Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Томас Максвелл Хендерсон (1810 – 27 маусым 1886) – Жаңа Зеландия саяхатшысы. Ол Оклендке алғашқы қоныс аударушылардың бірі болды. Ол маңызды кәсіпкер және Окленд қаласының Хендерсон деген ауданы оның атымен аталады.
New Zealand politician
Thomas Maxwell Henderson (1810 – 27 June 1886) was a New Zealand politician. He was one of the earliest settlers in Auckland. He was a significant entrepreneur, and is the namesake of the Auckland suburb Henderson.
Ерте өмір
Хендерсон 1810 жылы Шотландияның Данди қаласында дүниеге келген. Ол темірші мамандығымен айналысқан, инженер және машина жасаушы болып тәжірибе жинаған. Шотландияның Перт қаласында Джон, Генри және Кэтрин (1811–1867) Макфарлейн ағайындыларымен танысқан. 1834 жылы Кэтринге үйленген. Жоғарыда аталғандардың бәрі, сондай-ақ Энн Тейлор (туған Макфарлейн) және оның күйеуі Жаңа Зеландияға көшіп баруға шақыру туралы хабарламаларға жауап беруге келісті. Олар 1840 жылдың 13 тамызында Лондон қаласының жанындағы Грейвсендтен «Лондон» барқысында сапарға шығып, 12 желтоқсанда Порт-Николсонға (Веллингтонға) жетті. Сапар барысында олардың 15 айлық ұлы Джордж Хендерсон қайтыс болды. Хендерсон мен Макфарлейн отбасылары солтүстікке қарай, Оклендке бет бұрды, сол кезде онда әлі бірде-бір үй салынбаған еді.
Henderson was born in Dundee, Scotland, in 1810. He was a blacksmith by trade and served his time as an engineer and machine maker. He met the Macfarlane siblings in Perth, Scotland; John, Henry and Catherine (1811–1867). He married Catherine in 1834. A family conference consisting all the above plus Ann Taylor (née Macfarlane) and her husband decided that they would answer to the advertisements for tradesmen and women to emigrate to New Zealand. They left Gravesend near London on 13 August 1840 on the barque London, arriving in Port Nicholson (Wellington) on 12 December. George Henderson, their 15 months old son, had died on the voyage. The Henderson and Macfarlane families went north, heading for Auckland at a time when not a single house had been erected yet.
Кәсіби мансап
Хендерсон мен оның қайын інісі Джон Макфарлейн 1842 жылы кәсіби серіктестікке кірісіп, жалпы тауарлар мен кемелерге қажетті жабдықтарды сатудан бастады. Кейіннен «Хендерсон мен Макфарлейн» бизнесі каури ағашын өңдеу және кемелермен тасымалдауды қамтыды, бұл «Тынық мұхит аралдары саудагерлері» (кейін «Айналмалы ара желісі» деп аталды) деген атпен белгілі болды. 1844 жылы «Хендерсон мен Макфарлейн» 18 000 акр Батыс Оклендті Нгати Ватуадан тауарлар мен «Люси Данн» атты шхунаға айырбастап сатып алды. Алайда, үкімет бұл жер сатуды күшін жойды, себебі маори жерін сатып алу барлық жағдайда орталық үкімет арқылы жүзеге асырылуы тиіс еді. Осыған жауап ретінде 1847 жылы «Хендерсон мен Макфарлейн» губернатор Джордж Грейден Те Вай о Парейра / Хендерсон сағасы, Хендерсон аңғары және Уайтакер таулары аумағында каури ағашын өңдеуге рұқсат сұрады. 1848 жылы Хендерсон Опануку және Оратиа өзендерінің қосылған жеріне арақ ішетін зауыт салды, оның айналасында Хендерсонның диірмені қонысы пайда болды, ол қазіргі Хендерсон қаласына айналды. 1853 жылы жерді үкіметтен сатып алу мүмкіндігі туғанда, «Хендерсон мен Макфарлейн» ең ірі сатып алушылардың бірі болды. Ол 2000 фунт стерлингке Аукленд қаласының орталығындағы Хай-стрит пен Шортленд-стрит бұрышында «Коммерциялық қонақ үйін» салдырды, ол сол кезде Ауклендтегі ең сәнді ғимарат деп есептелді. 1858 жылы қонақ үй өртеніп кетті, оның орнына кірпіштен салынған жаңа ғимарат тұрғызылды. Флагстаф соғысы кезінде ол шамамен 300 маориді қазба жұмысына жұмысқа алды және басқа отарлаушылар оларды Хоне Хекеге қосылудан сақтап қалғаны үшін оған риза болды. Джон Макфарлейн 1860 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды, ал оның орнын ағасы Томас Макфарлейн басты. «Хендерсон мен Макфарлейн» компаниясы дамуын жалғастырды; 1865 жылға қарай «Айналмалы ара желісі» флотында 39 кеме болды. Хендерсонның диірмені 1860 жылдардың соңында жабылды, бірақ бұл аймақта қалыптасқан қауымдастық сақталды. Флот Австралия, Қытай және Америкамен сауда жасады. Компания кокос плантацияларын ұйымдастырумен және копра саудасымен де айналысты. 1897 жылы компания өзінің сауда және плантация бизнесін Джон Т. Арунделдің сауда және плантация фирмасымен біріктіріп, «Pacific Islands Company Ltd.» құрды. Компанияның кеңсесі Лондонда орналасқан, ал сауда қызметі Тынық мұхитында жүргізілді. Хендерсон Жаңа Зеландия банкін, Жаңа Зеландияның несие және сауда агенттігін, Жаңа Зеландияның сақтандыру компаниясын және Окленд газ компаниясын құруға көмектесті.
Henderson and his brother in law John Macfarlane entered into a professional partnership in 1842, beginning by selling general merchandise and goods for ships. The Henderson & Macfarlane business later grew to include kauri timber milling and shipping, under the name Pacific Island Traders (later known as the Circular Saw Line). In 1844, Henderson & Macfarlane purchased 18,000 acres of West Auckland from Ngāti Whātua in return for goods and a schooner, the Lucy Dunn, however the government voided the land sale shortly after, when it was decreed that all purchases of Māori land needed to be done through the central government. In response, Henderson & Macfarlane sought permission from Governor George Grey in 1847 to mill kauri in the vicinity of the Te Wai o Pareira / Henderson Creek, Henderson Valley and Waitākere Ranges. Henderson built a sawmill near the conjunction of the Opanuku Stream and Oratia Stream in 1848, around which developed a community, the Henderson's Mill Settlement, which became the modern day suburb of Henderson. When the land became available to purchase from the government in 1853, Henderson & Macfarlane were one of the largest purchasers. He built the Commercial Hotel on the corner of High Street and Shortland Street in the Auckland CBD at a cost of £2000, and it was at the time considered the most pretentious building in Auckland. In 1858, the hotel was destroyed in a fire, and replaced with a brick building. During the Flagstaff War, he employed about 300 Māori in gumdigging and was credited by other colonists as keeping them from joining Hone Heke. John Macfarlane died of a heart attack in 1860, and his place in the company was taken by his elder brother Thomas Macfarlane. The Henderson & Macfarlane company continued to develop; by the year 1865, the Circular Saw Line fleet had 39 vessels. Henderson's Mill closed in the latter 1860s, however the community that developed around the area remained. The fleet traded to Australia, China and America. The company also engaged in coconut plantation operations and trading in copra. In 1897 the company merged its trading and plantation business with that of the trading and plantation firm of John T. Arundel, to form the Pacific Islands Company Ltd. The company was based in London with its trading activities in the Pacific. Henderson assisted in establishing the Bank of New Zealand, the New Zealand Loan and Mercantile Agency Company, the New Zealand Insurance Company and the Auckland Gas Company.
Саяси мансап
Хендерсон алғаш рет 1855 жылғы 26 қазанда Окленд провинциялық кеңесіне Окленд қаласы сайлау округінен депутат болып сайланды. Ол екінші кеңесте 1857 жылғы 18 тамызға дейін қызмет етті. 1855 жылғы 26 қарашадан 1856 жылғы 10 қарашаға дейін ол Атқарушы кеңестің мүшесі болды. Ол бесінші провинциялық кеңесте 1865 жылғы 26 қарашадан 1867 жылғы 5 маусымға дейін Солтүстік бөлігі сайлау округін өкілдік етті. Ол Солтүстік бөлігі сайлау округін 1855 жылғы 27 қазандан 1860 жылғы 30 наурызда отставкаға кеткенге дейін 2-ші Парламентте өкілдік етті. Ол 1860 жылғы 23 мамырда өткен қосымша сайлауда жеңіске жетіп, парламент мерзімінің қалған бес айында сайлау округін өкілдік етуді жалғастырды. Ол 1861 жылғы қаңтарда 3-ші Парламентке, ал 1866 жылғы ақпанда 4-ші Парламентке қайта сайланды, бірақ 1867 жылғы 5 маусымда отставкаға кетті. Содан кейін ол 1871 жылғы ақпаннан 1874 жылғы 24 сәуірге дейін 5-ші Парламентте Вайтемата сайлау округін өкілдік етті, одан кейін ол қайтадан отставкаға кетті. Ол Уильям Фокстың 1861–62 жылдардағы үкіметінде портфелі жоқ министр болды. Сол кезде премьер-министр болған сэр Джордж Грейдің ұсынысымен ол 1878 жылғы 25 шілдеде Заң шығару кеңесіне тағайындалды және 1886 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті.
Henderson was first elected to the Auckland Provincial Council in the City of Auckland electorate on 26 October 1855. He served on the second Council until 18 August 1857. From 26 November 1855 to 10 November 1856, he was a member of the Executive Council. He served another period on the fifth Provincial Council, from 26 November 1865 to 5 June 1867, representing the Northern Division electorate. He represented the Northern Division electorate in the 2nd Parliament from 27 October 1855 to his resignation on 30 March 1860. He won the resulting 23 May 1860 by election and continued representing the electorate for the remaining five months of the parliament's term. He was elected again for the 3rd Parliament in January 1861, and the 4th Parliament in February 1866, but he resigned on 5 June 1867. He then represented the Waitemata electorate in the 5th Parliament from February 1871 to 24 April 1874, when he again resigned. He was a minister without portfolio in the 1861–62 government of William Fox. At the instance of Sir George Grey, who at the time was Premier, he was appointed to the Legislative Council on 25 July 1878 and served until his death in 1886.
Басқа қызмет түрлері
Хендерсон 1851 жылы қытай фазандарын (Phasianus colchicus torquatus) импорттап, оларды өз жеріне босатып жіберді. Сол шамада Уолтер Броди ағылшын фазандарын (Phasianus colchicus) импорттап, Моңғонай маңына босатты. 1856 жылы Хендерсон тағы бір партия қытай фазандарын әкелді. Фазандар Солтүстік аралда көптеп кездесетін аңшылық құстарына айналды.
Henderson imported Chinese pheasants (Phasianus colchicus torquatus) in 1851 and released them on his property. Around the same time, Walter Brodie imported English pheasants (Phasianus colchicus) and released them near Mongonui. Henderson imported another lot of Chinese pheasants in 1856. Pheasants became common game birds in the North Island.
Өлім және еске алу
Хендерсон 1886 жылғы 19 маусымда сал ауруына шалдығып, 27 маусымда Веллингтондағы Джордж Грэмнің үйінде қайтыс болды. Оның денесі SS Penguin кемесімен Оклендке жеткізіліп, әйелінің қасына Саймондс-стрит зиратына жерленді. Оклендтің Хендерсон қаласы Томас Хендерсонның құрметіне аталған. Хендерсон қаласының орталық бөлігіндегі Кэтрин көшесі оның әйелінің есімімен аталады. Бұрын Хендерсон қаласының орталық көшелерінің барлығы отбасы мүшелерінің (мысалы, Томас, Генри, Джон, Мэри және Джордж) есімдерімен аталған, бірақ кейбіреулері қайта аталды немесе алынып тасталды. Хендерсон 1876 жылы ат спорты клубы үшін жер сыйлаған. Қазіргі кезде сол жерде Пламер паркі мен Хендерсон орта мектебі орналасқан.
Henderson suffered a paralytic stroke on 19 June 1886, and died at the residence of George Graham in Wellington on Sunday, 27 June 1886. His body was transferred to Auckland on the SS Penguin and buried in Symonds Street Cemetery beside his wife. The Auckland suburb of Henderson is named after Thomas Henderson. Catherine Street in the centre of Henderson is named after his wife. All central Henderson streets were once named after members of the family (e. g. Thomas, Henry, John, Mary and George), but they have either been renamed or removed. Henderson donated land for a turf club in 1876. The land is these days occupied by the Plumer Domain and Henderson High School.