оны қайтадан түскенде ұстау үшін оң қолын соққысынан алды. Доп қақпаға жақын жерге түспесе де, Батыс Индиясының капитаны Брайан Лара шағымданып, Куллинан аут болды. Келесі жағдай екі жылдан кейін Австралия мен Үндістан арасындағы Тест матчында болды. Матчтың бірінші иннингінде Стив Уо допты Харбхаджан Сингхтен алды. Төреші шағымды қабылдамады, бірақ ол бұрылып тұрғанда доп секіріп, қақпаға қарай айналды. Уо соққы бермейтін батсменнің дауысынан ескертіліп, инстинкт бойынша бос қолымен допты ұрып тастады. Уоның аут болуымен бір жылда болған соңғы жағдай – Англияның Майкл Воанның Үндістанға қарсы матчында болды. Воан Сарандип Сингхке қарсы соққыға тырысып, сәтті болмады, доп оның тақталарынан сырғып, жерге құлады. Воан допты қолымен итерді, тіпті ол қақпаға қарай бағытталмаса да. Бастапқыда ол допты алаңдағы ойыншыға қайтаруға тырысқанын айтты, бірақ кейін «жасырып тұрып, «Мен бәрін жаңылыстырдым, мен ақымақпын» десем болған еді» деп мойындады.

Handled the ball was Law 33 in the Laws of Cricket established by the Marylebone Cricket Club (MCC). A batsman could be given out for handling the ball if, while playing a delivery, the batsman intentionally touched the ball with one or both of their hands not holding the bat. A decision of not out would be reached if the batsman handled the ball to avoid incurring an injury. Similar wording remained in the revision made to the laws thirty years later. The first batsman to be dismissed for handling the ball in first class cricket was James Grundy, who suffered the fate while playing for the MCC against Kent in 1857. Prior to 1899, a batsman could be given out for handling the ball even if they were doing so to remove a ball which had got stuck in their equipment or clothing. At the time, if one of the fielders removed the ball from the batsman's clothing, they could claim a catch. It was in such a situation that George Bennett, the first player to be given out handled the ball in English county cricket, was dismissed in 1872. The wicket of William Scotton in early 1887 was described by Gerald Brodribb as "most unusual". The illegal nature of this offence was later returned to Law 33, Charles Wright was the first player to be dismissed for returning the ball to a fielder in first class cricket; albeit wrongly. Brodribb relates that in an 1893 match, W. G. Grace influenced Wright to return the ball to him, and upon doing so, appealed. The umpire dismissed Wright, despite a clause added to the law nine years previous stating that a batsman would not be ruled out if they were returning the ball at the request of the fielding side. In 2013, the law received a major change. Prior to this, there had been ambiguity in certain situations whether handling the ball or obstructing the field was applicable. This ambiguity was removed by setting a clear demarcation point between the two as the point when the striker has "finished playing the ball": before this point, handling the ball applies; thereafter, obstructing the field applies. The result was that only the striker could be dismissed handled ball, and only during the short period when the striker was playing (or attempting to play) the ball, either as a first or subsequent stroke. The act of handing the ball back to the fielding side, mentioned above, was therefore no longer regarded as the striker playing the ball, resulting in this event then being dealt with under obstructing the field. In March 2017 it was announced by the MCC that the law on handled the ball would be completely removed and subsumed into the law on obstructing the field. This means that the act of handling the ball will still result in the batsman's dismissal, but will now always be recorded as obstructing the field. The new law came into effect on 1 October 2017. Brodribb suggests that it is likely that there should have been a significant number more dismissals than there have been for handling the ball: in addition to the cases where batsman have returned the ball to the fielding side without permission, there are records of cases in which the umpires have been reticent to uphold an appeal. On one such instance, the umpire David Constant rejected an appeal against Younis Ahmed, saying that he thought the appeal was not serious. In the second innings of the match, the South African Russell Endean padded away a delivery from Jim Laker. The ball looped off his pads into the air, and was falling towards his stumps until Endean instinctively knocked it away with his free hand. He later suggested that he had "thought of heading it away, but that seemed too theatrical." The second instance came 22 years later during a bad tempered series between Australia and Pakistan that also involved another rare dismissal method: Mankading. Andrew Hilditch was the victim in this match; he picked up the ball and returned it to the bowler after a wayward throw from a fielder. The bowler, Sarfraz Nawaz, appealed for the wicket and Hilditch was given out. Another Pakistan player, Asif Iqbal, distanced himself from the incident, commenting that he felt "there was no need for us to stoop so low as to appeal against Hilditch". Hilditch's dismissal marked the only time that a non striking batsman has been given out for handling the ball. Desmond Haynes was the fourth man to be dismissed for handling the ball in Test cricket, just over a year after Mohsin. Facing India in late 1983, Haynes had been struck on the bat and pad by the ball, which then headed towards the stumps. The West Indian batsman redirected the ball away from the stumps with his free hand. Upon being given out, Haynes—who was ignorant of the law regarding handling the ball—argued with the umpire about the dismissal. After asking the bowler, Kapil Dev, if he wanted to withdraw his appeal, the umpire sent Haynes back to the pavilion. In 1993, Graham Gooch became the only player to be dismissed for handling the ball after scoring a century. Playing defensively to try and draw the Test match against Australia, Gooch blocked a short ball from Merv Hughes. The ball flicked off his bat and fell towards his stumps, prompting Gooch to instinctively punch the ball away: Australia won the match by 179 runs. The dismissal of Daryll Cullinan in 1999 was the second instance in ODIs: facing the West Indian spinner Keith Arthurton, Cullinan fended the ball off into the ground. It bounced high in the air, and Cullinan removed his right hand from his bat to catch it as it fell again. Despite the fact that it was unlikely that the ball would land near the stumps, the West Indies captain, Brian Lara, appealed, and Cullinan was dismissed. The next occurrence was two years later, in a Test match between Australia and India. In the first innings of the match, Steve Waugh was struck on the pads by a delivery from Harbhajan Singh. The umpire turned down the appeal, but as he did so, the ball bounced and spun towards the stumps. Waugh was alerted by a shout from the non striking batsman, and instinctively swept the ball away with his free hand. The most recent instance came during the same year as Waugh's dismissal, in another Test match involving India. England's Michael Vaughan missed an attempted sweep against Sarandeep Singh, and the ball trickled along the ground after striking his pads. Vaughan brushed the ball away with his hand, despite the fact that it was not travelling towards the stumps. Initially, he claimed that he was attempting to give the ball back to the fielder at short leg, but he later admitted that he "should have just held up [his] hands and said 'I got it all wrong, I'm an idiot.'"

Халықаралық крикет ойындарында алаңнан шығарылған ұрысшылар

Жоқ. Соққышы Жүгірген команда Қарсылас Ойын орны Ойын күні ФорматыRef 1 3 Ньюлендс, Кейптаун 1 қаңтар 1957 Тест 2 29 WACA, Перт 24 наурыз 1979 Тест 3 Мохсин Хан 58 Ұлттық стадион, Карачи 22 қыркүйек 1982 Тест 4 55 Ванхеде стадионы, Бомбей 24 қараша 1983 Тест 5 15 Мельбурн Крикет майданы, Мельбурн 9 ақпан 1986 ODI 6 133 Олд Траффорд, Манчестер 3 маусым 1993 Тест 7 46 Кингсмид, Дурбан 27 қаңтар 1999 ODI 8 47 МА Чидамбарам стадионы, Ченнаи 18 наурыз 2001 Тест 9 64 М Чиннасвами стадионы, Бангалор 19 желтоқсан 2001 Тест 10 18 Квинс спорт клубы, Булавайо 20 қазан 2015 ODI