Кіріспе

Халықаралық саяси ұйым (1921–1923)

Социалистік партиялардың халықаралық жұмыс одағы (IWUSP; сондай-ақ 2½ Интернационал немесе Вена Интернационалы деп белгілі; Internationale Arbeitsgemeinschaft Sozialistischer Parteien, IASP) – социалистік партиялардың ынтымақтастығын қамтамасыз ету үшін құрылған саяси интернационал.

Тарих

IWUSP 1921 жылғы 27 ақпанда Вена қаласында өткен конференцияда он партияның қатысуымен құрылды, олардың ішінде Германияның тәуелсіз социал-демократиялық партиясы (USPD), Француз жұмысшы интернационалының бөлімшесі (SFIO), Тәуелсіз еңбек партиясы (ILP), Швейцарияның социал-демократиялық партиясы (SPS), Австрияның социал-демократиялық партиясы (SPÖ) және Румыния социалистік партияларының федерациясы (РУСП, Румыния социалистік партиясының бөлінген топтары құрған). 1921 жылғы сәуірде Испанияның социалистік жұмысшылар партиясы қосылды. Италия социалистік партиясының (PSI) максималистік фракциясы да қосылды.

Мүшелер

IWUSP-тің хатшысы SPÖ-нің австриялық Фридрих Адлер болды; басқа да көрнекті мүшелері Отто Бауэр және Юлиус Мартов еді. Топ австромарксизмнің күшті ықпалында болды. Ол Nachrichten der Internationalen Arbeitsgemeinschaft Sozialistischer Parteien ("Халықаралық социалистік партиялар еңбек бірлестігінің жаңалықтары") жариялады. Поале Сион (еңбекші-сионистер) көшбасшылары Дэвид Бен-Гурион мен Шломо Капланский Екі жарым Интернационалдың қолдаушы қозғалысында белсенділік танытты.

Идеология

IWUSP-ті құрған партиялар реформашы Екінші Интернационалды да, коммунистік және Кеңес Одағын қолдаған Үшінші Интернационалды да қосылуға лайық балама деп санамады. IWUSP екі басқа Интернационалды догматизмге бейім деп сынады және әр елдің саяси жағдайының ерекшеліктерін ескеру қажеттігін жақтады. Ол Екінші және Үшінші Интернационалдардың бірігуіне ұмтылды. 1922 жылдың 2 сәуірінен 5 сәуіріне дейін Берлинде үш Интернационалдың конференциясы өтті, онда үш түрлі халықаралық ұйымдардың делегациялары бірігу мүмкіндігін талқылады, бірақ бірлікке келісім болмады және Коминтерн келіссөздерден шығып кетті.

Тарату

1922 жылы 24 қыркүйекте Германияда ИВСП-ның негізгі құрамдас бөліктерінің бірі – USPD, Берн Интернационалының мүшесі Германияның Социал-демократиялық партиясымен (SPD) бірікті. Үшінші Интернационалдың келісімсіз ұстанымына көңілі толмаған Берн Интернационалы мен ИВСП 1923 жылы мамыр айында Гамбургте өткен бірлескен конгресте Еңбек және Социалистік Интернационалын (ЛСИ) құру үшін бірікті. Бірқатар ұйымдар, мысалы, FPSR, жаңа ұйымға қосылудан бас тартты. 1930 жылдары солшыл социалистік партиялардың Лондон бюросы ретінде Екіншінің реформашылдығы мен Үшіншінің сталиндік бағыты арасында жаңа халықаралық құруға ұқсас әрекеттер жасалды. Кейде "Үш жарым Интернационал" деп аталатын бұл ұйымға көптеген партиялар қатысты.