Кіріспе

Христиан дінімен байланысты әдет-ғұрыптар немесе сенімдер

Христиан дәстүрі – христиан дінімен байланысты әдет-ғұрыптар мен сенімдер жиынтығы. Бұл шіркеу дәстүрлерінің беделі, әдет-ғұрыптардың немесе сенімдердің сипатына және аталған топқа байланысты түрлі деңгейде болады. Көптеген шіркеулерде уақыт өте келе қалыптасқан, белгілі бір құлшылық үлгілері немесе рәсімдер сияқты дәстүрлі әдет-ғұрыптар бар. Мұндай үлгілерден кету кейде ізбасарлар тарапынан қабылдауға келмейтін немесе еретикалық деп есептеледі. Литургиялық жыл бойы сақталып келетін христиан дәстүрлерінің арасында, Мысыр күнінде күнделікті дұға оқу, Рождествода туған оқиғаны бейнелеу, Епифания күні есікке әк сызу, Ұлы оразада ораза ұстау, Пальма жексенбісінде пальма бұталарын шайқау, Пасхада жұмыртқа жеу және Пәуест күнінде шіркеуді қызыл түспен безендіру сияқтылары бар. Дәстүрге сонымен қатар, шіркеу кеңестері мен шіркеу қызметкерлерінің (мысалы, Рим папасы, Константинополь патриархы, Кентерберий архиепискобы және т.б.) тарихи ілімдері де кіреді. Сондай-ақ, шіркеу әулиелері, протестант реформаторлары және конфессиялардың негізін қалаушылар сияқты маңызды тұлғалардың үйретулері де қамтылған. Осы органдар мен жеке тұлғалар жасаған көптеген иман шарттары, сенім жарнамалары және катехизистер де түрлі органдардың дәстүрінің бір бөлігі болып табылады.

Дәстүр және шіркеу дәстүрлері

Католик, Шығыс православие, Шығыс православие және парсы шіркеулері Апостольдық немесе қасиетті дәстүр мен шіркеу дәстүрлерін ажыратады. Уақыт өте келе шіркеу дәстүрлері теология, тәртіп, литургия және құлшыныста дамиды. Шіркеу мұндай дәстүрлерді сақтап қалуы, өзгертуі немесе тіпті тоқтатуы мүмкін. Ал Апостольдық дәстүр – елшілердің ауызша хабарлауы, олардың өнегесі және "құрған институттары арқылы" берілген ілім, оның ішінде епископтардың апостольдық мұрагерлігі: "Бұл тірі берілу, Киелі Рухпен жүзеге асырылған, Дәстүр деп аталады". "[Құдайдың] Киелі Дәстүрі Құдайдың сөзін толығымен жеткізеді, ол Иеміз Мәсіх және Киелі Рух арқылы елшілерге сеніп тапсырылған". Prima scriptura христиандықтың англикандық және методистік дәстүрлерінде қолдауға ие, олар Киелі Жазулар христиандық ілімнің негізгі көзі екенін үйретеді, бірақ "дәстүр, тәжірибе және ақыл" Киелі кітапқа сәйкес болған жағдайда христиандық амалдарды бағынышты түрде қалыптастыра алады. Методизмде қасиетті дәстүр – "ілімнің шіркеутің келісіммен түсіндіруі", және prima scriptura тұрғысынан қарағанда, ілімді, мысалы, нәрестелерді шомылдыру туралы ілімді анықтайды, онда методистік ілім негізінен Киелі Жазуларға, сондай-ақ шіркеу әулиелері мен ерте методистік дін қызметкерлерінің ілімдеріне сүйенеді. Христиандық діннің көптеген тармақтары үшін қасиетті дәстүрге Никеяға дейінгі, Никеялық және Никеядан кейінгі әулиелердің еңбектері кіреді. Джеймс Кинэн өзінің кітабында кейбір католик ғалымдарының зерттеулері туралы баяндайды. Бернард Хуздың зерттеуі шіркеудің жыныстық қатынас, өмір мен өлім, қылмыс және жаза туралы үнемі үйрететіні туралы мәлімдемелердің "шын мәнінде дұрыс еместігін" көрсетеді. Орта ғасырлық гомосексуализм туралы жеті мәтінді зерттегеннен кейін Марк Джордан "мәтіндердің арасында тұжырымды байланыс табуға тырысу мүмкін емес екенін" айтады. Ол шіркеу дәстүрінің ілімін "ұйғарымсыз" деп сипаттайды. Карл Вильгельм Меркс дәстүрдің өзінің "ешқандай ілімнің шындығын кепілдікке алмастыра алмайтынын" санайды. Алайда, Кинан Джон Т. Нунан кіші сияқты "мануалистерді" зерттеудің "қарсы пікірлерге қарамастан, мануалистер моральдық дәстүрдің қажетті тарихи дамуына серіктес болғанын" көрсеткенін айтады. Кинанның сөзіне göre, Нунан "шіркеу өзгерген және тіпті ұятқа қалдырған салаларға" жаңаша көзқарас ұсынды.

Филиалдар

Католик шіркеуінде және Шығыс православиесінде қасиетті дәстүр, бірақ "шіркеу дәстүрлері" емес, ресми доктрина болып саналады және Библиямен бірдей құқықтық салмаққа ие. Англикандық және методистік дәстүрлерде қасиетті дәстүр, ақыл-ойы мен тәжірибемен қатар, Киелі кітаптан төмен деңгейде христиандық практиканы қалыптастырады (prima scriptura қараңыз). Христиан дінінің лютерандық және реформаланған дәстүрлерінде Библия ғана соңғы билікке ие (sola scriptura қараңыз), бірақ дәстүр әлі де маңызды көмекші рөл атқарады. Бұл үш топтың барлығы, мысалы, Құдайдың үш бірлігі туралы дәстүрлі дамуды қабылдайды және осы дәстүрге сүйене отырып, ортодоксия мен ерестің шектерін белгілейді. Олар сондай-ақ, Киелі кітаптың ілімін жинақтап, дамытатын сенімділік және жарияламалар жасады.