Кіріспе

Йорк архиепископы және әулие (1154 жылы қайтыс болды)

Уильям Йоркский (11 ғасырдың соңы – 8 маусым 1154) – ағылшын дін қызметкері және екі рет Йорк архиепископы, Генри Мурдакпен бәсекелестіктен бұрын және кейін. Ол Англия королі Стивенмен туыс болған деп есептеледі, ол бірнеше үміткерлер Папаның бекітуін алмағаннан кейін, оның провинцияға сайлануына көмектесті. Уильям цистерциандықтардың қарсылығына тап болды, олар цистерциан Папасы Евгений III сайланғаннан кейін Уильямды цистерциан Мурдак пайдасына қызметтен шеттетуге себеп болды. 1147 жылдан 1153 жылға дейін Уильям Йорк архиепископтығына қайта орналасу үшін күш салды, ол Мурдак пен Евгений III қайтыс болғаннан кейін оған қол жеткізді. Бірақ ол провинцияны ұзақ уақытқа иеленбеді, қайтып келгеннен кейін көп ұзамай, әулиелік ритуалдарды өткізу үшін қолданған тостағандағы удан қайтыс болды деген қауесет тарады. 1177 жылдан бастап оның қабірінен кереметтер орын алғаны туралы хабарлар тарады. 1226 жылы қасиетті деп жарияланды.

Ерте өмір

Уильям Фиц Герберт, Йорк қаласында дүниеге келген, король Генрих І-нің қазынашысы және қаржы министрі. Көптеген деректерде оның анасы Эмма есімді, король Стефанның және Винчестер епискобы Генрих Блуаның жартылай қарындасы болғаны, ал ол Стефанның әкесі Стефан II-нің заңды емес қызы екені айтылады. Алайда, жаңа зерттеулер Эмманың Домсейдәгі жерлерді иеленген Ашар фитцОдиннің қызы болуы мүмкін екенін көрсетеді. Уильям 1090 жылдарға дейін дүниеге келген, бірақ нақты күні белгісіз. 1109-1114 жылдар аралығында ол Йорк қазынашысы қызметіне тағайындалды. Вильгельм архиепископ болып сайланғанға дейін осы екі лауазымды да бірге атқарған. Йорк архиепискобы Турстанның басшылығымен қызмет еткен Уильям, Генрих І корольдің талабымен Йорк архиепископтарының Кентербери архиепископтарына бағынуын қажет еткен дауға қатысты. Уильям Турстанмен бірге Еуропаға және Папаның сарайына елшілік сапарларына шықты. Генрихпен келісімге келгеннен кейін 1121 жылы Йоркке оралуға мүмкіндік алды. Йорк архиепископтарының тәуелсіздігі туралы Папаның шешімі 1127 жылы жарияланды.

Сайлау мәселелері

1141 жылдың қаңтар айында Уильям Йорк архиепискобы болып сайланды. Алғашқыда Йорктің соборлық бөлімі 1140 жылы Уолтхофты сайлаған, бірақ бұл сайлау күшін жойды, себебі Уолтхофтың қолдаушыларының бірі Уолтхофтың сайлануын қамтамасыз ету үшін канондық емес сыйлық (пара) берген. Содан кейін Генрих Блуалық Генрих де Саллиге, Стефан мен Генрихтің тағы бір туысы, орынды иеленуге тырысты. Саллидің сайлануына Папа Иннокентий II қарсылық білдірді, және тек 1141 жылдың қаңтарында өткен үшінші сайлауда Уильям таңдалды. Оның бұрынғы екі сайлауда үміткер болғандығы белгісіз. Сайлауға Йоркширдің цистерциандық монастырьлары және Йорк архидиакондары қарсы шықты. Цистерциандар 1139 жылғы Екінші Латерандық кеңесте діни үйлерге епархиядағы епископты сайлауға қатысу құқығы берілгенін алға тартып, қарсылық білдірді. Кентербери архиепискобы Теобальд Бек, симония (пара арқылы шіркеу лауазымдарын иелену) және король Стефанның араласуы туралы айыптауларға байланысты Вильгельмнің сайлануын мойындаудан бас тартты. 1143 жылы Папа Иннокентий II Вильгельмге, егер ол айыптаулардың жалған екеніне ант берсе, лауазымына қайта орналасуға рұқсат берді. Ант бергеннен кейін Генрих Блуа, сонымен қатар папалық легат, Вильгельмді кінәсіз деп тапты, және ол 1143 жылдың 26 қыркүйегінде архиепископ болып киеленді. Бернард Клерво, танымал цистерциандық аббат және діни көшбасшы, Вильгельмнің қызметтен шеттетілуін қамтамасыз ету үшін барлық ықпалын жұмсады, жаңа Папаға Вильгельмнің әлемдік биліктер тарапынан орынға тағайындалғаны, цистерциандық монастырьларды қысымға алғаны және Вильгельм Сент-Барбараны Йорк соборының декандығына заңсыз тағайындағаны туралы бірқатар шағымдар жіберді. 1145-1146 жылдардың қысында Евгений істі қайта қарап, Вильгельмнің дұрыс киеленбегенін жариялады және оны қызметтен шеттетуге бұйырды. Вильгельмге сол кездегі Дурхэм епискобы Вильгельм Сент-Барбарадан ескі айыптауларға жеке қарсылық алу қажет болды. Вильгельм 1147 жылдың басында Евгениймен ресми түрде шеттетілді, ал бұл шеттету 1148 жылдың 21 наурызында Реймс кеңесінде бекітілді. Йорк архиепискобы лауазымына тағы бір сайлау өтті, кандидаттардың арасында корольдің қолдауына ие болған Чичестердің Хилариі және Фонтен аббаттығының цистерциандық аббаты Генри Мурдак болды. Мурдакқа цистерциандар және епархияның көптеген дін қызметкерлері, соның ішінде Вильгельмнің бұрынғы одақтасы Вильгельм Сент-Барбара қолдау көрсетті. Екі тарап та Папаға жүгінді, және Папа Мурдакты сәтті кандидат ретінде бекітті.

Екінші архиепископтық

Король Стефан Уильямның қызметтен алынуын және Мурдақтың тағайындалуын қабылдаудан бас тартты, сондай-ақ Мурдақтың Йорк қаласында орналасуына кедері келтірді. Стефан, мүмкін, Мурдақты мойындауды өзінің ұлы Евстафийге қолдау көрсетумен алмастыруды ниеттенді, оның таққа отыруын өзінің өмірінде бекітуге тырысты, Анжу графы Генридің таққа талап етуіне қарсы тұру үшін. Бірнеше жыл өткен соң Мурдак та, Папа да қайтыс болды, ал Уильям Римге барып, жаңа Папа Анастасий IV-тен лауазымына қайта орналасуын сұрады. Папа келісті және Уильямның қайта тағайындалуы 1153 жылғы 20 желтоқсанда расталды. Йоркке оралғанда, жеңіспен Йорктегі Оуз көпірінен өтіп бара жатқанда көпір құлады, бірақ ешкім зардап көрмеді.

Өлім және әулиелік

Бір айдан аспаған уақыттан кейін Йоркқа оралғаннан соң, Уильям 1154 жылғы 8 маусымда қайтыс болды. Ол Йорк соборында жерленді. Оның өлімінен кейінгі бірнеше ай ішінде оның араласуымен байланысты кереметтер туралы айтыла бастады және қабір өрт кезінде зақымданғанда одан тәтті иіс шықты. Денесі шірімеген де, күйген де жоқ. Содан кейін Папа Онорий III кереметтерді тергеп-тексеруді бұйырды және 1226 жылы Римде оны қасиетті деп жариялады. Оның құрметі көбінесе Йорк қаласында болғанымен, оның ізбасарларының арасында Норфолк қаласындағы Кингс-Линннен Марджери Кемп (1373–1438) де болды, ол оның қабірі алдында "құлашын тоқтатпай жылады". 1932 жылы Шеффилдтегі (Халлам Рим-католик епархиясында) ғимарат Сент-Уильямға арналды.

Сент-Вильям колледжі

Оның құрметіне аталған Сент-Вильям колледжі Йорк соборының қасында орналасқан. Ол 1465 және 1467 жылдар аралығында король Эдуард IV-нің рұқсатымен собордың шіркеу қызметкерлерінің үйі ретінде құрылған.

Қасиетті Уильям шіркеуі

12 ғасырдың соңында Йорк қаласында Әулие Уильямға арналған шапель салынды. Ол 1154 жылы Уильям Йоркке келгенде көпірдің құлауымен байланысты болған кереметті белгілеу үшін Оуз көпірінің солтүстік жиегінде орналастырылды. Шапель 1550 жылға дейін пайдалы шапель ретінде сақталды. 1810 және 1818 жылдар аралығында көпір жөнделген кезде шапель алынып тасталды.

Қасиетті орындар

Йорк Минстеріндегі Сент-Вильямға арналған ең алғашқы құрмет көрсету 1220 жылдарға дейін барып жетеді, онда Вильямның саркофагы еденге көміліп, оның үстінде ғибадатхана салынды. Бұл саркофагтың қақпағы ғибадатханадан биіктеп тұрып, паломниктерге қол жетімді болды. 1284 жылы епископ Бек Вильямның денесін бас алтарьдың артындағы хорға, жаңа ғибадатханаға көшіруге төледі; аталған ғибадатхананың ешқандай іздері сақталмаған. Вильямның саркофагының үстіңгі жағы жылтырап, тегіс болған, бұл, әдетте, паломниктердің қолынан тигендіктен болған. 1541 жылдың 22 қыркүйегінде Йорк қаласында өткен құпия кеңес архиепископқа өзінің провинциясындағы барлық ғибадатханаларды бұзуға бұйрық берді. Вильямның ғибадатханалары бөлшектелді және Прецентордың сотында жерленді. 1715 жылы Ральф Торесби Прецентордың сотынан "екі қабырға арасында және жеке үй ішінде" сақталған мәрмәрден жасалған сәулеттік фрагменттерді алғанын хабарлады. Бұл Сент-Вильям ғибадатханасының сынықтарының қайта жаңғыруының алғашқы жағдайлары болды. Қазір ғибадатхананың бөліктері Йоркшир мұражайында сақталуда. Бұл Англиядағы мұражай коллекциясындағы қасиеттінің ғибадатханасының жалғыз мысалы.