Кіріспе
Канадалық саясаткер Инки Марк (; 17 қараша 1947 жылы туған) – Канадалық саясаткер, Дофин қаласының мэрі және Канада Парламентінің бұрынғы депутаты, Манитоба провинциясының Дофин—Сван-Ривер—Маркет сайлау округін өкілдік еткен. Марк Канаданың консервативтік партиясының мүшесі болған, алайда ол партияны және оның жетекшісі Стивен Харперді жиі сынап, оларға қарсы пікір білдірген. Марк 2015 жылғы федералды сайлауға қатысып, қазір Канаданың Жасыл партиясының мүшесі екенін, бірақ сайлауға тәуелсіз кандидат ретінде түсетінін мәлімдеді. Ол көп дауыспен жеңіліске ұшырады.
Inky Mark (; born November 17, 1947) is a Canadian politician was Mayor of Dauphin and a former member of the House of Commons of Canada, representing the Manitoba riding of Dauphin—Swan River—Marquette. Mark was a member of the Conservative Party of Canada, although he frequently criticized and took positions opposite the party and its leader, Stephen Harper. Mark ran in the 2015 federal election, noting that he is now a Green Party of Canada member but that he would still run as an independent. He lost significantly.
Ерте өмір
Марк Тайшань қаласында (Қытай) дүниеге келді және бала кезінде Манитобаға көшіп келді. Марк әкесі мен атасы бұрын Қытайдан Канадаға эмиграциялаған, бірақ 1923 жылғы Қытай иммиграциялық заңының шараларына байланысты отбасыларын әкеле алмады. Марк 1953 жылы Қытайдан қашқан анасымен бірге келді, содан кейін отбасымен Манитобаның Гилберт-Плейнс қауымына қоныстанды.
Білім
Марк Брэндон университетінің бакалавр әдебиеті және Манитоба университетінің білім беру бакалавры дәрежесін алған. Саяси өмірге қадам баспас бұрын, ол жоғары мектепте мұғалім болып жұмыс істеді, сондай-ақ шағын бизнесмен ретінде тәжірибе жинады. Марк сонымен қатар хабар тарату саласында сертификатқа ие және білім беру бағдарламасы бойынша магистратураны бастаған, бірақ аяқтамаған.
Муниципальді саясат
Марктың саяси мансабы "Дауфин" Біріккен шіркеуінің директорлар кеңесіне қосылған кезде басталды. Одан кейін ол 1991 жылы Дауфин қалалық кеңесіне сайланды және 1994 жылы қаланың мэрі болды.
Федералды саясат
Марк алғаш рет 1997 жылғы федералды сайлауда Халық қатарына сайланды, Дауфин—Сван-Ривер округінде Реформа партиясының кандидаттығымен қатысты. 1997 жылдан 2000 жылға дейін Марк Канада Парламентіндегі үш қытай-канадтық депутаттың бірі болды. 2000 жылы Реформа партиясы таратылып, орнына Канадалық Альянс құрылды, ал Марк жаңа партияның кандидаттығымен келесі федералды сайлауға қатысты. 2001 жылдың 12 қыркүйегінде Марк Канадалық Альянс фракциясынан шығып, Прогрессивті консервативтік партиямен одақтасып, Демократиялық өкілдер фракциясының мүшесі болды. 2002 жылдың 10 сәуірінде Стивен Харпер Дейді Канадалық Альянстың жетекшісі қызметінен алмастырғаннан кейін Демократиялық өкілдер фракциясы таратылды. Фракцияның барлық басқа мүшелері Альянсқа қайта қабылдануды сұрады; Марк олармен бірге болмады, керісінше, жыл соңындағы партияның жылдық съезінде Прогрессивті консерваторларға қайта қосылу ниетімен «Тәуелсіз консерватор» ретінде отыруды шешті; ол 1990-шы жылдардың басына дейін Прогрессивті консерватор болған. Марк 2002 жылдың 27 тамызында Прогрессивті консерваторлар партиясына ресми түрде қосылды. 2003 жылдың желтоқсанында Канадалық Альянс пен Прогрессивті консервативтік партия Канаданың жаңа Консервативтік партиясын құру үшін ресми түрде бірікті. Марк бірігуді қолдады және 2004 жылдың 2 ақпанында жаңа партияның фракциясына ресми түрде қосылды. Марк 2004 жылғы Канада федералды сайлауында оңай қайта сайланды. 2005 жылы Марк Қаржылық кеңес төрағасы және Либералдық партия депутаты Рег Алкок оған орнынан бас тартса, елшілік ұсынғанын мәлімдеді. Алкок: «Шын айтқанда, егер мен біреуді іздесем, мен гендік қорынан сәл жоғарырақ іздейтін едім», - деді. Марк бұл пікірді нәсілшілдік деп атап, Канаданың Адам құқықтары жөніндегі комиссиясына шағым түсірді. Комиссия өзінің тергеулерін жарияламайтындықтан, осы істің нәтижесін білу мүмкін емес.
Сын-пікірлер мен шағымдар
Парламент мүшесі қызмет еткен кезеңде Марк Консервативтік партия қатарында "сырттан келген" ретінде танылды. Марк премьер-министр Стивен Харпердің, премьер-министр кеңсесінің және бірнеше қазіргі және бұрынғы консервативті депутаттардың ашық сынышысы болды. Ол Харпердің үстемдік танытатынына жиі шағымданып, консервативтік шараларға қатысудан бас тартты. Марк Харперді "фашист" деп атады және оның "жоғарыдан төменге қарай диктатура" құрғанын айтты. Оның сөзінше, Орталық барлау агенттігі АҚШ Республикалық партиясының бақылауында, ал Республикалық партия Канаданы АҚШ-қа сату мақсатымен Стивен Харперді Канада премьер-министрі қызметіне тағайындаған. Өзінің отставкаға кетуі туралы жарияланғаннан кейін Марк, өзінің орнын басатын кандидатты таңдау жарысы бұрмаланғанын, Роберт Сопукқа қарсы бәсекелестіксіз жеңіске ие болуға мүмкіндік берілгенін мәлімдеді. Парламент депутаты қызметінен кеткеннен кейін Марк Харпер үкіметін сынауды күшейтті. Ол Лабрадор депутаты Питер Пенашудың отставкасынан кейін консервативтік кандидатты таңдау жарысы Харпердің "бақылауындағы кандидатты қалауы" себепті бұрмаланғанын айтты. Сондай-ақ, ол Мерв Твидтің орнын басу үшін өткен жарысқа қатысты бұрмашылықтарды көрсетіп, Ларри Магуайрдың Харпер үшін "қолындағы қуыршақ" екенін мәлімдеді. Марк "Ортақ мүліктегі трагедия" кітабында маңызды рөлде болды, онда әр тарауда Харпер үкіметінің жұмысына қатысты Марк шағымдары келтірілді. Марк консервативтердің Конституциялық ақпаратты басқару жүйесінің (CIMS) – канадалықтардың ақпараттары мен дауыс беру қалауларын қадағалап, бақылауға арналған құпия деректер базасы екенін айтты және Харпердің бұл жүйені депутатты жазалау үшін "өшіріп тастауға" қабілетті екенін мәлімдеді.
Парламенттік жұмыс
Депутаттық қызметінің кезеңінде Марк әрқашан "артында отыратын" депутат болды. 2001 жылы Альянстың иммиграция мәселесі бойынша парламенттік сыншысы ретінде Марк Либералдық үкіметтің Иммиграция және босқындарды қорғау туралы заңына қатысты партиясының позициясын білдіруге жауапты болды. Ол бұл жұмысты 2001 жылдың мамырында әкімшілік қателік салдарынан Канададан Польшаға депортацияланған Скларицкий отбасына қатысты туындаған иммиграциялық дау кезінде атқарды. Ол сондай-ақ заң жобасының соңғы нұсқасын дайындауда парламенттік комитеттің жұмысына үлес қосты және барлық партиялардың депутаттары оны заңға конструктивті сын ескерте білген деп сақтады. Алайда, 2001 жылдың 13 маусымында Марк заң жобасына қатысты ұстанымын Канад Альянсының басшысы Стоквелл Дейдің парламентте сөйлеген сөзімен жоғалтты. Дей босқын мәртебесін іздеушілерге қатысты шектеулерді күшейтуді және қабылданбаған үміткерлердің Босқын кеңесіне шағымдану мүмкіндігін азайтуды қолдады. Дейдің пікірлері Марк жариялаған позициядан бірнеше мәселе бойынша өзгеше болды және оның сөзі Палатаның көптеген депутаттарын таң қалдырды. Мысалы, Либералдық партиядан депутат Стив Махони Дейдің пікірлерін Маркқа қатысты "сатқындық" деп сипаттады, осыдан кейін спикер оны тәртіпсіз деп таныды. 2005 жылы Марк ұсынған "C 331" заң жобасы (Украина текті адамдарды интернациялауды мойындау туралы заң) Канаданың Өкілдер палатасы мен Сенаты тарапынан қабылданды, нәтижесінде Канаданың Бірінші дүниежүзілік соғыстағы интернацияны тану қорының басқару кеңесі құрылды. Бұл кеңес 1914-1920 жылдардағы Канаданың алғашқы ұлттық интернациялық операцияларын еске түсіретін білім беру және естелік жобаларын қолдады.
Федералды биліктен кету және муниципалды саясатқа оралу
Марк 2009 жылғы маусымда келесі федералды сайлаудан бұрын отставкаға кететінін хабарлады. 2010 жылдың 16 тамызында ол 15 қыркүйекте депутаттық өкілеттігінен бас тартатынын және Дафен қаласының мэрі лауазымына қайта сайлану үшін үгіт жүргізетінін мәлімдеді. Бірақ, ол Эрик Ирвинге жеңіліп қалды.
Федералды саясатқа оралу және Канаданың Жасыл партиясына ауысу
Марк 2014 жылдың 13 қарашасында өзінің бұрынғы сайлау округінің басым бөлігін қамтитын Дофин—Сван-Ривер—Нейпауа округіндегі 2015 жылғы федералды сайлауға тәуелсіз кандидат ретінде түсетінін хабарлады. Марк қазір Канаданың Жасыл партиясының мүшесі екенін, бірақ 2015 жылғы сайлауға тәуелсіз кандидат ретінде қатысатынын мәлімдеді. Марк Сопуктан шалқап қалды, дауыстардың бар болғаны сегіз пайызын алып, төртінші орынға орналасты.