Кіріспе

Американдық жазушы

Дэвид Грэм Филлипс (31 қазан 1867 – 24 қаңтар 1911) – американдық романист және журналист, «сүректі көтеретін» журналистика дәстүрінің өкілі болған.

Ерте өмір

Филипс Индиана штатының Мэдисон қаласында туған. Жоғары мектепті бітіргеннен кейін Филипс Асбери колледжіне (қазіргі ДеПау университеті) оқуға түсті және 1887 жылы Принстон университетінен диплом алды.

Мансап

Білімін аяқтағаннан кейін, Филлипс Цинциннатиде газет тілшісі болып жұмыс істеді, содан кейін Нью-Йорк қаласына көшіп барды. 1890 жылдан 1893 жылға дейін ол The Sun газетінде репортер, ал 1902 жылға дейін New York World журналында колоннист және редактор болып қызмет етті. Бос уақытында 1901 жылы жарық көрген «Ұлы табыс құдайы» романын жазды. Гонорардан түскен табыс оған көркем әдебиет жазумен қатар, тәуелсіз журналист ретінде жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Әртүрлі танымал журналдарға мақалалар жаза бастаған ол, тезірек уақытта зейін қабылдаушы және сауатты журналист ретінде танылды. Филлипстің романдары көбінесе сол кездегі әлеуметтік мәселелерге тоқталды және оның журналистік тәжірибесіне негізделген оқиғаларды баяндады. Ол прогрессивті саналды және Сенаттағы жемқорлықты әшкерелегендігі үшін «қырқыраған» атанды. 1906 жылғы наурыз айында «Cosmopolitan» журналында «Сенаттың опасыздығы» атты мақала жариялап, сайлау науқанына қаржылай көмек көрсеткендердің АҚШ Сенатының кейбір мүшелерімен сыйлыққа ие болғанын ашты. Бұл мақала Род-Айленд сенаторы Нельсон У. Олдричке қарсы қаһарлы шабуыл болды және Филлипске ұлттық даңқ әкелді. Осы және басқа да ұқсас мақалалар АҚШ Конституциясына он жетінші түзетуді қабылдауға ықпал етті, бұл штат заң шығарушы органының емес, халықтың тікелей сайлау арқылы АҚШ сенаторларын сайлауына мүмкіндік берді. Дэвид Грэм Филлипс Сенаттың ірі бизнес өкілдері, әсіресе Standard Oil компаниясының жемқорлығын ашық көрсеткен маңызды тергеулердің бірімен танымал. Ол сол кездегі бірнеше жазушылардың бірі болды, ол президент Теодор Рузвельттің «қырқырағандар» терминін қолдануына себепкер болды. Бұл мақала журналист Чарльз Эдвард Расселлді, жақында ғана «Cosmopolitan» журналын сатып алған боссы Уильям Рэндольф Херстке, журналистерін Сенаттағы жемқорлықты зерттеуге итермелеуге шақырды. Филлипске жемқорлық туралы толыққанды ақпарат жинап, оны жұртшылыққа жеткізу ұсынылды. Филлипстің ағасы Харрисон және Густав Майерс оның ғылыми жұмысына көмектесу үшін тартылды. Херст оқырмандарына Филлипс Сенаттағы жемқорлықты соншалықты ашатын серия бастайтынын мәлімдеді, оның салдарынан көптеген сенаторлар отставкаға кетеді. Бұл Нью-Йорк сенаторлары Чонси М. Депью мен Томас Коллиер Плат сияқты кейбір сенаторлар үшін шындыққа айналды. Филлипс Депьюдің бірнеше компаниядан 50 000 доллардан астам ақша алғанын анықтады. Сонымен қатар, ол сенаторлардың қалай таңдалатынын және оның шектеулі топтың қолында екенін түсіндіріп, жемқорлық деңгейінің өсуіне себепкер болды. Осы мақалалардың нәтижесінде Филлипс жазған жиырма бір сенатордың төртеуі ғана лауазымында қалды. Филлипс 17-ші түзетуді қабылдап, сенаторларды халық сайлауын құру арқылы АҚШ Конституциясын өзгертуге көмектескендіктен, «қырқыраған» ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Оның жазу таланты ғана емес, оның ерекшелігін анықтады. Филлипс ақ костюм киіп, жағасында үлкен хризантема гүлін тағумен белгілі болды.

Өлім

1911 жылы қаңтарда Нью-Йорк қаласындағы Граммерси паркіндегі Принстон клубының сыртында атылып өлтірілген Дэвид Грэм Филипстің айбарлы аты өміріне құн болды. Қылмыскер – Гарвардта білім алған музыкант, Питтсбург симфониялық оркестрінің скрипкашысы, Мэриленд штатының белгілі отбасынан шыққан Фитцхуг Койл Голдсборо. Голдсборо Филипстің «Джошуа Крейгтің сәнді оқиғалары» романы оның отбасына әдеби қарапайымдық көрсеткенін ойлады. Белвью ауруханасына түскен Филипстің ертесі күні қайтыс болды. Филипстің қазасынан кейін оның қарындасы Каролин оның аяқталмаған қолжазбасын «Сьюзан Ленокс: Оның құлдырауы мен қайта тірілуі» деген атпен жариялауға дайындады. 1931 жылы осы кітаптан сол аттас MGM кинофильмі түсірілді, онда Грета Гарбо мен Кларк Гейбл басты рөлдерде ойнады. Дэвид Грэм Филлипс Нью-Йорктің Вальхалла қаласындағы Кенсико зиратына жерленген.