Кіріспе

Жеңіліске қарсы күреспей қабылдау

Жеңілісшілдік – бұл ешқандай күрессіз жеңілісті қабылдау, көбінесе теріс мағынада қолданылады. Ол психологиядағы пессимизммен байланысты болуы мүмкін, және кейде фатализм немесе детерминизммен бір мағынада қолданылуы мүмкін.

Тарих

Дефетизм термині саясатта оппозициялық партиямен ынтымақтастыққа қарастыратын идеологиялық көзқарас сипаттамасы ретінде жиі қолданылады. Әскери контексте, соғыс уақытында, әсіресе майданда, дефетизм – сатқындықпен тең. Әскери заң бойынша, егер әскери қызметші ұлттық саясаттың идеологиялық дұрыстығына күмән келтіріп, соғысудан бас тартса, ол дефетист деп айыпталуы мүмкін; осылайша, "соғыс бұрыннан жеңіліске ұшырады ма?" және "осы күреске тырысудың мәні бар ма?" сияқты экзистенциалды сұрақтар дефетизм болып табылады және олар соғысты әскери жеңістен өзгеше тәсілмен аяқтауды жақтауды білдіреді.

Нацистік Германиядағы "жеңісшілдік"

Германияда 1918 жылы капитуляциядан кейін жеңілісшілдік кең таралды, әсіресе Адольф Гитлер басқарған нацистік партияда, олар осы жеңілісті "жеңілісшілдік көзқарасқа" балады. Билікті қолға алғаннан кейін, қарсыластарын "жеңілісшілдік" үшін айыптауға арналған оның құштарлығы уақыт өте келе күшейіп, жақсы белгілі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гитлер күтпеген жерден көптеген генералдарды жеңілісшілдік көрсеткені үшін қызметтен шеттетуге бел буды. Әскердегі Альберт Кесселринг сияқты сақтықпен әрекет ететін қолбасшылар "жеңілісшіл" деп танылмау үшін майдандағы жағдайды фюрерге шындықтан гөрі жақсырақ көрсетуге мәжбүр болды. Соғыстың соңғы жылы Германия халық соты жеңілісшіл сөздер айтқан немесе іс-әрекеттер жасаған деп айыпталған көптеген адамдарды өлім жазасына кесті, ал олардың есімдері елдегі жарнама тақталарына ілінетін қызыл түсті плакаттарда апта сайын жарияланды. 1945 жылдың наурыз айында Қызыл Армияның танктері Берлинге жақындап келе жатқанда, нацистік шенеуніктер өздерінің қатарындағы "қорыққандық пен жеңілісшілдікті" жою үшін шұғыл түрде өлім жазасын қолдану арқылы белсенді жұмыс істеді.

Революциялық жеңілісшілдік

Революциялық жеңілісшілдік – Владимир Лениннің ең белгілі идеясы, ол пролетариаттың капиталистік соғыста жеңе алмайтынын немесе пайда көре алмайтынын айтады. Ленинге сәйкес, пролетариаттың нағыз жауы – өз ең төменгі топтарын шайқасқа жіберген империалистік басшылар. Ол, егер соғысты азаматтық соғысқа, содан кейін халықаралық революцияға айналдыру мүмкін болса, жұмысшылар өз елдерінің жеңілістерінен көбірек пайда көреді деп сақтайды. Саяси ғалым Барух Кней Паздың пікірінше, Сталин билік үшін күрес кезінде Леон Троцкийдің «тұрақты революция» теориясын жеңілісшіл және авантюристтік деп қате көрсеткен, бірақ шындығында Троцкий Еуропада революцияларды қолдады, алайда ешқашан капиталистік әлеммен «асығыс қақтығыстарға» ұсыныс жасамады.