Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес саясаткері және КГБ төрағасы (1924–2007)
Кеңес велоспортшысы
Soviet politician and chairman of the KGB (1924–2007)
the Soviet cyclist
Владимир Александрович Крючков (Влади́мир Алекса́ндрович Крючко́в; 29 ақпан 1924 – 23 қараша 2007) – кеңес заңгері, дипломат және КГБ басшысы, КПСС Орталық Комитетінің Политбюро мүшесі. Крючков бастапқыда кеңес әділет жүйесінде прокурордың көмекшісі болып жұмыс істеді, содан кейін Кеңес Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясын бітіріп, дипломат болды. Сыртқы қызметте жүрген жылдары ол Юрий Андроповпен танысты, ол оның басты қолдаушысы болды. 1974 жылдан 1988 жылға дейін Крючков КГБ-ның сыртқы барлау басқармасын, Бірінші бас басқарманы (ПГУ) басқарды. Осы жылдары басқарма әлемдегі түрлі коммунистік, социалистік және отаршылдыққа қарсы қозғалыстарды қаржыландыруға және қолдауға қатысты, олардың кейбіреулері өз елдерінде билікке келіп, кеңестік үкіметтер құрды; сонымен қатар, Крючковтың басшылығымен басқарма Батыс барлау агенттіктеріне енуде үлкен жетістіктерге жетті, құнды ғылыми және техникалық ақпарат алды, дезинформация мен жасырын әрекеттердің тәсілдерін жетілдірді. Сонымен қатар, оның қызмет ету кезеңінде басқарма дезертирлердің көбеюімен күресті және Кеңес үкіметін Ауғанстанға басып кіруге ынталандыруда маңызды рөл атқарды, сондай-ақ Батыс Еуропаның коммунистік партияларына ықпал ету мүмкіндігі одан әрі азайды. Ол жұмысшы отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Иосиф Сталиннің жақтастары болды. 1944 жылы Кеңес Одағының Коммунистік партиясына қосылып, Коммунистік жастар лигасының (Комсомол) толық уақытты қызметкері болды. Заңгерлік білімінен кейін Крючков кеңес әділет жүйесінде мансапқа қадам басып, туған қаласы Сталинградтағы прокуратурада тергеуші болып жұмыс істеді.
Vladimir Aleksandrovich Kryuchkov (Влади́мир Алекса́ндрович Крючко́в; 29 February 1924 – 23 November 2007) was a Soviet lawyer, diplomat, and head of the KGB, member of the Politburo of the Central Committee of the CPSU. Initially working in the Soviet justice system as a prosecutor's assistant, Kryuchkov then graduated from the Diplomatic Academy of the Soviet Foreign Ministry and became a diplomat. During his years in the foreign service, he met Yuri Andropov, who became his main patron. From 1974 until 1988, Kryuchkov headed the foreign intelligence branch of the KGB, the First Chief Directorate (PGU). During these years, the Directorate was involved in funding and supporting various communist, socialist, and anti colonial movements across the world, some of which came to power in their countries and established pro Soviet governments; in addition, under Kryuchkov's leadership the Directorate had major triumphs in penetrating Western intelligence agencies, acquiring valuable scientific and technical intelligence and perfecting the techniques of disinformation and active measures. At the same time, during his tenure the Directorate became plagued with defectors and had the major responsibility for encouraging the Soviet government to invade Afghanistan, and its ability to influence Western European communist parties diminished even further. to a working class family. His parents were strong supporters of Joseph Stalin. He joined the Communist Party of the Soviet Union in 1944 and became a full time employee of the Communist Youth League (Komsomol). After earning a law degree, Kryuchkov embarked on a career in the Soviet justice system, working as an investigator for the prosecutor's office in his home city of Stalingrad.
Дипломатиялық қызмет
Содан кейін Крючков Кеңес дипломатиялық қызметіне қосылып, 1959 жылға дейін Венгрияда қызмет етті. Одан кейін ол сегіз жыл бойы Коммунистік партия Орталық Комитетінде жұмыс істеді, ал 1967 жылы өзінің қолдаушысы Юрий Андроповпен бірге КГБ-ға кірді. 1971 жылғы жазда Андроповтың бұйрығымен Бірінші бас басқармасына басшы болып тағайындалды, ал 1978 жылы төрағаның орынбасары болды. 1978 жылғы маусымда Ауғанстанға сапар шекті, ал 1978 жылғы шілдеде Кабулда КГБ резидентурасын басқарды, онда ол Кеңес-Ауған соғысының басында осы елдің үкіметін құлатуға тікелей қатысты. 1988 жылы армия генералы шеніне көтеріліп, КГБ төрағасы болды. Крючков Горбачевтің реформаларына қарсы болды және өзінің естеліктерінде сталиндік жүйені қорғап, Никита Хрущев билігінен бастап Кеңес саяси жүйесіне жасалған көптеген реформаларды сынады. Осыған қарамастан, Горбачев оны тағайындады, себебі ол негізінен ішкі қызметтер емес, сыртқы барлау саласында маманданған. Крючковты Горбачевтың бұрынғы жетекшісі Андропов және оның реформашы әріптесі Александр Яковлев та ұсынған еді. 1990 жылғы Кеңес Конституциялық реформаларынан кейін Крючков Горбачевтың билігін күлдету мақсатымен жаңа президенттік аппаратта Борис Пуго, Валентин Павлов және Геннадий Янаев сияқты басқа да консервативті шенеуніктермен бірге жұмыс істей бастады. Бұл сегіз министрден құралған топ кейіннен Төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комитетке (GKChP) айналды. Горбачев КГБ-ның өкілеттіктерін кеңейтетін президенттік жарлықпен Крючковты ынталандыруға тырысты және оған антикоммунистік РСФСР президенті Борис Ельцин мен диссидент көшбасшысы Андрей Сахаровты бақылауға алуды тапсырды. Крючковтың саясаты Горбачевты өз билігіне қауіп төнгенін дұрыс бағаламауына және бұрынғы реформашы әріптестерінен консерваторларға қарай бұруына себеп болуы мүмкін. Сергей Третьяковтың сөзіне сүйенсек, Крючков Кеңес Одағының ыдырауы алдында Коммунистік партияның 50 миллиард долларлық қаражатын белгісіз жерге жасырын түрде жіберген.
Kryuchkov then joined the Soviet diplomatic service, stationed in Hungary until 1959. He next worked for the Communist Party Central Committee for eight years, before joining the KGB in 1967 together with his patron Yuri Andropov. He was appointed head of the First Chief Directorate in the summer of 1971, upon the order of Andropov, and deputy chairman in 1978. In June 1978, he traveled to Afghanistan, and in July 1978 became the KGB rezident in Kabul where he took a very active part in the overthrow of its government at the beginning of the Soviet–Afghan War. In 1988, he was promoted to the rank of General of the Army and became KGB Chairman. Kryuchkov also opposed Gorbachev's reforms, and in his memoirs defended Stalinism and condemned most reforms to the Soviet political system since the rule of Nikita Khrushchev. His appointment by Gorbachev despite this was because he had specialized primarily in foreign intelligence rather than domestic services. Kryuchkov had also been recommended by Gorbachev's predecessor and mentor Andropov and his reformist colleague Alexander Yakovlev. After the 1990 Soviet constitutional reforms, Kryuchkov began working with other hardline officials in the new presidential cabinet such as Boris Pugo, Valentin Pavlov, and Gennady Yanayev to undermine Gorbachev's rule. This group of eight ministers eventually became the State Committee on the State of Emergency (GKChP). Gorbachev attempted to appease Kryuchkov with a presidential decree expanding the powers of the KGB, and ordered him to keep the anti Communist RSFSR President Boris Yeltsin and the dissident leader Andrei Sakharov under surveillance. Kryuchkov's intelligence may have deceived Gorbachev into underestimating the risk to his rule and distancing himself in favor of his old reformist colleagues in favor of the hardliners. According to Sergei Tretyakov, Kryuchkov secretly sent US$50 billion worth of Communist Party funds to an unknown location in the lead up to the collapse of the Soviet Union.
Тамыз төңкерісі
Крючковтың стратегиясы ақырында төңкеріс жасауға ауысты, онда төтенше жағдай КГБ-ға Кеңес Одағының қатал коммунистік саяси жүйесін қайта орнатуға мүмкіндік беретін еді. 1991 жылғы тамыздағы төңкеріс кезінде Крючков президент Горбачевті тұтқындаған ГКЧП құрудың бастамашысы болды. Дегенмен, Крючков пен басқа да қастандықшылардың шешімсіздігі салдарынан төңкеріс сәтсіз аяқталды. Крючков Альфа тобын Ельциннің тұтқындалуына жұмылдырды, бірақ соңында оған бұйрық беруден бас тартты. Крючков сондай-ақ, Елциннің Ресейдің мемлекеттік егемендігі туралы декларациясынан кейін Ресей Кеңес Федеративтік Социалистік Республикасына өзінің құзырындағы КГБ-ның ішкі қызметін басқаруға рұқсат берді. Көптеген ресейлік КГБ агенттері 1991 жылғы Ресей президенттік сайлауында Крючковтың Ельцинге қарсы дауыс беру туралы бұйрығына бағынбау арқылы жаңа үкіметке адалдығын көрсетті. Комитет жеңілгеннен кейін Крючков қатысқандығы үшін түрмеге қамалды. Крючковтың орнына КГБ төрағасы ретінде Вадим Бакатин тағайындалды, ол 1993 жылғы қаңтарда елден шығуға тыйым салынбауы шартымен босатылды. Сол кездегі және кейінгі Кеңес Одағының көптеген сарапшылары, соның ішінде АҚШ-тың бұрынғы елшісі Джек Ф. Матлок-младший, Крючковтың төңкеріс жасап, Коммунистік партияның беделін түсіріп, Кеңес Одағының ыдырауына тікелей себепкер болғанын айтты. Матлок өзінің естеліктерінде: "Адамдар тарихта өзгеріс жасайды, ал Владимир Крючков үлкен өзгеріс жасады. Егер 1990 және 1991 жылдары КГБ-ны басқа адам басқарса, Кеңес Одағы бүгінде қандай да бір өзгертілген нысанда сақталған болуы мүмкін еді" деп жазды, оны Кеңес Одағының ыдырауы үшін Төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комитеттің мүшелерін кінәлауда айыптады. Крючков 1994 жылы Мемлекеттік Думаның кешірімімен босатылды. Одан кейін ол Горбачевтің саясатын айыптайтын жазбаларымен қоғамдық өмірге оралды. Оның жазбалары ресейлік қоғамда оның беделін арттырды, 2007 жылы Левада орталығы жүргізген сауалнама көрсеткендей, респонденттердің тек 12 пайызы ғана оның төңкерісіне белсенді түрде қарсылық танытар еді.
Kryuchkov's strategy eventually shifted to a coup d'état in which a state of emergency would enable the KGB to restore the Soviet Union's hardline Communist political system. During the August coup of 1991, Kryuchkov was the initiator of creation of the GKChP which arrested President Gorbachev. However, the coup failed because of the indecisiveness of Kryuchkov and the other conspirators. Kryuchkov notably mobilized the Alpha Group to arrest Yeltsin but then refused to give it the order to do so. Kryuchkov had also allowed the Russian Soviet Federative Socialist Republic to assume control of domestic KGB activity under its jurisdiction after Chairman Yeltsin's Declaration of State Sovereignty of Russia. Many Russian KGB agents had demonstrated their loyalty to the new government by defying Kryuchkov's order to vote against Yeltsin in the 1991 Russian presidential election. After the defeat of the committee, Kryuchkov was imprisoned for his participation. Kryuchkov was replaced as chairman of the KGB by Vadim Bakatin, released on recognizance not to leave in January 1993. Many analysts of the Soviet Union at the time and since, including former U. S. Ambassador Jack F. Matlock Jr., have held that Kryuchkov was inadvertently responsible for the collapse of the Soviet Union by staging the coup and destroying the Communist Party's authority. Matlock wrote in his memoir "People do make a difference, and Vladimir Kryuchkov made a big difference. The Soviet Union might exist in some modified form today if another person had been running the KGB in 1990 and 1991." accusing him of laying the blame for the dissolution of the Soviet Union on members of the State Committee on the State of Emergency. Kryuchkov was finally freed in 1994 with a pardon by the State Duma. He subsequently returned to public life with writings condemning Gorbachev's rule. His writings improved his reputation with the Russian public, with a 2007 Levada Center poll revealing that only 12 percent of respondents would have actively opposed his coup.
Отбасы
Оның ұлы 1990-шы жылдары Швейцарияда тұрған, сол кезде Ресейді тонаудың нәтижесінде өте ірі сомалар транзитпен өткен. Евгений Примаков Думаның Пономарев тергеу комиссиясына КГБ, ФҚҚ және СВР құжаттарына қол жеткізуге бөгет қойды.
His son was a resident of Switzerland in the 1990s where very large sums were transiting during the 1990s looting of Russia. Yevgeny Primakov blocked the Duma's Ponomarev investigative commission from accessing KGB, FCD, and SVR documents.
Өлім
Крючков 2007 жылғы 23 қарашада 83 жасында қайтыс болды. Оның денесі Мәскеудегі Троекуровское бейіште жерленді.
Kryuchkov died at the age of 83 on 23 November 2007. His body was buried at the Troyekurovskoye Cemetery in Moscow.